Марко Аврелиј

римски цар и филозоф
(Пренасочено од Марко Аурелиј)

Марко Аврелиј (латински: Marcus Aurelius Antoninus; 26 април 121 - 17 март 180), римски цар (161 - 180) и филозоф, најпознат по делото „Разгледувања за самиот себе“ во 12 книги.

Statua Marco Aurelio Musei Capitolini Fronte2.JPG

ЖивотописУреди

Марко Аврелиј се родил во Рим, како М. Аниј Вер, во семејство кое потекнувало од Шпанија и кое стекнало угледна положба. Подоцна, кога бил посинет од царот Антонин Пиј, го зел името Марко Аврелиј, а кога самиот постанал цар, кон него го додал и името Антонин. За неговото образование биле ангажирани најдобрите учители во царството. Првите знаења од областа на философијата ги добил од стоичарот Диогнет. Уште тогаш покажувал извонредни особини така што го сакале сите врсници, а и царот Адријан го засакал поради неговата вистинољубивост, па на шега го нарекувал Verissimus (Вистинко). царот Антонин Пиј, кој го посинил, го повикал во Рим стоичарот Аполониј чии предавања ги слушал и Марко Аврелиј. Исто така, тој ги слушал и предавањата на стоичарите. Секст од Херонеја, Клавдиј Максим, Кина Катул итн. Во 161 година станал император.[1]

Философски погледиУреди

Марко Аврелиј бил најголемиот почитувач на Епиктет и последниот значаен стоичар. Тој е познат како царот-филoсоф, кој живеел според философските и етичките принципи на стоичката школа. Кога станал цар, најмногу сакал да разговара самиот со себеси барајќи поддршка во философијата. Тие разговори, во афористички облик и без некој посебен ред, се забележани во неговото дело „Разгледувања за самиот себе“ во 12 книги. Тој ракопис постојано привлекувал големо внимание така што, покрај другите, му се воодушевувале и царот Јулијан во чија сатира „Гозба или Кроновата прослава или Кесари“, Марко Аврелиј ја добива првата награда, како и германскиот цар Фридрих Велики.[2]

Марко Аврелиј зборува за пријателството со голем оптимизам. Тој смета дека човечкото срце најмногу се радува кога ќе ја види супериорноста на своите пријатели: активноста на едниот, внимателноста на другиот, дарежливоста на третиот, останатите доблести на четвртиот и најпосле, доблестите на сите други. Според него, најголемата среќа во животот е да им се восхитуваме на доблестите на другите, како пријателите така и сограѓаните.[3]

ВлијаниеУреди

Една песна на полскиот поет Збигњев Херберт се вика „На Марко Аврелиј“.[4]

НаводиУреди

  1. Marko Aurelij, Samom sebi. Beograd: Dereta, 2004.
  2. Marko Aurelij, Samom sebi. Beograd: Dereta, 2004.
  3. Јован Дучић, Благо Цара Радована (друго издање). Београд: Laguna, 2018, стр. 207.
  4. Zbignjev Herbert, Izabrane pesme. Beograd: Treći trg – Čigoja štampa, стр. 6.