Кушитски јазици

јазично семејство во Источна Африка
(Пренасочено од Источнокушитски јазици)

Кушитските јазици сочинуваат подгрупа на јазичното семејство афроазиски јазици. Овие јазици воглавно се зборуваат во Африканскиот Рог (Етиопија, Еритреја, Џибути и Сомалија), долината на реката Нил (Судан и Египет), и делови од регионот наречен „Големи африкански езера“ (Кенија и Танзанија). Кушитските јазици се мајчини јазици на кушитските народи. За прв пат овој поим се вовел во 1858 година.[1] Главни кушитски јазици се оромскиот, сомалискиот, беџанскиот, агавскиот, афарскиот, сахоанскиот и сидамскиот јазик.[2]

Кушитски јазици
Географска
распространетост:
Северна Африка, Источна Африка
Класификација:афроазиски
  • кушитски јазици
Гранки:
ISO 639-2 и 639-5:cus
Cushitic languages mk.SVG

СтатусУреди

Најмногуброен кушитски јазик е оромскиот (со над 25 милиони),[3] сомалискиот (16.2 милиони),[4] беџанскиот (3.2 милиони),[5] сидамскиот (3 милиони),[6] и афарскиот (2 милиони).[7] Оромскиот е службен јазик на регионот Оромија во Етиопија.[8] Сомалискиот јазик е службен јазик на државно ниво во Сомалија, и воедно единствен кушитски јазик кој има службен статус на државно ниво.[9] Афарскиот се користи на локално ниво во Афарскиот регион во Етиопија.[8]

КласификацијаУреди

Грубата поделба на кушитските јазици најчесто се врши на следниот начин:[10]

Кога се класифицираат овие јазици се земаат во предвид и јазиците: јакуански јазик, дахалски јазик, асански јазик, кваѕански јазик, бонски јазик и кушитските елементи на мбугуанскиот јазик. Сепак постојат голем број теории за нивните поврзаности.[11]

Предложени класификации
Гринберг (1963)[12] Хецрон (1980)[13] Флеминг (пост-1981) Орел и Стобова (1995)
  • афроазиски
    • беџански (некушитски класифицирано)
    • купитски
      • горски
        • горски
        • агавски
      • низински
        • јужни
          • омо-тански
          • оромски
          • дулајски
          • јакуански
          • ираквански
        • сахо-афарски
  • афроазиски
    • омотски
    • еритрејски
      • кушитски
      • онготски
      • неетиопски
        • беџански
  • афроазиски
    • кушитски
      • омотски
      • беџански
      • агавски
      • сидамски
      • источнонизински
      • горски
Дјаконов (1996) Милитарев (2000) Тоско (2000)[14] Ехрет (2011)[15]
  • афроазиски
    • источно-западни афроазиск
      • кушитски

(не ги вкличува омотските)

  • афроазиски
    • јужно афроазиски
      • омотски
      • кушитски
  • афроазиски
    • кушитски
      • беџански
      • агавски
      • источни
        • горски
        • низински
          • јужни
            • јадрени
              • омо-тански
              • оромски
            • трансверзални
              • дулајски
              • јакуански
          • сахо-афарски
        • дахалски
        • ираквански (+јужнокушитски)
  • афроазиски
    • омотски
    • еритрејски
      • кушитски
        • севернокушитски
          • беџански
        • агавско-источно-јужнокушитски
          • агавски
          • источно-јужнокушитски
            • источнокушитски
            • јужнокушитски
      • северноеритрејски
        • чадо-берберски
          • чадски
          • берберски
        • бореафроазиски
          • египетски
          • семитски

НаводиУреди

  1. Lipiński, Edward (2001). Semitic Languages: Outline of a Comparative Grammar Volume 80 of Orientalia Lovaniensia analecta. Peeters Publishers. стр. 21. ISBN 9042908157. Посетено на 21 November 2016.
  2. Appleyard (2012), p. 202.
  3. „Population and Housing Census of Ethiopia (2007)“. Central Statistical Agency of Ethiopia. стр. 118. Архивирано од изворникот на 14 November 2010. Посетено на 22 November 2017.
  4. „Somali“. Ethnologue. Посетено на 22 November 2017.
  5. „Bedawiyet“. Ethnologue. Посетено на 22 November 2017.
  6. „Sidamo“. Ethnologue. Посетено на 22 November 2017.
  7. „Afar“. Ethnologue. Посетено на 22 November 2017.
  8. 8,0 8,1 „Constitution of the Federal Democratic Republic of Ethiopia“ (PDF). Government of Ethiopia. стр. 2 & 16. Посетено на 22 November 2017. Members of the Federation may by law determine their respective working languages.[...] Member States of the Federal Democratic Republic of Ethiopia are the Following: 1) The State of Tigray 2) The State of Afar 3) The State of Amhara 4) The State of Oromia 5) The State of Somalia 6) The State of Benshangul/Gumuz 7) The State of the Southern Nations, Nationalities and Peoples 8) The State of the Gambela Peoples 9) The State of the Harari People
  9. *„The Constitution of the Somali Republic (as amended up to October 12, 1990)“ (PDF). Government of Somalia. стр. 2. Архивирано од изворникот (PDF) на 1 December 2017. Посетено на 23 November 2017. Article 4 (Official language) The official languages of the state shall be Somali and Arabic.
    • „The Federal Republic of Somalia Provisional Constitution“ (PDF). Government of Somalia. стр. 10. Посетено на 22 November 2017. Article 5. Official Languages[...] The official language of the Federal Republic of Somalia is Somali (Maay and Maxaa-tiri), and Arabic is the second language.
    • „The Transitional Federal Charter of the Somali Republic“ (PDF). Government of Somalia. стр. 5. Посетено на 23 November 2017. ARTICLE 7 LANGUAGES. 1. The official languages of the Somali Republic shall be Somali (Maay and Maxaatiri) and Arabic.
    • „Somalia – Languages“. Central Intelligence Agency. Посетено на 23 November 2017. Somali (official, according to the 2012 Transitional Federal Charter), Arabic (official, according to the 2012 Transitional Federal Charter), Italian, English
  10. Appleyard (2012), p. 200.
  11. Richard Hayward, "Afroasiatic", in Heine & Nurse, 2000, African Languages
  12. Greenberg, Joseph (1963). The Languages of Africa. Bloomington: Indiana University. стр. 48–49.
  13. Hetzron (1980).
  14. Tosco, Mauro (November 2000). „Cushitic Overview“. Journal of Ethiopian Studies. 33 (2): 108. JSTOR 41966109.
  15. Ehret, Christopher (2011). History and the Testimony of Language. Berkeley: University of California Press. стр. 138, 147. ISBN 9780520262041.

ЛитератураУреди

  • Bender, Marvin Lionel. 1975. Omotic: a new Afroasiatic language family. Southern Illinois University Museum series, number 3.
  • Bender, M. Lionel. 1986. A possible Cushomotic isomorph. Afrikanistische Arbeitspapiere 6:149-155.
  • Fleming, Harold C. 1974. Omotic as an Afroasiatic family. In: Proceedings of the 5th annual conference on African linguistics (ed. by William Leben), p 81-94. African Studies Center & Department of Linguistics, UCLA.
  • Roland Kießling & Maarten Mous. 2003. The Lexical Reconstruction of West-Rift Southern Cushitic. Cushitic Language Studies Volume 21
  • Lamberti, Marcello. 1991. Cushitic and its classification. Anthropos 86(4/6):552-561.
  • Zaborski, Andrzej. 1986. Can Omotic be reclassified as West Cushitic? In Gideon Goldenberg, ed., Ethiopian Studies: Proceedings of the 6th International Conference, pp. 525–530. Rotterdam: Balkema.

ПоврзаноУреди

Надворешни врскиУреди