Отвори го главното мени

Томислав Османли (Битола, 1956) е македонски сценарист, драматург, теоретичар на медиумите, писател, критичар, новинар и есеист.[1]

БиографијаУреди

Османли создава во повеќе диспиплини. Автор е на 25 објавени книги: проза, драмски текстови, сценарија, теорија и есеистика.

Автор е на три романи преведени и во странство. Неговите книжевни творби се преведени на: англиски, француски, полски, српски, хрватски, бугарски, романски, грчки, арапски... како и на Ладино, јазикот на сефардаските Евреи.

Со години се занимавал со филмска и театарска критика и публицистика, како и со теорија на драмски затемелените вербо-визуелни медиуми. Објавувал публицистички и теоретски текстови во речиси сите македонски и во голем број екс-југословенски списанија. Бил член на редакциите на списанијата “Идеје” (Белград), “Разгледи”, "Културен живот", "Театарски гласник" и "Macedonian PEN review".

Неговата студија “Филмот и политичкото” (1981) во националната филмска историја (Кинотека на Македонија, “Кинопис” бр. 13 и др.) се бележи како првата македонска теоретска книга посветена на Седмата уметност, а теоретската книга “Стрип запис со човечки лик” (1987. и 2002.) е сè уште и единствената книга посветена на Деветтата уметност во Македонија. Со овие две книги Т. Османли отвора пионерски домени во теоријата на овие две актуелни, драмски фундирани дисциплини.

Член е на Друштвото на писателите. Член е на македонскиот ПЕН три пати избиран во неговото Претседателство. Бил претседател на Филмската младина на Македонија, претседател на Советот на Младиот отворен театар, член на Советот на Републичкиот секретаријат за Образование, наука и култура, член на Комисијата за културни односи со странство и на други општествени тела. Два пати е именуван за Претседател на УО на "Кинотеката на Македонија" која фукција ја обавува и денес. Член е и на УО на Меморијалниот центар на холокаустот на Евреите во Македонија. Бил избран за член на Ротари клубот Скопје во вокацијата “писател и новинар”; а за потпретседател на Клубот за периодот 2002-2003.

Од 1976 година работел како мовинар и уредник секогаш на рубрики или програми од културата: уредник на "Координати", месечниот прилог за култура, наука и уметност на неделникот "Млад борец", заменик главен уредник на весникот "Млад борец", уредник за култура на магазинот "21", уредник-коментатор во дневниот весник "Нова Македонија" и одговорен уредник на културно-уметничката програма на Телевизија "Телма" во Скопје се до нејзиното укинување во 2015 година. Денес е слободен уметник, писател, сценарист и драмски автор со бројни меѓународни референци.

За својата разновидна уметничка и новинарска работа, добитник е на близу дваесет уметнички, стручни и државни награди.

Меѓународни референциУреди

Негови авторски творби се објавени на англиски, француски, српски, полски, хрватски јазик, словенечки, грчки, турски, арапски, хебрејски и Ладино.

Пиеса “Двајца во Еден” (Two in Eden) поставена на сцената на театарот John W. Gainse во градот Њупорт Њус во 1998. беше прикажана и на театарскиот Blue Ridge Festival во Ричмонд, Вирџинија, САД. Играниот филм “Ангели на отпад” (Angels of the Dumps) работен според неговото сценарио, покрај селекцијата на меѓународните фестивали во Каиро, Сан Диего и Белград, беше прикажан во Националното кино на Кенеди центарот во Вашингтон, САД, на специјална дводневна програма на Американскиот филмски институт (АФИ).

Со книгата драмски текстови “Ѕвездите над Скопје” (The Stars over Skopje), заедно со 12 други автори од балканските литератури, беше воведен во Книжевниот годишник на престижната Encyclopedia Britannica за 2001. година.

Списанието “Књижевна ревија” од Осиек на хрватски јазик ја објави неговата театарска пиеса “Апокалиптична комедија” во 2000 година. Кон крајот на 2004 година. и реномираната издавачка куќа University Studio Press од Солун/Атина истиот драмски текст го издаде и во посебна книга на грчки јазик.

Дел од неговата новела “Сликата на тетка Рашела” објави угледниот неделник Forward (2004) се појавува повеќе од едно столетие во Њујорк со репутација на книжевен простор во кој објавувал Исак Башевис Сингер, а до денес и Ели Визел[2]. Оваа новела во превод на полски јазик ја објави угледното европско списание Красногруда, српските списанија “Кораци” и “Улазница” и сефардското списанието Los Muestros (2009) кое се појавува во Брисел. Ова списание во повеќе свои броеви ги објави сите девет прози на книгата јудео-балкански раскази и новели „Светилка за Ханука“, најнапред на англиски јазик, а потоа одново, четири од тие прози и на јудео-шпански јазик (Ладино). За книгата раскази и новели „Светилка за Ханука“[3] Османли во Македонија ја доби наградата „Прозни мајстори“ во 2009 година.

Во 2010 романот „Дваесет и првиот“ стана добитник на наградата Роман на годината на „Утрински весник“. Оваа книга беше избрана за македонски кандидат на наградата „Балканика“ за 2009. Томислав Османли од грчки јазик во 2011 година го преведе клучното дело на Никос Казанѕакис неговата филозофска поема „Духовна вежба - Салваторе Деи“ или „Аскеза“.

Во 2015 година, расказот на Османли „Свадбата на Дорќол“ (во превод на Зоран Ж. Пауновиќ) била објавена во тробројот 34-36 на српското списание за литература, уметност и култура „Сент“ од Нови Пазар. Расказот е дел од книгата „Светилка за Ханука“, објавена во „Форум“ во 2008 година, а подоцна од „Икона“ во 2014 година.[4]

Во 2018 година за песната „Љубов“ ("L`Amore") Османли ја доби за прв пат доделената, Прва награда на меѓународниот конкурс „Angelo La Vecchia- Анте Поповски“ во универзитетскиот град Каникати на Сицилија, Италија.

ТворештвоУреди

КнигиУреди

  1. “Филмот и политичкото”, издание “Млад борец”, Скопје, 1981 – Прва теоретска книга за филмот во Македонија; прва книга на тема филм-политика во поранешна Југославија; промовирана во Институтот за филм во Белград, 1982
  2. “Стрип, запис со човечки лик”, издание “Млад борец”, Скопје, 1987 – Прва и сè уште единствена книга од областа на стрипот во Македонија; книга на годината во Југославија според сараевски “Наши дани”; втор настан во доменот на стрипот во Југославија според загрепски “Полет”
  3. “Скопски диптих”, сценарија, изд. “Студентски збор”, Скопје 1991 – две наградени долгометражни играни сценарија
  4. “Медиумот што недостасува”, урбани есеи, изд. “21”, Скопје 1992
  5. “Ослушнувања во глуво доба”, политички есеи, изд. “21”, Скопје 1993
  6. “Пеперутката на детството”, раскази, “Мисла”, Скопје ,1993
  7. “Двајца во Еден”, пиеса (на македонски и англиски) и стрип со Александар Сотировски, “Ѓурѓа”, Скопје, 1995
  8. “Новиот цар”, божиќна мистерија, “Ѓурѓа”, Скопје, 1998 – Прва театарска пиеса на библиска тема во Македонија, "Арс ламина", Скопје, 2017
  9. “Ѕвездите над Скопје”, пиеси, Дирекција за култура, Скопје, 2000 – Наслов селектирана во годишникот на Encyclopedia Britannica 2001
  10. “Виолетни светлини и сенки, раскази, “Матица македонска”, Скопје 2001 – Со првонаградената холокауст новела “Сликите на тетка Рашела”
  11. “Стрип, запис со човечки лик”, Млад борец", Скопје, 1987; второ дополнето издание, “Култура”, Скопје 2002
  12. “Пат за Парамарибо/Trip to Paramaribo”, драма, “Култура”, Скопје 2003
  13. “Игри низ жанровите”, избор на драми, “Култура”, Скопје 2004
  14. “Приказни од Скопје”, “Култура”, Скопје раскази, 2004
  15. “Апокалиптична комедија/Apocalyptic comedy”, “Култура”, Скопје драма, 2006 ; "Ματζέστικ", University studio press, Θεσσαλονίκη 2004.
  16. “Луѓе од меѓувреме”, три сценарија од различни жанрови, “Блесок”, Скопје, 2008
  17. “Светилка за Ханука”/Lamp for the Festival of Light, јудео балкански раскази и новели, “Форум”, Скопје, 2008.
  18. “Каприча”, раскази, “Магор”, Скопје 2009.
  19. “Дваесет и првиот”, роман, “Блесок” 2009.
  20. “Граѓански простор“, студија, “Блесок“ 2011.
  21. “Зад аголот“, роман, “Магор“, 2012.
  22. "Бродот.Конзархија", роман, дистопија, 2016.
  23. "Океан од слики", збирка раскази и каприча, 2018
  24. "Тајното братство на носталгичарите", 2018
  25. "Драми за Скопје", книга 1 & книга 2, 2019
  26. "Нови драми"- две пиеси: "Нишала од злат" и "Враќање дома", 2019

Антологии расказиУреди

  • “Скопски раскази”, 1996
  • “Ден за Скопје”,1998
  • “Макета”, Белград, 2001
  • “Царски рез”, Скопје 2001, издание на Интернет

Долгометражни играни сценаријаУреди

  • “Луѓе без адреса”, 1976
  • “Ѕвездите на '42-та”, 1984
  • “Скопски сновиденија”, 1987
  • “Ангели на отпад”, 1994
  • “Смок лета по небото”, 1999
  • “По повод Манаки”, 2008


Пиеси и сценски проектиУреди

  • “Салон Бумс”, сатирична комедија, 1987
  • “Мементо за еден Град”, мултимедијална повест, 1993
  • “Немирни сенки”, филмско кабаре, 1993
  • “Двајца во Еден”, камерна пиеса, 1995
  • “Светулки во ноќта”, драма, 1997
  • “Новиот цар”, божикна мистерија, 1998
  • “Апокалиптична комедија”, лирска гротеска, 1999
  • “Техно ѕвезда”, драма, 2000
  • “Пат за Парамарибо”, пиеса, 2001
  • "Пруга за ледната пролет", сценски приказ
  • “Уште едно небо”/“Облачна исповед”, монодрама 2000/2002 – Прва награда на 4. Фестивал на монодрамата во Битола, октомври 2002.
  • "Нишала од злато", историска драма, 2018
  • “Враќање дома”, драма, 2019

Книжевни творби и есеи во периодикаУреди

  • “The Boiling Pot Called Skopje”, “Krasnogruda” Nо.8, 1998, Sejny-Stockholm
  • “The Boiling Pot Called Skopje”, “Macedonian review”, вол.XXVIII, No.1, 1998, Skopje
  • “Светулки во ноќта”, “Културен живот”, бр.1/1998, Скопје
  • “Двајца во Еден”, “Блесок”/”Shine”, интернет списание бр.12/2000
  • “Апокалиптична комедија”, “Књижевна ревија” бр.1-2, Коловоз 2000, Осијек, Хрватска
  • “Aunt Rashela's Photograph”, “Krasnogruda” Nо.12, December 2000, Sejny, Poland
  • “Техно ѕвезда”, “Културен живот” бр.3, 2000, Скопје
  • (и бројни други објави)

НаградиУреди

Добитник е на поголем број награди за својата сценаристичка, драматуршка, критичарска и новинарска дејност:

  • два пати добитник на Наградата “13. Ноември” - за сценариото “Ѕвездите на 42-та” (1987); и за повеќегодишна драматуршка дејност (2002.);
  • на три признанија на конкурси на МТВ за долгометражни играни сценарија: Втора награда за сценариото “Луѓе без адреса” (1976.); Прва награда за сценариото на “Ѕвездите на ’42-та” (1984.) и Откуп за сценариото “Скопски сновиденија” (1987);
  • Наградата за критика за филмско-критичарската дејност, (1986.);
  • Плакета на НОМСМ за новинарство и дејноста во весникот “Млад борец” (1986.);
  • Наградата за новинарство “Крсте П. Мисирков” (1992.);
  • Прва награда на конкурс на Фоднацијата “Сорос” за сценарио за осмислување интер-етничка медиска кампања “Заедно до надежта” (1993.);
  • Трета (и единствена) награда на конкурсот на МТВ за играно сценарио за “Смок лета по небото” (1999.);
  • Прва награда на Фондацијата “11 март 1943.” при МАНУ за холокауст новелата “Сликата на тетка Рашела” (1999.) ;
  • Прва награда на конкурсот на Фестивалот на монодрамата во Битола за монодрамата “Уште едно небо” (2002.).
  • Награда за публицистика за Второто издание на неговата книга “Стрип-запис со човечки лик”
  • Во 2010 е добитник на наградата за Роман на годината.[5]
  • Прва награда за песната „L`Amore“ на меѓународниот конкурс „Angelo La Vecchia-Antevo slovo“ во Canicatti, Italia, 2017
  • Државна награда „Св. Климент Охридски“ - највисоко општествено признание за долгогодишни остварувања во културата и уметноста од интерес за Република Македонија (2018)

НаводиУреди

  1. Македонски писатели/Macedonian writers, Друштво на писатели на Македонија, 2004, стр.185 - 186.
  2. January 21; 2005. „Tomislav Osmanli - A Macedonian Story: ‘Aunt Rachel’s Photograph’“. The Forward (en-US). конс. 2019-05-04. 
  3. „EL SIELO DE SUKOT – Tomislav Osmanli | I.S.E. - Institut Sepharade Europeen - E.S.I.“. sefarad.org. конс. 2019-05-04. 
  4. „Новела на Томислав Османли објавена во Сент“, Утрински весник, година XVI, број 4718, вторник, 24 февруари 2015, стр. 14.
  5. Бубевска, Александра (16.03.2010 16:16). „Наградата роман на годината за Томислав Османли“ (македонски). А1. конс. 2010-03-23. 
  • Filmska enciklopedija, tom 2, Hrvatski leksikografski zavod, Zagreb, 1989
  • Филмското столетие во Македонија, “Кинопис” бр. 13, тројазично издание на македонски, англиски и француски, Кинотека на Македонија, Скопје 1995.
  • The Macedonian film, special issue of the German periodical “Kino”, 1997.
  • Encyclopedia Macedonica 1999, Семос Мултимедиа, Скопје 1999
  • Македонскиот игран филм, книга втора, Кинотека на Македонија, 2000
  • Векот на филмот во Македонија, CD ROM на Кинотека на Македонија, Скопје, 2001.
  • Yapbook 2001. of the Encyclopedia Britannica, Лондон, 2001.
  • Театарот на македонска почва - CD ROM енциклопедија, на македонски и англиски јазик, Институт по театарологија на ФДУ, Скопје, 2002.
  • Maccinema - оn-line сајт на Македонската кинотека за македонскиот филм