Градец (Гостиварско)

село во Општина Гостивар

Градец — село во Општина Врапчиште, во околината на градот Гостивар.

Градец
Градец is located in Македонија
Градец
Местоположба на Градец во Македонија
Координати 41°53′45″N 20°54′15″E / 41.89583° N; 20.90417° E / 41.89583; 20.90417Координати: 41°53′45″N 20°54′15″E / 41.89583° N; 20.90417° E / 41.89583; 20.90417
Општина Врапчиште
Население 4555 жит.
(поп. 2002)
Пошт. бр. 1241
Шифра на КО 07027
Надм. вис. 505 м
Градец на општинската карта
Градец во Општина Врапчиште.svg

Атарот на Градец во рамките на општината
Commons-logo.svg Градец на Ризницата


Географиja и местоположбаУреди

Селото се наоѓа во областа Горни Полог во источното подножје на Шар Планина, оддалечено 15 километри северозападно од Гостивар.

ИсториjaУреди

Селото се споменува во турските пописни дефтери од 1467/68 година, како дел од Скопскиот Вилает и имало 105 христијански семејства и 3 вдовици христијани.[1]

СтопанствоУреди

ДемографијаУреди

Според статистиката на Васил К'нчов („Македониja, Етнографиja и статистика“) од 1900 година, во Градец живееле 760 жители, од кои 660 Албанци и 100 Македонци.[2]

Според егзархискиот секретар Димитар Мишев, („La Macédoine et sa Population Chrétienne“) во 1905 година во Градец имало 56 Македонци, под врховенството на Бугарската егзархија.[3]

Според Афанасиј Селишчев, во 1929 година Градец — село во Сенокоска општина во Долнополошкиот срез и има 174 куќи и 1.024 жители, Албанци и Македонци.[4]

Според пописот од 2002 година, во Градец живеат 4.555 жители, од кои 4.535 Албанци, 7 Македонци, 4 Бошњаци и 9 останати.[5]

На табелата е прикажан бројот на жители низ сите пописни години:[6]

Година 1900 1905 1929 1948 1953 1961 1971 1981 1994 2002
Население 760[2] 56[3] 1.024[4] 1.760 2.012 2.284 2.949 3.751 4.077 4.555

РодовиУреди

Во селото како еден од најстарите албански родови се споменува родот Дерала (66 куќи) живее во гостиварското село Градец. Потекнува од областите Хас или Мат (во северна Албанија). Тие дошле овде во втората половина на 18-от век, а имаат истоимени роднини во селото Горно Житоше кај Прилеп.[7]

Општествени установиУреди

Самоуправа и политикаУреди

Изборно местоУреди

Во селото постојат изборните места бр. 445, 445/1, 446, 447 и 447/1 според Државната изборна комисија, сместени во просториите на основното училиште.[8]

На претседателските избори во 2019 година, на овие изборни места биле запишани вкупно 3.829 гласачи.[9]

Културни и природни знаменитостиУреди

Редовни настаниУреди

ЛичностиУреди

  • Мехмет Паша Дерала (1843-1918) — албански политичар, прв министер за одбрана на Албанија;роден во с.Градец каде и поседувал големо количество на земја кое ја наследи од неговите предци. Од својата рана младост тој се школувал во најелитните тогашни институци во Истамбул,каде се здобил со знаења и вештини од политичките и војните војните науки.Му служел на империата како чиновник и војник долго време.Кога почна превирањата и движењата за слобода во бакан ,тој прво му се придружил ма “призренската лига“ .По објавата на независноста на државата Албанија тој станува прв нејзин министар за војна,и почнува со организирање на воската со нејзино структуирање и обучување.
  • Веби Велија (1948-2009) — албански стопанственик, сопственик на балканската регионална индустриска и консалтинг корпорација ВЕ-ВЕ Груп и на телевизискиот синџир „Алсат“ во Македонија (Алсат М), Албанија и Косово.

Култура и спортУреди

ИселеништвоУреди

НаводиУреди

  1. Турски документи за историјата на македонскиот народ кн.4, Методија Соколоски, д-р Александар Стојановски, Скопје 1971, стр.481
  2. 2,0 2,1 Кънчов, Васил. Македония. Етнография и статистика, София, 1900, стр. 212.
  3. 3,0 3,1 D.M.Brancoff. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905, р.130-131.
  4. 4,0 4,1 Селищев, Афанасий. Полог и его болгарское население. Исторические, этнографические и диалектологические очерки северо-западной Македонии, София, 1929, стр. 24.
  5. Попис на населението, домаќинствата и становите во Република Македонија, 2002 - Книга X
  6. Население на Република Македонија според изјаснувањето за етничката припадност, по населени места, според пописите на население 1948, 1953, 1961, 1971, 1981, 1991, 1994 и 2002 година (согласно територијалната организација од 1996 година). База на податоци МАКСтат. Државен завод за статистика.
  7. Албанците во Македонија само од 1780 година, д-р Ристо Ивановски, Битола, 2014 г., 10 стр.
  8. „Описи на ИМ“. Посетено на 3 ноември 2019.
  9. „Претседателски избори 2019“. Посетено на 3 ноември 2019.

Надворешни врскиУреди