Отвори го главното мени

Афарскиот јазик (Qafár af) е низински источнокушитски јазик на народот Афари што се говори во Етиопија, Еритреја и Џибути. Се смета дека има 1,5 говорници. Како и кај другите јазици од групата, основниот збороред е од обликот „подмет-предмет-прирок“. Јазикот во практика е претежно говорен, бидејќи само 1-3% од неговите говорници се писмени. Најсроден јазик е сахо.[1]

Афарски
Qafár af
Застапен воЕтиопија, Еритреја, Џибути
ПодрачјеАфарска Котлина, североисточна Африка
Говорници1,4–1,5 милиони  
Јазично семејство
Писмоетиопско (во Етиопија), латиница
Признаен како малцински во Еритреја
Јазични кодови
ISO 639-1aa
ISO 639-2aar
ISO 639-3aar

Во Еритреја, афарскиот е еден од деветте државни јазици со формално рамноправен статус (иако тигриња и арапскиот се во огромна мера најзначајните службени јазици). Во медиумите јазикот е застапен со секојдневна програма на државното радио. Во образованието, Афарите претпочитаат да го користат арапскиот јазик, кој го говорат како втор.[2] Во регионот Афар во Етиопија, афарскиот е делумно застапен во неколку училишта,[3] додека пак работен јазик во регионот е амхарскиот.[4]

ФонологијаУреди

СогласкиУреди

Ова се согласките застапени во јазикот, запишани со стандарден правопис и изговор според МФА во загради:

  Уснени Венечни Свиени Предно-
непчени
Задно-
непчени
Голтнички Гласилни
Избувна безвучни     t  [t]       k  [k]    
звучни   b  [b]   d  [d]   x  [ɖ]     g  [ɡ]    
Струјни безвучни   f  [f]   s  [s]         c  [ħ]   h  [h]
звучни             q  [ʕ]  
Носни   m  [m]   n  [n]          
Приближни   w  [w]   l  [l]     y  [j]      
Едноударни     r  [r]        

Согласките што ги затвораат слоговите се изговараат со приздив akʰˈme.

Самогласки и нагласокУреди

  • кратки
    • a [ʌ]
    • e [e]
    • i [i]
    • o [o]
    • u [u]
  • долги
    • aa [aː]
    • ee [eː]
    • ii [iː]
    • oo [oː]
    • uu [uː]

Самогласките во потврдните глаголи на крајот од реченицата се приздивни (и нагласени), како на пр. abeh = /aˈbeʰ/ „направил“. Самогласките во потврдните глаголи на крајот од реченицата се неприздивни (и ненагласени), како на пр. maabinna = /ˈmaabinna/ „не направил“.

Самогласките во прашалните глаголи на крајот од реченицата се издолжени (и нагласени), како на пр. abee? = /aˈbeː/ „направи ли?“

Во сите други случаи, акцентот е на последниот слог од зборот.

ФонотактикаУреди

Слоговите се од обликот (Сг)См(Сг)(См). Исклучок е трисложната група „-str-“.

ПисмоУреди

Афарскиот се пишува на латиница или со етиопско писмо (геез).

Афарско писмо во подготовкаУреди

Лингвистите во Јазичниот институт на Џибути, Министерството за образование на Еритреја и Центарот за изучување и збогатување на афарскиот јазик во Етиопија работат на стандардизирано афарско писмо за полесно описменување на неговите говорници.[5]

Латинично писмоУреди

A, B, T, S, E, C, K, X, I, D, Q, R, F, G, O, L, M, N, U, W, H, Y

ПоврзаноУреди

НаводиУреди

  1. Raymond G. Gordon, Jr, ed. 2005. Ethnologue: Languages of the World. 15th edition. Dallas: Summer Institute of Linguistics.
  2. Marie-Claude Simeone-Senelle: Les langues en Erythrée - Chroniques Yeménites 8, 2000
  3. Интервју со афарскиот претседател - IRIN, 24 мај 200 (англиски)
  4. Афар - Парламент на Етиопија (англиски)
  5. Развој на афарскиот јазик - Афарски пријатели во Шведска (PDF) (англиски)

БиблиографијаУреди

  • Loren F. Bliese. 1976. "Afar", The Non-Semitic Languages of Ethiopia. Ed. Lionel M. Bender. Ann Arbor, Michigan: African Studies Center, Michigan State University. Pages 133–164.
  • Loren F. Bliese. 1981. A generative grammar of Afar. Summer Institute of Linguistics publications in linguistics vol. 65. Dallas: Summer Institute of Linguistics & The University of Texas at Arlington. ISBN 0-88312-083-6.
  • J.G. Colby. 1970. "Notes on the northern dialect of the Afar language", Journal of Ethiopian Studies 8:1–8.
  • R.J. Hayward and Enid M. Parker. 1985. Afar-English-French dictionary with Grammatical Notes in English. London: School of Oriental and African Studies, University of London.
  • Richard J. Hayward. 1998. "Qafar (West Cushitic)", Handbook of Morphology. Ed. A. Spencer & A. Zwicky. Oxford: Blackwell. Pages 624-647.
  • Didier Morin. 1997. Poésie traditionnelle des Afars. Langues et cultures africaines, 21 / SELAF vol. 363. Paris/Louvain: Peeters.
  • Enid M. Parker. 2006. English–Afar Dictionary. Washington DC: Dunwoody Press.
  • Rainer M. Voigt. 1975. "Bibliographie des Saho–Afar", Africana Marburgensia 8:53–63.

Надворешни врскиУреди