Растеш

село во Општина Македонски Брод


Растеш — село во Општина Македонски Брод, во областа Порече, во околината на градот Македонски Брод.

Растеш
Поглед на село Растеш.jpg

Панорамски поглед на селото Растеш

Растеш is located in Македонија
Растеш
Местоположба на Растеш во Македонија
Координати 41°44′48″N 21°6′12″E / 41.74667° СГШ; 21.10333° ИГД / 41.74667; 21.10333Координати: 41°44′48″N 21°6′12″E / 41.74667° СГШ; 21.10333° ИГД / 41.74667; 21.10333
Регион Logo of Southwestern Region, Macedonia.svg Југозападен
Општина Coat of arms of Makedonski Brod Municipality (2012).svg Македонски Брод
Област Порече
Население 58[1] жит.
(поп. 2002)
Пошт. бр. 6535
Повик. бр. 045
Шифра на КО 03038
Надм. вис. 720-1000 м
Растеш на општинската карта
Растеш во Општина Македонски Брод.svg

Атарот на Растеш во рамките на општината
Commons-logo.svg Растеш на Ризницата

Потекло на иметоУреди

Името на селото првпат е споменато како „Храштеш“ во XV век. Името потекнува од ботаничкото „(х)раст“ или пак од личното име „Раст“ или „Расто“ со наставката „-еш“.[2]

По преданието, името на селото потекнува од тоа што селото било „зараснато“ со шума.[3]

Географија и местоположбаУреди

 
Сретселото во Растеш

Ова село се наоѓа во областа Порече, во крајниот северозападен дел на територијата на Општина Македонски Брод.[4] Селото е ридско-планинско, чии куќи се издигаат на надморска височина од 720 до 1.000 метри.[4]

Селото е сместено на левата страна во долината на Мала Река. Селото е свртено кон север. Малку ниви се наоѓаат околу селото, иако поплодните се сместени долж реката.[3]

Куќите се поделени на две маала: Куртеловци и Милевци.[3]

До Растеш води асфалтен пат, кој продолжува од поранешното општинско средиште Самоков.

ИсторијаУреди

Во селскиот атар се наоѓаат старини на местата Мала Чука, под самото село, каде се наоѓаат траги од град, за кој се верува дека го градела Зорка, сестра на Крале Марко. Кај Калето има ѕидини од некоја стара населба и ѕидини од црквата „Св. Богородица“. На неколку места се сретнуваат и старини од цркви.[3]

Се верува дека селото било основано од сточари, кои тука дошле за пасење на стоката.[3]

Во XIX век, Растеш било село во Поречката нахија, на Кичевската каза, во Отоманското Царство.

СтопанствоУреди

Атарот зафаќа површина од 8,4 км2. На него преовладуваат шумите на површина од 430 хектари, на обработливото земјиште отпаѓа 141 хектари, а на пасиштата 104 хектари.[4]

Селото има полјоделско-шумарска функција.[4]

Населението во минатото одгледувало добиток (овци и кози). Сточарството оставиле печат врз изгледот на селото и пејзажот. Покрај сточарството, карактеристични дејности биле јагленарството, смоларството и преработка на метална руда на т.н. самокови.

НаселениеУреди

Според податоците на Васил К’нчов („Македонија. Етнографија и статистика“) од 1900 година, во селото Растеш имало 245 жители, сите Македонци.[5] По податоците на секретарот на Бугарската егзархија, Димитар Мишев („La Macédoine et sa Population Chrétienne“) во 1905 година во Растеш имало 240 жители.[6]

Поради иселувањето на населението, селото од средно преминало во мало, населено со македонско население. Така, во 1961 година селото имало 429 жители, а во 1994 година бројот се намалил на 92 жители..[4]

Според пописот од 2002 година, во селото Растеш имало 58 жители, од кои 57 Македонци и 1 Србин.[1]

Во табелата во продолжение е направен преглед на населението во сите пописни години:

Година 1900[7] 1905[8] 1948 1953 1961 1971 1981 1991 1994 2002
Население 245 240 394 461 492 456 218 124 92 58
Извор за 1948-2002 г.: Државен завод за статистика на РМ.[9]

РодовиУреди

Растеш е македонско православно село.[3]

Родови во селото се: Куртеловци (33 к.), доселени се од селото Врбен, Горна Река; Милевци (14 к.), доселени се од Прилепско. Според преданието они потекнуваат од предок Влав, кој во селото дошол како говедар и овде се оженил со некоја крива девојка. Кога се населил му наредиле да се насели надвор од селото. Од него после се намножило целото маало, овој род ги викаат и Власи. Они имаат посебна црква (Св. Никола) и гробови.

Општествени установиУреди

 
Селската црква „Св. Јован“
 
Селската црква „Св. Никола“
  • Поранешно основно училиште „Гоце Делчев“

Самоуправа и политикаУреди

Селото влегува во рамките на Општина Македонски Брод, која била променета со новата територијална поделба на Македонија во 2004 година, при што кон нејзе била придодадена поранешната Општина Самоков. Во периодот од 1996-2004 година, селото се наоѓало во некогашната Општина Самоков.

Во периодот 1957-1996 година, селото се наоѓало во рамките на големата Општина Брод. Во периодот 1955-1957, селото било дел од тогашната општина Манастирец.

Во периодот 1952-1955, селото било седиште на тогашната општина Растеш, во која покрај селото Растеш се наоѓале селата Битово, Близанско, Волче, Горно Ботушје, Долно Ботушје, Заград, Здуње, Косово и Требовље. Во периодот 1950-1952, селото било седиште на некогашната општина Растеш, во која влегувале селата Битово, Волче, Горно Ботушје, Долно Ботушје, Заград, Косово и Растеш.

Изборно местоУреди

Во селото постои изборно место бр. 0272 според Државната изборна комисија, кое е сместено во приватна просторија.[10]

На локалните избори во 2017 година, на ова изборно место биле запишани вкупно 27 гласачи.[11] На претседателските избори во 2019 година, на ова изборно место биле запишани вкупно 25 гласачи.[12]

На парламентарните избори во 2020 година, на ова изборно место биле запишани вкупно 24 гласачи.[13]

Културни и природни знаменитостиУреди

Цркви[14]
Споменици

ГалеријаУреди

НаводиУреди

  1. 1,0 1,1 „Попис на Македонија“ (PDF). Завод за статистика на Македонија. 2002. Посетено на 30 октомври 2017.
  2. Иванова, Олга (2014). Речник на имињата на населените места во Р. Македонија. Скопје: Институт за македонски јазик „Крсте Мисирков“. стр. 139.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 Јовановиќ, Петар (1935). Порече. Белград: Српски етнографски зборник. стр. 333.
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 Панов, Митко (1998). Енциклопедија на селата во Република Македонија (PDF). Скопје: Патрија. стр. 255. Посетено на 30 октомври 2017.
  5. Васил К’нчов. „Македонија. Етнографија и статистика“. Софија, 1900, стр. 258.
  6. D.M.Brancoff. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905, р. 156-157.
  7. К’нчов, Васил. „Македонија. Етнографија и статистика“. Софија, 1900
  8. Brancoff, D.M. „La Macédoine et sa Population Chrétienne“. Paris, 1905.
  9. „Население по возраст и по пол, по населени места, според пописите спроведени во Република Македонија по Втората светска војна“. Државен завод за статистика.
  10. „Описи на ИМ“. Посетено на 16 октомври 2017.
  11. „Локални избори 2017“. Посетено на 16 октомври 2017.
  12. „Претседателски избори 2019“. Архивирано од изворникот на 2019-05-05. Посетено на 5 мај 2019.
  13. „Предвремени избори за пратеници 2020“. Посетено на 13 март 2021.
  14. Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски (2011). Валентина Божиновска (уред.). Карта на верски објекти во Македонија. Менора - Скопје: Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи. ISBN 978-608-65143-2-7.

Надворешни врскиУреди