Матка (село)

село во Општина Сарај

Матка — село во Општина Сарај, во околината на градот Скопје.

Матка
Матка is located in Македонија
Матка
Местоположба на Матка во Македонија
Координати 41°58′9″N 21°17′9″E / 41.96917° N; 21.28583° E / 41.96917; 21.28583Координати: 41°58′9″N 21°17′9″E / 41.96917° N; 21.28583° E / 41.96917; 21.28583
Општина Coat of arms of Saraj Municipality.svg Сарај
Население 468 жит.
(поп. 2002)
Шифра на КО 25087, 25587
Надм. вис. 357 м
Матка на општинската карта
Матка во Општина Сарај.svg

Атарот на Матка во рамките на општината
Commons-logo.svg Матка на Ризницата
Оро на селаните во Матка, 1928 г.

Географија и местоположбаУреди

Селото Матка се наоѓа на 11 км северозападно од градот Скопје. Во близина на селото се наоѓа езерото Матка со својата електрана, изградена во 1938 година.

ИсториjaУреди

Селото се споменува во турските пописни дефтери од 1467/68 година, како дел од Скопскиот Вилает и имало 16 семејства сите христијани.[1]

Во далечното историско минато поточно во 1938 година во селото Матка на реката Треска е изградено вештачкото езеро Матка. Таа акумулација е најстарата акумулација на Балканскиот Полуостров. Ова место се смета за туристичко-излетничко.

Кон крајот на XIX век, Матка било село како дел од Скопската каза на Отоманското Царство. Според податоците на бугарскиот публицист Васил К'нчов, селото во 1900 година имало 120 жители Албанци муслимани и 90 Македонци христијани.[2] Како село со албанско население било означено и од страна на Леонард Шулце Јена во 1927 година.[3] Исто така, слични податоци дава и Афанасиј Селишчев во 1929 година.[4]

ДемографијаУреди

Според последниот попис на населението на Македонија од 2002 година, селото има 468 жители. Следува табела на националната структура на населението[5]

Националност Вкупно
Македонци 167
Турци 0
Роми 0
Албанци 300
Власи 0
Срби 1
Бошњаци 0
останати 0

РодовиУреди

Матка е мешано село.

Според истражувањата од 1949 година, родови во селото се

Македонски

  • Староседелци: Дуаловци (8 к.) и Лауровци или Кобуровци (13 к.) во поново време познати и како Трајчевци и Ѓорчевци.
  • Доселеници: Маќовци (5 к.) доселени се од селото Луковица. Таму имале истоимени роднини. Го знаат следното родословие: Анто (жив на 65 г. во 1949 година) Цветан-Бошко-Гроздан, кој се доселил во селото; Шопои или Панчеи (2 к.) доселени се од селото Ивање, сега уништено село близу Треска, на падините на Осој. Го знаат следното родословие: Трпче (жив на 52 г. во 1949 година) Цветан-Панче-Трајко.

Албански

  • Доселеници: Шкека (10 к.) доселени се од местото Дарда во Матија, Албанија. Во старото место биле Ајдуци, потоа од крв се иселиле од старото место тројца браќа. Го знаат следното родословие: Рефик (жив на 48 г. во 1949 година) Мифтар-Ибраим-Авдија-Ибраим, еден од браќата кој се доселил. Имаат роднини во Љубин и ’Ржаничино; Долдуровци (5 к.) доселени се од местото Бице во Љума, северна Албанија; Еремовци (1 к.) доселени се од селото Раовиќ, таму имале истоимени роднини; Рустемовци (6 к.) потекнуваат од предок христијанин кој овде се доселил кон средината на XIX век. Основачот на овој род говорел македонски, но поради мешање со албанското население овој род се смета за албански. Основачот на родот овде дошол како слуга кај Шкека, и затоа населението на овој род истакнува за роднински врски со родот Шкека.[6]

Културни и природни знаменитостиУреди

 
Црквата „Св. Андреја“ во близина на Матка
 
Црквата „Успение на Пресвета Богородица“ во Матка

Во близина на самото село се наоѓа и Кањонот-Матка, на кој е изградена вештачката акумулација на реката Треска, и е добиено езерото Матка. Кањонот изобилува со надводни и подводни пештери. Постојат и неколку цркви од кои најзначајна е црквата Св. Андреjа.

Цркви и манастириУреди

Во непосредната околина на селото постојат повеќе црковни храмови изградени во средновековниот период, поточно во XIII и XIV век.

ПоврзаноУреди

НаводиУреди

  1. Турски документи за историјата на македонскиот народ кн.4, Методија Соколоски, д-р Александар Стојановски, Скопје 1971, стр.503
  2. Кънчов, Васил. „Македония. Етнография и статистика“. София, 1900.
  3. Leonhard Schultze Jena. "Makedonien, Landschafts- und Kulturbilder", Jena, G. Fischer, 1927
  4. Афанасий Селищев. „Полог и его болгарское население. Исторические, этнографические и диалектологические очерки северо-западной Македонии“. - София, 1929.
  5. Попис на населението, домаќинствата и становите во Република Македонија, 2002 - Книга X
  6. Трифуноски, Јован (1954). Скопски Дервен. Белград: Српски етнографски зборник.

Надворешни врскиУреди