Скребатно (Пиринско)

село во Пиринска Македонија

Скребатно село во Грменско, Пиринска Македонија, денес во општината Грмен на Благоевградската област, југозападна Бугарија.

Скребатно
Скребатно is located in Бугарија
Скребатно
Скребатно
Местоположба во областа
Скребатно is located in Пиринска Македонија
Скребатно
Местоположба на Скребатно во Општина Грмен и Благоевградската област
Координати: 41°39′N 23°48′E / 41.650° N; 23.800° E / 41.650; 23.800Координати: 41°39′N 23°48′E / 41.650° N; 23.800° E / 41.650; 23.800
ЗемјаБугарија
ОбластБлагоевградска област
ОпштинаГрмен
Површина
 • Вкупна38.147 км2 (14,729 ми2)
Надм. вис.&10000000000000725000000725 м
Население (2015)
 • Вкупно261
 • Густина0,0.068/км2 (0,018/ми2)
Часовен појасEET (UTC+2)
 • Лете (DST)EEST (UTC+3)
Пошт. бр.2964
Повик. бр.07523

Географиja и местоположбаУреди

Селото Скребатно се наоѓа на 17 километри североисточно од Неврокоп и на 10 километри северно од општинскиот центар Грмен. Селото е планинско кое се наоѓа во подножјето на југозападните Родопи на надморска висина од 725 метри. Атарот на селото зафаќа површина од 38.147 км2. Релјефот е планински и ридско-планински, а климата се карактеризира со студено лето и блага зима. Канинска река тече во близина на селото.

ИсториjaУреди

Османлиско ЦарствоУреди

Во списокот на населени места со регистрирани имиња на главите на домаќинства во втората половина на XV и почетокот на XVI век во селото (Скребатно) се регистрирани 110 лица.[1] Во списокот на населби и бројот на немуслимански домаќинства како дел од Неврокопскиот вилает од 16 ноември 1636 година, селото Скребатно (Искработа-и бала) се наведува како село населено со 87 немуслимански семејства.[2] На списокот на населени места и бројот на немуслимански домаќинства како дел од Неврокопскиот вилает од 13 март 1660 година, селото Скребатно (Искработа) е наведено како село со 41 немуслимански семејства.[3] Во османлиските документи името на селото е напишано на неколку начини, главно читајќи го како Искработна (ﺍســقــربــوتــنــه, ﺍسـقــرﻩبــوطــنــه) и Искработа (ﺍســقــرﺍبــوتــه).[4]

Во XIX век, селото било мешано, христијанско и муслиманско, и било дел од Неврокопската каза на Отоманското Царство. Во „Етнографија на Адријанопол, Монастир и Салоника“ , издадена во Цариград во 1878 година и статистиката на машкото население од 1873, Скребатно (Skrébatno) е наведено како село со 95 семејства, од кои 45 Помаци и 270 Македонци.[5][6] Во 1889 година Стефан Верковиќ („Топографическо-этнографическій очеркъ Македоніи“) за селото запишал дека во него има 75 бугарски и 20 помачки куќи.[5][7]

Во 1891 година Георги Стрезов за селото напишал:

Скребатно, се наоѓа на С од Неврокоп 3 1/2 часа пат. Изградено е на нерамно место во една котлина. Планинска месност. Во подножјето на планината има добри ниви и лозја; има селани кои се занимаваат и со ѕидарство. Црква „Св. Петка“; читат само на бугарски; старо училиште со 50-тина ученици. На времето работело нешто како 1 и 2 клас. Бројот на куќите е 140, околу 1/3 Помаци, кои се занимаваат со кираџилак.[8]


Според статистиката на Васил К’нчов („Македонија. Етнографија и статистика“) во 1900 година селото имало 1070 жители, од кои 290 Помаци и 780 Македонци[9] во 60 помачки и 140 македонски куќи.[5][10]

БугаријаУреди

По крајот на Балканските војни, селото било вклучено во составот на Бугарија.

Денес, селото е електрифицирано, водоснабдено, со канализација и комуникациски мрежи. Постои кметство, пошта, центар на заедницата и продажни места. Постојат медицински услуги и образовни установи во општинскиот центар на селото Грмен.

Население[5][12]Уреди

Население на Скребатно по попис[12]
Година 1934 1946 1956 1965 1975 1985 1992 2001 2011 2015
Жители 968 1004 846 594 442 395 353 321 297 261
Население по возраст
од 2011 година
[13]:

КултураУреди

Во селото живеат муслимани и христијани. Црквата „Св. Параскева“ била изградена во 1835 година и е уметнички споменик на културата. Станува збор за псевдобазилица со три бродови, со камбанарија изградена во XX век. Оригиналниот иконостас бил ограден, таваните биле применети со медалјони и емпорија. Апостолските икони се во сино-зелена палета на златна позадина. Иконата на „Пресвета Богородица“ е забележана дека е изработена во 1838 година.

Во Скребатно се наоѓа единствената музејска колекција во општината, која е втора по важност во регионот, по онаа во музејот во Неврокоп. Музејот бил формиран од страна на иницијативен комитет со помош на целото население. Колекцијата на музејот се состои од два дела - етнографски и историски.

ЛичностиУреди

Родени во Скребатно

НаводиУреди

  1. Гандев, Христо (1989) [1972]. „Населени места с регистрирани имена на главите на домакинствата (XV-XVI в.)“. Българската народност през XV век: Демографско и етнографско изследване (изд. II издание.). София: Наука и Изкуство.
  2. Горозданова, Елена (2001). Архивите говорят № 13 – Турски извори за българската история. София: Главно управление на архивите при МС. стр. 41. ISBN 954-9800-14-8.
  3. Горозданова, Елена (2001). Архивите говорят № 13 – Турски извори за българската история. София: Главно управление на архивите при МС. стр. 293. ISBN 954-9800-14-8.
  4. Андреев, Стефан (2002). Речник на селищни имена и названия на административно-териториални единици в българските земи през XV-XIX век. София: Главно управление на архивите при Министерския съвет на Република България. стр. 127. ISBN 954-9800-29-6.
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 Како што е општопознато, Македонците во бугарските извори се присвојуваат и водат како Бугари, и покрај признанието дека самите отсекогаш се изјаснувале како Македонци.
  6. Македония и Одринско. Статистика на населението от 1873 г. (изд. II издание.). София: Македонски научен институт. 1995 [1878]. стр. 128–129.
  7. Верковичъ, С.И. „Топографическо-этнографическій очеркъ Македоніи“. СПб, 1889, стр. 234-235.
  8. Стрезов, Георги. Два санджака от Източна Македония. Периодично списание на Българското книжовно дружество в Средец, кн. XXXVII и XXXVIII, 1891, стр. 9.
  9. Кънчов, Васил (1996) [1900]. „Неврокопска Каза“. Македония. Етнография и статистика (изд. II фототипно издание.). София: Проф. М. Дринов. стр. 196.
  10. Кънчов, Васил (1970) [1894-1896]. „Неврокопската каза“. Пътуване по долините на Струма, Места и Брегалница. Битолско, Преспа и Охридско. София: Наука и изкуство. стр. 273.
  11. Централен държавен архив, ф. 177 К (Министерство на народното просвещение), оп. 2, а.е. 18, л. 59.
  12. 12,0 12,1 (бугарски) https://web.archive.org/web/20160304125710/http://www.nsi.bg/nrnm/show9.php?sid=2212&ezik=bul. Архивирано од за населението на с. Скребатно , общ. Гърмен, обл. Благоевград изворникот Проверете ја вредноста |url= (help) на 2016-03-04. Посетено на 2018-02-04. Отсутно или празно |title= (help)
  13. „Национален статистически институт. Население по области, общини, населени места и възраст към 01.02.2011 г.“ (бугарски). Архивирано од изворникот 2013-08-14. Посетено на 2012-03-18.
  14. Пътеводител по мемоарните документи за БКП, съхранявани в Централния държавен архив. Архивни справочници, том 6 (PDF). София: Главно управление на архивите при Министерския съвет. Централен държавен архив. 2003. стр. 122. ISBN 954-9800-36-9. Посетено на 31 август 2015.
  15. Пътеводител по мемоарните документи за БКП, съхранјавани в Централнија държавен архив. Архивни справочници, том 6 (PDF). Софија: Главно управление на архивите при Министерскија съвет. Централен държавен архив. 2003. стр. 121. ISBN 954-9800-36-9. Посетено на 31 август 2015.
  16. Николов, Борис. ВМОРО – псевдоними и шифри 1893-1934, Звезди, 1999, стр.10
  17. Пътеводител по мемоарните документи за БКП, съхранявани в Централния държавен архив. Архивни справочници, том 6 (PDF). София: Главно Управление на архивите при Министерския съвет. Централен държавен архив. 2003. стр. 78. ISBN 954-9800-36-9. Посетено на 31 август 2015.
  18. Пътеводител по мемоарните документи за БКП, съхранявани в Централния държавен архив. Архивни справочници, том 6 (PDF). София: Главно управление на архивите при Министерския съвет. Централен държавен архив. 2003. стр. 438. ISBN 954-9800-36-9. Посетено на 5 септември 2015.
  19. Македоно-одринското опълчение 1912-1913 г. Личен състав, Главно управление на архивите, 2006, стр. 137.