Горно Оризари (населба)

Горно Оризари е населба во североисточниот дел на градот Битола, на излезот кон Прилеп.

Горно Оризари
Горно Оризари is located in Македонија
Горно Оризари
Местоположба на Горно Оризари во Македонија
Координати 41°3′3″N 21°20′48″E / 41.05083° N; 21.34667° E / 41.05083; 21.34667Координати: 41°3′3″N 21°20′48″E / 41.05083° N; 21.34667° E / 41.05083; 21.34667
Општина Битола
Население 2.454 жит.
(поп. 2002)
Надм. вис. 565 м
Горно Оризари на општинската карта
Горно Оризари во Општина Битола.svg

Атарот на Горно Оризари во рамките на општината
Commons-logo.svg Горно Оризари на Ризницата

Географиja и местоположбаУреди

Горно Оризари е населба во град Битола која се наоѓа на излезот кон Прилеп на магистралниот пат М-5. Во оваа населба се наоѓа ПОУ „Тодор Ангелевски“ - Горно Оризари, фабриката "Лозар Пелистерка" и фабриката за тутун "Сокотаб". Низ оваа населба поминува железничката пруга Битола-Скопје. Јужно од оваа населба се битолските нови и стари гробишта, како и црквата Црква „Св. Недела“ - Битола. Порано село, сега приградска населба во Битола, Горно Оризари е сместено северно од Битола (на далечина од само 1 км), источно од излезниот пат кон Прилеп, и ограничениот пат кој ја поврзува Битола со Охрид и Ресен (западно) и Прилеп (северно).

Околни села се: Долно Оризари на исток и Раштани на запад. Порано, водата за пиење се добивала од чешми (две) и еден бунар. Во дворот од секоја куќа бунарот обично бил длабок 5-10 метри. Но, водата од нив била тешка и избивала од земјата, феномен кој се нарекува "езерска глина".

Атарот на населбата е голем. Потези се: Тумба, Рид, Градено, Лозје, Мутишица, Ограѓе, Подлинија, Гладно Поле, Средно Патче, Мерите и Чаир. Горно Оризари е населба од збиен тип. Куќите се групирани во две маала: Горно и Долно. Поединечни делови во маалите се викаат по родовите - Галевци, Реџовци, Аршинковци итн.

УлициУреди

Улици во оваа населба се:

  • Ванчо Јаневски
  • Васил Брклевски
  • Владимир Назор (8-ми Септември)
  • Костурска
  • Крсте Нале
  • Кукуш
  • Мраморец
  • Петко Шалевски (Кире Костадиновски)
  • Рашанец
  • Раштанска
  • Стара Чешма

ИсториjaУреди

Крај патот Битола-Прилеп е потегот Тумба. Во 50. години од минатиот век, во селото се пронајдени остатоци од гробови. Мештаните говорат дека тоа биле "арапски гробишта". По тоа тие заклучуваат дека некогаш во ова село живееле Арапи. На местото на тие гробишта денес се наоѓа фабриката за изработка на цигли.

Горно Оризари се вбројува во постарите села од битолскиот крај. Тоа се гледа и по сочуваните старински родови. Најпрво, ова село се викало "Оризаре". Покасно, за да се разликува од новото село Долно Оризари, го добило името "Горно". Името на селото дошло по одгледувањето на ориз. Оризот до средината на 19. век се одгледувал на потезите Мерите и Чаир.

По ослободувањето од Турците во 1912 година, во Горно Оризари беа забележани неколку чифлици. Сопственици биле: Рифат (имал најмногу земја), Азис, Неџип-ефенди, Шаќир-ефенди, Мемет Бањарот, Анка и други. Сите живееле во Битола, освен малобројните родови Галевци и Реџовци.

Во 1912, селото имало 40 македонски куќи. Потоа мештаните ги купували поседите од читлук сабијата. Некои го добивале земјиштето со аграрна реформа. Во атарот на Горно Оризари, земјиште купувале и жителите на соседните села Карамани, Раштани (Битолско), како и градот Битола. Од некогашниот просторен атар, жителите на Горно Оризари имаат само една четвртина, поради тоа што на атарот се наоѓа и битолскиот монопол.

СтопанствоУреди

Со оглед на фактот дека станува збор за малку урбанизирана средина, не може да стане збор за некаква развиена економија. Во населбата има само мали претпријатија и тоа главно од трговски карактер, што е и главна причина за неговата неразвиеност.

ДемографијаУреди

Според статистиката на Васил К'нчов („Македониja, Етнографиja и статистика“) од 1900 година, во Горно Оризари живееле 236 жители, сите Македонци.[1]

Според секретарот на бугарската егзархија Димитар Мишев, („La Macédoine et sa Population Chrétienne“) во 1905 година во Горно Оризари имало 216 Македонци, егзархисти.[2]

Според пописот од 2002 година, селото Горно Оризари брои 156 жители, од кои 155 Македонци и 1 останат.[3]

Според последниот попис на населението на Македонија од 2002 година, населбата има 2.454 жители. Следува табела на националната структура на населението[4]

Националност Вкупно
Македонци 2 441
Албанци 0
Турци 0
Роми 13
Власи 1
Срби 3
Бошњаци 0
останати 6

На табелата е прикажан бројот на населението низ сите пописни години:[5]

Година 1900 1905 1948 1953 1961 1971 1981 1991 1994 2002
Население 236[1] 216[2] 414 449 531 990 2.066 2.090 1.992 2.454

РодовиУреди

Горно Оризари било македонско православно село, едно од поголемите во Битолско, кое веќе претставува населба. Родовите се староседелски и доселенички.

Родови во Горно Оризари се:

Староседелци: Аршинковци (5 куќи), Поповци (5 куќи) и Ѓелевци (3 куќи).

Не се знае дали се староседелци или доселеници со непозната старина: Грујовци (13 куќи).

Доселеници: Галевци (5 куќи) доселени се од Радобор; Дрнковци (5 куќи) доселени се од Лознани; Стрезовци (5 куќи) доселени се од Новоселани; Биљаровци (2 куќи) и Кумитовци (2 куќи) доселени се од Коњари, Прилепско; Секоја (3 куќи) доселени се од Подино, таму биле староседелци; Прпачо (1 куќа) доселени се од Ношпал; Гроздан (1 куќа) доселени се од Горно Агларци; Тасе (1 куќа) и Комарец (1 куќа) доселени се од Раштани; Консуло (1 куќа) доселени се од Лопатица; Рек (1 куќа) доселени се од Крклино; Егејци (1 куќа) доселени се од Неокази, Леринско; Реџовци (9 куќи), Брбушковци (4 куќи), Дисковци (3 куќи) и Биљовци (1 куќа) доселени се однекаде, Блажевци (2 куќи) доселени од Беранци. Реџовци и Дисковци потекнуваат од ист предок.[6]

Општествени установиУреди

Во Горно Оризари постои ПОУ "Тодор Ангелевски" кое работи во склоп на ЦОУ "Тодор Ангелевски".

Самоуправа и политикаУреди

Изборно местоУреди

Во селото постојат изборните места бр. 39, 39/1, 40 и 40/1 според Државната изборна комисија, сместени во просториите на основното училиште.[7]

На претседателските избори во 2019 година, на ова изборно место биле запишани вкупно 2.364 гласачи.[8]

Културни и природни знаменитостиУреди

Редовни настаниУреди

Населбата Горно Оризари и селото Долно Оризари имаат панаѓур за Велигден. Тогаш во овие населени места доаѓаат гости и се приредува собир. Селските гробишта се во црквата Света Недела.

ЛичностиУреди

Култура и спортУреди

  • ФК Младост, настапува во третата македонска фудбалска лига (запад).

ИселеништвоУреди

НаводиУреди

  1. 1,0 1,1 Кънчов, Васил. „Македония. Етнография и статистика“. София, 1900, стр. 239.
  2. 2,0 2,1 Brancoff, D.M. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905, pp. 166-167.
  3. "Попис на Македонија" (PDF). Завод за статистика на Македонија. 2002. Посетено на 28 јули 2016.
  4. http://www.stat.gov.mk/publikacii/knigaX.pdf Попис во Македонија 2002. - Книга 10.
  5. Население на Република Македонија според изјаснувањето за етничката припадност, по населени места, според пописите на население 1948, 1953, 1961, 1971, 1981, 1991, 1994 и 2002 година (согласно територијалната организација од 1996 година) *Државен завод за статистика http://makstat.stat.gov.mk.
  6. Trifunoski F., Jovan (1998). Битољско-Прилепска котлина : антропогеографска проучавања (1914-1997). Srpska akademija nauka i umetnosti. ISBN 8670252678. OCLC 469501519.
  7. "Описи на ИМ". Посетено на 3 ноември 2019.
  8. "Претседателски избори 2019". Посетено на 3 ноември 2019.

Надворешни врскиУреди