Секирци

село во Општина Долнени


Секирци — село во Општина Долнени, во околината на градот Прилеп.

Секирци
Поглед на Секирци 2.jpg

Поглед на Секирци

Секирци is located in Македонија
Секирци
Местоположба на Секирци во Македонија
Координати 41°28′43″N 21°24′48″E / 41.47861° N; 21.41333° E / 41.47861; 21.41333Координати: 41°28′43″N 21°24′48″E / 41.47861° N; 21.41333° E / 41.47861; 21.41333
Регион Logo of Pelagonia Region.svg Пелагониски
Општина Coat of arms of Dolneni Municipality.svg Долнени
Област Прилепско Поле
Население 302[1] жит.
(поп. 2002)
Пошт. бр. 7505
Повик. бр. 048
Шифра на КО 20094
Надм. вис. 620 м
Секирци на општинската карта
Секирци во Општина Долнени.svg

Атарот на Секирци во рамките на општината
Commons-logo.svg Секирци на Ризницата

Потекло на иметоУреди

Името на селото Секирци потекнува од зборот секира. Според историското предание денешното село Секирци било основано на земјиште кое „сето било ади, пустарица, обраснато со грмушки“, поради што првите доселеници морале да ја крчат шумата.[2] Добри дабови шуми околу Секирци имало до пред 140 години. Можно е поради ова големо сечење на шумата со секири, селото да го добило своето име Секирци.

Географија и местоположбаУреди

Селото Секирци е сместено во Прилепско Поле, северозападно од градот Прилеп. Селото Секирци се наоѓа во северниот дел на Прилепското Поле, а во средишниот дел на Општина Долнени. Тоа е рамничарско село на надморска височина од 620 метри. Од градот Прилеп е оддалечено 27 километри. Најблиски околни села се: Пешталево, Костинци и Браилово. Секирци е село од збиен тип кое не се дели на маала. Роднинските куќи се блиску една до друга и повеќето се групирани. Помали делови на селото носат имиња според родовите Спасевци, Волчевци итн. Атарот зафаќа простор од 8,9 км2.[3]

Месностите и потезите на атарот ги носат следните имиња: Гарелица, Пепелиште, Мртвица, Баталица, Крива Врба, Камчеица, Влаканица, Бежица (нива купена од еден бег од Пешталево), Дабче, Гладница, Крушка, Испраен Камен за кои постои легенда која вели дека го фрлил Крали Марко од Марковите Кули над Прилеп, Бревче, Магарица, Јашарица, Кинатиште, Негрео Кладенче, Богатиница, Зад Корија, Грозданоец, Бучало, Шарена Петлица, Чаир (на карта: Голема Ливада).

ИсторијаУреди

Остатоците од старини сведочат дека овде имало населба уште од дамнешни времиња. На местото Пепелиште или Брегои, јужно од Секирци, селаните наоѓале големи ќупови и темели од куќни ѕидови. На Богатинец, североисточно од селото, откопан е стар гроб, а во самото село е пронајден стар бунар. Во месноста Шарена Петлица, 1 км северно во лозјата, ископани се гробови однатре обложени со големи ќерамиди чија должина била 90, а широчина 40 см. Некои мислат дека таму бил стариот манастир Свети Никола. Денешното село било основано на земјиште кое „сето било ади, пустарица, обраснато со грмушки“. Првите доселеници морале да ја крчат шумата. Добри дабови шуми околу Секирци имало до пред 140 години. Можно е поради ова големо сечење на шумата со секири, селото да го добило своето име Секирци. За најстар род се сметаат Пројковци. Потоа по староста доаѓаат Дубревци, Петревци и Спасевци. Останите родови се помлади. За време на турското владеење, Секирци било „рајатско“ односно слободно село со своја сопствена земја.[2]

Во XIX век, селото било дел од Прилепската каза на Отоманското Царство. На крајот од XIX век, Албанци од соседното село Црнилиште, кои во Секирци работеле како полјаци, образувале три чифлизи, од кои секој имал 500 слогови земја и со тоа зафаќале половина од селската земја. Чифлизите настанале на тој начин што полјаците во селото примале награда во жито, а доколку некој селанец не им ја дадел договорената количина тие му ја одземале нивата.[2] Во 1912 година, секој селанец од чифлик-сајбиите ја купил онаа земја која порано припаѓала на неговите предци. Во Првата балканска војна, 2 лица од селото се вклучиле во Македонско-одринските доброволни чети.[4]

СтопанствоУреди

 
Јака од женска кошула од селото, везена со алова, црна, модра и зелена волна, со техниката „грабено“.

Во рамки на селскиот атар, обработливото земјиште зафаќа површина од 808 ха, а на пасишта отпаѓаат 50 ха, па затоа селото има исклучиво полјоделска функција.[3] Селото се снабдува со вода за пиење од бунари длабоки од 3 до 8 метри, а во неговата нема извори. Во 1953 година била основана државната задруга „Напредок“, којашто зафатила земја на површина од околу 120 ха во атарот на селото. Потоа биле земени и помали делови од атарите на околните села Костинци и Пешталево. До Втората светска војна, селаните најмногу произведувале жито, а сега главен производ е тутунот. Во 1954 година, секое семејство од продадениот тутун просечно добивало по 150.000 динари.

НаселениеУреди

Во делото „Етнографија на вилаетите Адријанопол, Монастир и Салоника“, издадено во Цариград во 1878 година, кое прикажува статистика за машкото население во 1873 година, Секирци се споменува како село со 41 домаќинство и 166 жители Македонци.[5]

Според статистиката на Васил К'нчов („Македониja, Етнографиja и статистика“) од 1900 година, во Секирци имало 480 жители Македонци христијани и 12 Роми.[6] Според секретарот на бугарската егзархија Димитар Мишев, („La Macédoine et sa Population Chrétienne“) во 1905 година, во селото имало 480 жители Македонци.[7]

Според последниот попис од 2002 година, во селото живеел 302 жители, сите Македонци.[1]

Во табелата во продолжение е направен преглед на населението во сите пописни години:

Година 1900[8] 1905[9] 1948 1953 1961 1971 1981 1991 1994 2002
Население 492 480 666 642 543 473 423 330 258 302
Извор за 1948-2002 г.: Државен завод за статистика на РМ.[10]

РодовиУреди

Во Секирци отсекогаш сѐ до денешни дни живеат само Македонци од православна христијанска вероисповед. Најстар македонски род се Пројковци (слават Петковден). За нив не се знае дали се старинци или се доселени од некаде, но најверојатно е дека тие се староседелци. Дубревци, Тренковци и Трајчевци слават Свети Никола. Првите два рода некогаш биле еден род. Волчевци слават Свети великомаченик Елефтерија. Доселени македонски родови со познато потекло се: Божиновци и Ѓоревци слават Свети Архангел и порано сочинувале еден род. Доселени се од Порече. Прчевци (слават Свети Никола) дошле пред 90 години од Маргари, каде имаат роднини со подалечно потекло од мијачкиот крај во западна Македонија. Жабјанци (слават Свети Никола) дошле во 1909 година од Жабјани.

Општествени установиУреди

Во селото работи подрачното основно училиште „Ѓорче Петров“, каде што се изведува настава до петто одделение.[11]

Самоуправа и политикаУреди

Селото влегува во рамките на Општина Долнени од 1955 година.

Во периодот 1952-1955, селото било дел од Општина Костинци.

Изборно местоУреди

Во селото постои изборното место бр. 1487 според Државната изборна комисија, сместено во просториите на основното училиште.[12]

На претседателските избори во 2019 година, на ова изборно место биле запишани вкупно 212 гласачи.[13]

Културни и природни знаменитостиУреди

 
Црквата „Св. Атанасиј“
Археолошки наоѓалишта[14][15]
Цркви[16]


ИселеништвоУреди

Се знае за овие иселеници од Секирци: Димковци живеат во Костинци. Панџовци живеат во Гостиражни. Димбаровци живеат во Кутлешево. Спироски и Тренковци живеат во Сливје. Волчевци живеат во Боротино. Волчевци живеат во Браилово. Значаен број иселеници има уште и во Прилеп (околу 30ина куќи), Скопје и Бугарија.

ГалеријаУреди

НаводиУреди

  1. 1,0 1,1 „Попис на Македонија“ (PDF). Завод за статистика на Македонија. 2002. Посетено на 10 јули 2020.
  2. 2,0 2,1 2,2 Трифуноски, Јован (1998). Битољско-прилепска котлина (српски). Београд: Српска академија наука и уметности. стр. 369.
  3. 3,0 3,1 Панов, Митко (1998). Енциклопедија на селата во Република Македонија: географски, демографски, и аграрни обележја (PDF). Скопје: Патрија. стр. 268.
  4. „Македоно-одринското опълчение 1912-1913 г. Личен състав“, Главно управление на архивите, 2006, стр. 877.
  5. „Македония и Одринско. Статистика на населението от 1873 г.“ Македонски научен институт, София, 1995, стр. 72-73.
  6. Кѫнчовъ, Василъ. Македония. Етнография и статистика. София, Българското книжовно дружество, 1900. ISBN 954430424X. стр. 246.
  7. D.M.Brancoff. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905, рp. 150-151.
  8. К’нчов, Васил. „Македонија. Етнографија и статистика“. Софија, 1900
  9. Brancoff, D.M. „La Macédoine et sa Population Chrétienne“. Paris, 1905.
  10. „Население по возраст и по пол, по населени места, според пописите спроведени во Република Македонија по Втората светска војна“. Државен завод за статистика.
  11. Образование“. Општина Долнени.
  12. „Описи на ИМ“ (PDF). Посетено на 10 јули 2020.
  13. „Претседателски избори 2019“. Посетено на 3 ноември 2019.
  14. Коцо, Димче (1996). Археолошка карта на Република Македонија. II. Скопје: Македонска академиjа на науките и уметностите. ISBN 9989649286.
  15. Трифуноски, Јован (1998). Битољско-прилепска котлина (српски). Београд: Српска академија наука и уметности.
  16. Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски (2011). Валентина Божиновска (уред.). Карта на верски објекти во Македонија. Менора - Скопје: Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи. стр. 18. ISBN 978-608-65143-2-7.

Надворешни врскиУреди