Лесново

село во Општина Пробиштип


Лесново — село во Општина Пробиштип, во Злетовско-пробиштипскиот регион, во околината на градот Пробиштип.

Лесново
Панорамски поглед на Лесново.jpg

Панорама на селото Лесново

Лесново се наоѓа во Македонија
Лесново
Местоположба на Лесново во Македонија
Координати 42°00′50″ СГШ 22°13′48″ ИГД / 
Регион Logo of Eastern Region, Macedonia.svg Источен регион
Општина Coat of arms of Probištip Municipality.svg Општина Пробиштип
Област Злетовско-пробиштипско
Население 41[1] жит.
Пошт. бр. 2210
Повик. бр. 032
Надм. вис. 890 м
Commons-logo.svg Лесново на Ризницата

Содржина

ЕтимологијаУреди

Името на селото потекнува од зборот „лес“, што значи „шума“. Просторот на којшто се наоѓа селото во минатото бил густо пошумен, па оттаму се претпоставува и дека потекнува името.[2]

Географија и местоположбаУреди

Лесново е планинско село, сместено од десната страна на Злетовска Река, на надморска височина од 890 м.[3] Селото се наоѓа на југозападната страна од Осоговските Планини и е единствената населба во Македонија којашто лежи во јасно сочуван фосилен вулкански кратер, познат и како „Лесновски Кратер“. Низ средишниот дел на кратерот и низ самото село, во правец североисток-југозапад, тече малата Лесновска Река, која ја пресекува западната рамка на кратерот. Релјефот е последица на силна вулканска активност, која е дел од најраспространата и најпозната вулканска област во Македонија, позната во герморфологијата како „кратовско–злетовска вулканска област“. Лесново е сместено на околу 13 км источно од Пробиштип и на околу 8 км северно од Злетово, до коишто е сообраќајно поврзано со тесен асфалтен пат.[2] Атарот на селото зафаќа површина од 14,1 км2.[4]

КлимаУреди

Лесново има мошне пријатна клима и се наоѓа на границата на умерено-континентална и планинска, која се карактеризира со свежи лета и благи зими. Бројот на сончеви часови изнесува околу 2400 часови годишно.[2]

ИсторијаУреди

Лесново е едно од најстарите села во Македонија. Неговата историја е неделива од постоењето на Лесновскиот манастир. Показател за староста на селото се и бројните сочувани траги во неговиот атар, како што се пештерните цркви и пештерните испосници. Селото, заедно со маалото Луково, се споменува во две грамоти на царот Стефан Душан и деспотот Константин Дејанов од 1381 година.[5] Во селото постоело едно од најстарите училишта во Македонија, коешто било основано во 11 век. Во периодот помеѓу 10 и 14 век, во Лесново била создадена големата „Лесновска лавра“, позната како најголема монашка република на Балканот. За разлика од многу други села, во периодот под отоманска власт, селото ја нема променето својата местоположба.[2] Во османските даночни регистри на немуслиманското население од Кратовскиот вилает од 1618-1619 година, селото се споменува под името „Леснова“ и во него запишани 27 домаќинства.[6] Според списокот на селата и немуслиманските домаќинства во истиот вилает од 1637 година, во селото биле запишани 28 домаќинства.[7] Кон крајот на 19 век и почетокот на 20 век, Лесново било едно од најголемите населени места во својот крај, а по Балканските војни било и седиште на општина. Во текот на Првата балканска војна, од селото имало 8 доброволци кои биле дел од Македонско-одринските доброволни чети.[8]

СтопанствоУреди

Вкупната земјоделска површина во атарот на селото изнесува 1360 ха, од кои 168 ха отпаѓаат на обработливо земјиште, 618 ха се пасишта и 574 хектари шуми. Селото има мешовита земјоделска функција. Во блиската околина на селото, во карпестиот дел на месноста Коларско, се изработувале квалиетни водени камења.[3][2] Годишно се произведувале по околу 200 парчиња и се продавале низ целиот Балкан. Покрај тоа, жителите на селото се занимавале и со рударство, поточно со вадење на олово-цинкова руда.

НаселениеУреди

Според податоците на Васил К’нчов („Македонија. Етнографија и статистика“) од 1900 година, во селото Лесново имало 800 жители, сите Македонци.[9] По податоците на секретарот на Бугарската егзархија, Димитар Мишев („La Macédoine et sa Population Chrétienne“) во 1905 година во Лесново имало 640 жители, сите Македонци.[10]

Според последниот попис од 2002 година, во селото живеел 41 жител, сите Македонци. Бројот на домаќинства изнесувал 25, а бројот на живеалишта 78.[1]

Во табелата во продолжение е направен преглед на населението во сите пописни години:

Година 1900[11] 1905[12] 1948 1953 1961 1971 1981 1991 1994 2002
Население 800 640 467 521 438 360 204 69 77 41
Извор за 1948-2002 г.: Државен завод за статистика на РМ.[13]

РодовиУреди

Според анкета извршена на почетокот на 1970-тите години, староседелци во Лесново биле родовите: Стамболијци-Клинчарци, Јовчевци, Тодосовци, Шарковци, Спасовци и Габерци. Родови на доселеници се: Герџовци од Малешевијата или од Пресека, Кумаpциод Узем, Попангелови од Дурачка Река, Терзијци и Радевци-Домазетци од Јамиште.[14]

Културни знаменитостиУреди

 
Црквата „Свети Архангел Михаил“ во Лесновскиот Манастир
Цркви[15]
Споменици
  • Спомен плоча посветена на загинати борци.[16]

ГалеријаУреди

НаводиУреди

  1. 1,0 1,1 „Попис на Македонија“. Завод за статистика на Македонија. 2002. http://www.stat.gov.mk/Publikacii/knigaX.pdf. конс. 3 јануари 2017 г. 
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 М., И.. „Лесново и Лесновскиот кратер-природна и духовна убавина!“, Идеографија, 4 јануари 2012.
  3. 3,0 3,1 Панов, Митко (1998) (на македонски). Енциклопедија на селата во Република Македонија: географски, демографски, и аграрни обележја. Скопје: Патрија. стр. 177. 
  4. Населени места во Општина Пробиштип — Лесново, официјално мрежно место на Општина Пробиштип.
  5. Матанов, Христо. „Княжеството на Драгаши“. София, 1997. с. 220.
  6. „Турски извори за българската история“, т. VII. София, 1986. стр. 255.
  7. „Турски извори за българската история“ (т. VIII), предговор и съставителство Е. Грозданова, издание на Главно управление на архивите при Министерския съвет, Архивите говорят, т. 13. София 2001. стр. 52.
  8. „Македоно-одринското опълчение 1912-1913 г. Личен състав“, Главно управление на архивите, 2006, стр. 859.
  9. Васил К’нчов. „Македонија. Етнографија и статистика“. Софија, 1900, стр. 223.
  10. D.M.Brancoff. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905, р. 130-131.
  11. К’нчов, Васил. „Македонија. Етнографија и статистика“. Софија, 1900
  12. Brancoff, D.M. „La Macédoine et sa Population Chrétienne“. Paris, 1905.
  13. „Население по возраст и по пол, по населени места, според пописите спроведени во Република Македонија по Втората светска војна“. Државен завод за статистика. http://makstat.stat.gov.mk/PXWeb/pxweb/mk/MakStat/MakStat__Popisi__PopisNaNaselenie__PopisiNaseleniMesta/Popisi_nm_1948_2002_NasPoVozrPol_mk.px/?rxid=46ee0f64-2992-4b45-a2d9-cb4e5f7ec5ef. 
  14. Апостолов, Александар, Кондев, Тодор, Керамидчиев, Апостол, Василевски, Ангел, Арсениевски, Лазо и Домазетовски, Стоимир. „Злетовска област, географско-историски осврт“. Скопје, 1974. стр. 67-68.
  15. Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски (2011). Валентина Божиновска. уред (на македонски). Карта на верски објекти во Македонија. Менора - Скопје: Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи. стр. 28. ISBN 978-608-65143-2-7. 
  16. Споменичко наследство — Споменици и спомен обележја, официјално мрежно место на Општина Пробиштип.

ЛиетратураУреди

  • Милевски, Ивица (2005). „Палеовулкански релјеф во западниот дел на Осоговскиот Масив“. Географски разгледи (40). Скопје. стр. 47-67.
  • Milevski, Ivica (2010). "Geomorphological Characteristics of Kratovo-Zletovo Palaeovolcanic Area". Proceedings of the XIX Congress of CBGA-2010. Thessalonica, Greece. стр. 475-482.
  • Милевски, Ивица (2011). „Значајни геоморфолошки локалитети на Осоговскиот планински масив“. Билтен за физичка географија (7-8). Институт за географија. Скопје. стр. 29-44.

Надворешни врскиУреди