Отвори го главното мени

Азербејџански јазик

Азербејџански, или именуван како азерски, а понекогаш и како азерски турски[1][2] или само турски[3][4]туркиски јазик кој е мајчин јазик на Азерите. Јазикот е официјален во современата држава Азербејџан, како и во руската република Дагестан. Најголемиот број говорници на азербејџански се наоѓаат во Иран, но таму нема никаков официјален статус. Покрај тоа, јазикот се зборува и меѓу азерската дијаспора во Грузија, Турција и останатите држави.

Азербејџански јазик
Азерски јазик
Azərbaycan dili, آذربایجان دیلی, Азәрбајҹан дили
Изговор/ɑzærbɑjdʒɑn dili/
Застапен во
ПодрачјеАзербејџан, Кавказ
НародАзери
Говорници26 милиони  (2007)e18
Јазично семејство
туркиски
Писмо
Статус
Службен во Азербејџан
 Русија
Регулативен органАзербејџанска Национална Академија на Науките
Јазични кодови
ISO 639-1az
ISO 639-2aze
ISO 639-3aze — опсежен код
Поединечни кодови:
azj — северноазербејџански
azb — јужноазербејџански
slq — селџучки
qxq — кашкајски
Linguasphereдел од 44-AAB-a
{{{mapalt}}}
Азербејџански јазик
  региони каде јазикот е мнозински
  региони каде јазикот е видливо малцински

Азербејџанскиот е дел од групата на огуски јазици. Јазикот се дели на северноазербејџански (кој се зборува во Азербејџан и Русија) и јужноазербејџански (кој се зборува во Иран. Азербејџанскиот е многу сличен и сроден со турскиот, туркменскиот, кашкајскиот и кримскотатарскиот јазик. Овие јазици се меѓусебно разбирливи.[5]

ЕтимологијаУреди

Азерите го именуваат јазикот како турки (Türki)[6] што во превод значи „турски“ или азербејџански турски (Azərbaycan Türkcəsi). Понекогаш од одреден круг на научници се користи терминот истанбулски турски за современиот јазик во Турција.

Во периодот од 1945/ 1946 година Азербејџанската Народна Влада која управувала со Ирански Азербејџан, азербејџанскиот јазик во Иран официјално го именувала како „турски “. Во 1992 и 1993 година, кога се основала современата држава Азербејџан, официјално јазикот го именувала како „турски “. Но по 1994 година властите почнале да го користат терминот „азербејџански јазик“, кој патем бил користен за време на СССР.

Гласовен системУреди

СамогласкиУреди

Самогласки
предни задни
незаоблени заоблени незаоблени заоблени
затворени i y ɯ u
средни e ø o
отворени æ ɑ

Шема на азербејџански самогласки:[7]
 

СогласкиУреди

Согласки во современиот азербејџански јазик
Билабијални Лабијално-
дентални
Дентални Алвеоларни Пост-
алвеоларни
Непчани Меконепчени Глотални
Експлозивни и
африкати
p b t d ʧ ʤ c ɟ k ɡ
Носни m n
Фрикати f v s z ʃ ʒ x ɣ h
Апроксимантни l j
Тапни ɾ

НаводиУреди

  1. Djavadi, Abbas. „Iran's Ethnic Azeris And The Language Question“, 19 јули 2010.
  2. electricpulp.com. „AZERBAIJAN viii. Azeri Turkish – Encyclopaedia Iranica“. www.iranicaonline.org. конс. 2016-01-24. 
  3. „Türk dili, yoxsa azərbaycan dili? (Turkish language or Azerbaijani language?)“. BBC. 9 August 2016. конс. 15 August 2016. 
  4. [1] Milli dil məsələsi: Türk dili, yoxsa Azərbaycan dili?
  5. Sinor, Denis (1969). Inner Asia. History-Civilization-Languages. A syllabus. Bloomington. стр. 71–96. ISBN 0-87750-081-9. https://books.google.com/books?id=vn-xZ3O1G-cC&pg=PA71#v=onepage&q&f=false. 
  6. „Türk dili, yoxsa azərbaycan dili? (Turkish language or Azerbaijani language?)“. BBC. 9 August 2016. конс. 15 August 2016. 
  7. Mokari, P. G.; Werner, S. (2016). "An acoustic description of spectral and temporal characteristics of Azerbaijani vowels". Poznań Studies in Contemporary Linguistics 52 (3).