Отвори го главното мени

Болест (на лат. morbus) е длабоко и трајно нарушување од нормалната животна дејност на организмот, придружено со структурни и функционални измени во него.

Видови болестиУреди

  • Според динамиката на протекување
    • перакутни - протекуваат за 1-3 денови, понекогаш за часови или дури минути; такви се повеќето тровења, некои алергични состојби, некои инфективни болести и др.;
    • акутни - протекуваат за 2-7 денови; така протекуваат повеќето воспалителни процеси и инфективни болести, и др.;
    • субакутни - протекуваат за 7-20 денови; така протекуваат некои бактериски и габични инфекции, и др.;
    • хронични - траат повеќе од 20 денови; така протекуваат повеќето автоимуни болести, габичните инфекции, и др.
  • Според локализацијата
    • општи (генерализирани) - го засегаат целиот организам; такви са речиси сите заразни и метаболитни болести, и др.;
    • месни (локални) - засегаат строго ограничени делови; општите промени во организмот се незначителни; такви се повеќето кожни болести, траумите (изгорувања, скршеници, исшачувања и т.н.) и др.

Предметот на медицината е настанувањето, развивањето, лечењето и профилактиката на болестите, секој дел од медицината изучува определен аспект на некоја група од болести. Основните медицински науки, коишто ги изучуваат болестите во целост, се:


Некои од познатите болести во секојдневиетоУреди

  • Апсцес- Abscessus, новоформирана патолошка шуплина, обвиена со капсула по чија внатрешност се расположени епителни клетки - исполнета со гној, при локализирано гнојно воспаление.
  • Хепатит - воспаление на црниот дроб најчесто предизвикано од вирус или токсична материја
  • Хепатит А - воспаление на црниот дроб предизвикано од RNK вирус, од фамијлијата Picornaviridae, а најчесто се пренесува со ингестија на контаминирана храна и вода.
  • Хепатит Б - воспаление на црниот дроб предизвикано од DNK вирус ( Hepatitis B virus, од фамилијата Hepadnaviridae) кој опстојува во крвта и најчесто се пренесува преку сескуален контакт или трансфузија на инфицирана крв или крвни продукти.
  • Хепатит Ц - воспаление на црниот дроб предизвикано од ретровирус (Hepatitis C вирус, од familijata Flaviviridae) кое има слични клинички манифестациии како Hapatitis B.
  • Рак - Cancer, болест која се карактеризира со неконтролирана клеточна делба, како и со способност на клетките на ракот да инвадираат други ткива, со директно растење или со миграција на клетките на далечни локализации.
  • Гастритис - воспаление на слузокожата на желудникот, кое настанува поради дејство на неинфективни (на пример при примена на нестероидни антиифламаторни лекови - аналгетици) или инфективни (на пример бактерии од родот на хелиобактер) агенси.
  • Настинка - Акутно вирусно воспаление на горнореспираторниот тракт
  • Заушки - Акутно воспаление на задвиличната плунковна жлезда

Надворешни врскиУреди

Болеста како тема во уметноста и во популарната култураУреди

Болеста како тема во книжевностаУреди

  • „Калина грло болело“ - македонска народна песна.[1]
  • „Болна лежала Стојанка“ - македонска народна песна.[2]
  • „Болно лежит малој моме“ - македонска народна песна.[3]
  • „Ленче бре, Ленче, попово ќерче“ - македонска народна песна.[4]
  • „Ти се молам мајко ко ќе умрам“ - македонска народна песна.[5]
  • „Боледувањето на Ѓерзелез“ (Ђерзелезово боловање) - босанска народна песна.[6]
  • „Болниот Јово и тамбурата“ (Болани Јово и тамбура) - српска народна песна.[7]
  • „Болниот и болеста“ (Боник и болест) - српска народна приказна.[8]
  • „Болеста на Дениција“ - песна на македонскиот поет Петре М. Андреевски од 1968 година.[9]
  • Подемот и падот на Паркинсоновата болест“ - роман на српскиот писател Светислав Басара.[10]
  • „Госпоѓа во посета на болното дете на својата слугинка“ (Gospođa u posjeti kod bolesnog djeteta svoje sluškinje) - песна на хрватскиот писател Мирослав Крлежа.[11]
  • „И мечето има грип“ - расказ на македонската писателка Оливера Николова.[12]
  • „Од Болничкиот дневник“ - песна на рускиот поет Василиј Филипов.[13]
  • „Болеста на Атанас Иваноски“ - расказ на македонскиот писател Живко Чинго од 1963 година.[14]
  • „Оздравување на болниот“ - песна на македонскиот поет Ацо Шопов.[15]

Болеста како тема во музикатаУреди

  • „Девет години болен лежав“ - македонска староградска песна.[16]
  • „Ајде болно лежи“ - македонска староградска песна.[17]
  • „Ајде разболе се мојто либе“ - македонска народна песна.[18]
  • „Разболела се Ирина мома“ - македонска народна песна.[19]
  • „Катинка болна легнала“ - македонска народна песна.[20]
  • „Три години болна лежам“ - македонска народна песна.[21]
  • „Раболела се Калина“ - македонска народна песна.[22]
  • „Сè уште болен“ (Still ill) - песна на англиската рок-група „Смитс“ (The Smiths) од 1984 година.[23]
  • „Ширење на болеста“ (Spreading the Disease) - албум на американската хеви-метал група „Антракс“ (Anthrax) од 1985 година.[24]
  • „Градска болест“ (City Sickness) - песна на рок-групата „Тиндерстикс“ (Tindersticks) од 1993 година.[25]

НаводиУреди

  1. Блаже Тренески, Стојна ситноода. Скопје: Студентски збор, 1981, стр. 110.
  2. Блаже Тренески, Стојна ситноода. Скопје: Студентски збор, 1981, стр. 111-112.
  3. Блаже Тренески, Стојна ситноода. Скопје: Студентски збор, 1981, стр. 112-113.
  4. Блаже Тренески, Стојна ситноода. Скопје: Студентски збор, 1981, стр. 113.
  5. Блаже Тренески, Стојна ситноода. Скопје: Студентски збор, 1981, стр. 113-114.
  6. Народне лирске песме. Београд: Просвета, 1963, стр. 71-72.
  7. Народне лирске песме. Београд: Просвета, 1963, стр. 79.
  8. Вук Караџић, Српске народне приповијетке. Београд: Лагуна и Вукова задужбина, 2017, стр. 400.
  9. Петре М. Андреевски, Дениција. Скопје: Три, 2005.
  10. Svetislav Basara, Uspon i pad Parkinsonove bolesti. Beograd: Dereta, 2011.
  11. Miroslav Krleža, Lirika. Sarajevo: Svjetlost, 1966, стр. 52-56.
  12. Оливера Николова, Приказни за Зоки Поки, Скопје: Култура, Наша книга, Мисла, Македонска книга, Детска радост, 1980, стр. 12.
  13. Антологија руске лирике – X-XXI век. Књига III: Средина XX века – поч. XXI века (неомодернизам, неоавангарда, постмодернизам и нова трагања). Београд: Paidea, 2007, стр. 238.
  14. Живко Чинго, Пасквелија. Скопје: Култура, 1968, стр. 198-204.
  15. Ацо Шопов, Песни. Скопје: Македонска книга, Мисла и Култура, 1988, стр. 135-136.
  16. YouTube, Ansambl Biljana Devet godini bolen lezhav (пристапено на 24.11.2019)
  17. YouTube, Ajde Bolno lezi mojto libe - Lambe Alabakovski (пристапено на 24.11.2019)
  18. Macedonian Folklore Classics, Nikola Badev. Macedonian Radio and Television, MP 41020.
  19. Macedonian Folklore Classics, Nikola Badev. Macedonian Radio and Television, MP 41020.
  20. Ѓорѓи Доневски, Сокол ми лета високо. Скопје: Културно-уметничкото друштво „Гоце Делчев“, 1978, стр. 180.
  21. Ѓорѓи Доневски, Сокол ми лета високо. Скопје: Културно-уметничкото друштво „Гоце Делчев“, 1978, стр. 81.
  22. Ѓорѓи Доневски, Сокол ми лета високо. Скопје: Културно-уметничкото друштво „Гоце Делчев“, 1978, стр. 146.
  23. YouTube, THE SMITHS · The Smiths · FULL ALBUM HQ AUDIO (пристапено на 6.6.2017)
  24. YouTube, ANTHRAX - Spreading The Disease [Full Album HQ (пристапено на 22.12.2016)]
  25. DISCOGS, Tindersticks ‎– Tindersticks (пристапено на 19.8.2018)