Катунци — село во Општина Свети Врач, Благоевградска (Горноџумајска) област, во регионот Пиринска Македонија, денешна југозападна Бугарија.

Катунци,
Бугарија Бугарија

Област

Благоевградска

Општина

Свети Врач

Население

1.360
(според 2011)

Регистарска ознака

E (BG)
Градоначалник Атанас Стојанов
Надморска височина 550 м
Портал Нема
Координати: С, И

Географиja и местоположбаУреди

 
Панорама на селото

Селото Катунци се наоѓа во Светиврачко-петричката Котлина во југозападното подножје на Пирин Планина, на надморска височина од 550 метри. Покрај селото тече реката Пиринска Бистрица. Околу селото има исцелителни минерални извори. Оддалечено е 15 километри јужно од Мелник и 28 километри југоистично од Свети Врач.

ИсториjaУреди

Во околината на селото се откриени археолошки остатоци од различни епохи и цивилизации. Во 1916 година, при изградбата на мост на реката Пиринска Бистрица, во селото се откриени темели на ранохристијанска црква, од V - VI век, чиј под бил покриен со мозаик со геометриски мотиви.[1] Првите писмени податоци за селото се од 1220 година, кога се споменува под името Катуница. Во таа година, владетелот на Мелник - деспот Алексиј Слав, издава указ, со кој ги задолжува жителите на селото да работат и да плаќаат данок за манастирот „Света Богородица Спилеотиса“ изграден од него.

 
Црквата „Света Богородица“

Селото се споменува и во 1365 година во опис на манастирот „Света Богородица Спилеотиса“, издаден од деспотот Јован Углеша во врска со постоењето на манастирот.[2] Во XIX век, Катунци е мало село во рамките на Демирхисарската каза. Во негова близина, во минатото постоело селото Опалник, денес маало на селото.

Во 1891 година, Георги Стрезов пишува за селото:

Катунци, чифлик на десниот брег од Бистрица. Пет часа на север од Демир Хисар. Пазарен ден е секој вторник, каде доаѓаат селани од Пирин и Мелничко. Почвата е плодна. Чисто ромско село со 3 турски и 22 ромски куќи.[3]

Во книгата „Патување по долините на Струма, Места и Брегалница“, Васил К'нчов опишува, дека селото број 50 ромски куќи и во него се одржува голем пазар на коњи. Опалник пак е со 15 бугарски[4] куќи.[5]

Според статистиката на Васил К'нчов („Македонија. Етнографија и статистика“) кон краjот на ХІХ век, Катунци е село во Демирхисарската каза со 180 жители, од кои 120 Роми и 60 Турци, а Опалник е село во Мелничката каза со 95 жители, сите Македонци.[4][6]

Според егзархискиот секретар Димитар Мишев, („La Macédoine et sa Population Chrétienne“) во 1905 година во Опалник имало 80 Македонци, егзархисти.[4][7]

Во 1913 година Катунци е запалено и престанува да постои до 1922 година, кога е одново населено од Македонци од Егејска Македонија.[8] Подоцна Катунци станува пазар за земјоделски производи, а во центарот постојат повеќе дуќани, од кои некои сопственици не живеат во селото.

 
Плоштадот во селото

СтопанствоУреди

ДемографијаУреди

Според пописот од 2011 година, во Кактунци живееле 1.360 жители.[9]

На табелата е прикажан националниот состав на населението во градот:[10]

националност број %
Бугари 1.273 88,5
Роми 4 0,29
Турци / 0
други / 0
не се самоопределиле / 0
не одговориле 73 5,36
Вкупно 1.360 100

На табелата е прикажан бројот на населението во Катунци за периодот 1934-2011:[11]

година 1934 1946 1956 1965 1975 1985 1992 2001 2011
население 163 561 1.453 2.185 2.290 2.234 2.045 1.706 1.360

Во градот и околината живеат голем број Македонци, кои од страна на бугарската држава не се признаваат како посебна етничка заедница и голем дел од нив се

запишуваат како Бугари.[4]

Според Националниот статистички институт на Бугарија, по проценките од 31 декември 2015 година, во Катунци имало 1.289 жители.

 
Основното училиште „Христо Ботев“

Општествени установиУреди

  • Основно училиште „Христо Ботев“

Самоуправа и политикаУреди

Културни и природни знаменитостиУреди

Редовни настаниУреди

ЛичностиУреди

Култура и спортУреди

ИселеништвоУреди

Надворешни врскиУреди

НаводиУреди

  1. Богдан Филов, "Пътувания из Тракия, Родопите и Македония 1912-1916", съставител Петър Петров, София, 1993, с. 116, 199.
  2. Нешева, Виолета. Мелнишкият манастир “Св. Богородица Спилеотиса” (“Св. Зонá”) в нови документи. Сборник в памет на професор Велизар Велков. София, 2009, стр. 519-531.
  3. Стрезов, Г. Два санджака от Източна Македония. Периодично списание на Българското книжовно дружество в Средец, кн.XXXVI, 1891, стр. 854.
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 Како што е општопознато, Македонците во бугарските извори се присвојуваат и водат како Бугари, и покрај признанието дека самите отсекогаш се изјаснувале како Македонци.
  5. Васил Кънчов. "Избрани произведения", Том I, София, 1970, стр.148.
  6. Кѫнчовъ, Василъ (1900). Македония. Етнография и статистика. София: Българското книжовно дружество. стр. 190. ISBN 954430424X.
  7. Brancoff, D.M. La Macédoine et sa Population Chrétienne, Paris, 1905. pp. 192-193
  8. Мичев, Николай, Петър Коледаров. „Речник на селищата и селищните имена в България 1878-1987“, София, 1989, стр. 144.
  9. "&"Национален статистически институт. Население по области, общини, населени места и самоопределение по етническа принадлежност към 01.02.2011 г.“ (бугарски). Архивирано од изворникот на 2013-04-05. Посетено на 2012-03-18.
  10. "&"Национален статистически институт. Население по области, общини, населени места и самоопределение по етническа принадлежност към 01.02.2011 г.“ (бугарски). Архивирано од изворникот на 2013-04-05. Посетено на 2012-03-18.
  11. "&"Национален статистически институт. Население по области, общини, населени места и самоопределение по етническа принадлежност към 01.02.2011 г.“ (бугарски). Архивирано од изворникот на 2013-04-05. Посетено на 2012-03-18.