Платон Атанацковиќ

Платон Атанацковиќ (Сомбор, Војводина, Хабсбуршка монархија, 10 јули 1788 - Нови Сад, Хабсбуршка монархија, 21 април 1867 год.) бил писател, лингвист, покровител на српската култура,[1] епископ на Бачкашката епархија и претседател на Матица српска.[2]

Роден во тогашната австроунгарска окупирана Војводина, станал епископ на Бачка и го промовирал образованието меѓу својот народ во дијаспората и матичната земја. Со помош на германскиот превод на делата на Фредерик Ајхоф,[3] тој го демонстрирал спознанието на санскрит и српски (Srodstvo slavenoserbskog jezika sa sanskritam или Афинитет на словенско-српските јазици и санскрит, Letopis Matice srpske).[4]

Секуларното име на Платон било Павле. Се занимавал со литература, политика и хуманитарна работа. 70 години предавал како професор во Сентендре, Унгарија. Во 1829 година се замонашил во Крушедолскиот манастир, по смртта на неговата сопруга. Набргу бил издигнат во црковен чин игумен, а потоа и архимандрит . Станал во 1839 година епископ на Будим. Тогш бил преместен во државната управа во Бачката епархија.

Тој направи многу за образованието и за промоција на културата во нацијата. Финансиски помогнал да се основа Српската правна академија во Нови Сад,[5] и основал фондација во Сомбор за образование на сиромашни студенти[6] и му помагал на Српскиот народен театар.

РаботиУреди

За време на неговиот живот тој напиша повеќе од 40 литературни и училишни дела, вклучувајќи неколку преводи од германски:

  • Буквар (српски буквар)[7] [8]
  • Принос родољубивих мислеј на жертвеник народна напретка,[9]
  • Dijetalne besede ,
  • Povjest rezidencije episkopa budimskago“,
  • Апостоли и Еванѓеље во Празничани и Неџелни дана преко цијеле године,[10]
  • Педагошка ,
  • Методика ,
  • Сродство Славеносербског Језика со Санскритам [4]
  • Starozavetni Proroci svi sedamnajst, превод од германски Платон Атанацковиќ, епископ бачки, Нови Сад, 1861 година[11]
  • Radost' u isceleiu negovoga kralevskoga erchercoga Iosifa, ungarie Palatine, 1864[12]
  • Тобијас, Јудит, Естер, Јоб, превод од германски: Платон Атанацковиќ, бискуп од Буда, Нови Сад, 1858 година[13]
  • Socinenija Solomonova i Sirachova, превод од германски Die Werke Solomons und Sirachs од Платон Атанацковиќ, епископ бачки, Виена, 1857 година[14]
  • Slovce Presvjascennejseg Gospodina Platona Atanackovica, Episkop Budimskog, Novi Sad, 1839[15]

НаводиУреди

  1. Gorenstein, Shirley (March 4, 1973). Transactions of the American Philosophical Society. The Society. ISBN 9780871696311 – преку Google Books.
  2. „Danica Ilirska“. March 4, 1844.
  3. Katičić, Radoslav (March 4, 1992). Novi jezikoslovni ogledi. Školska knjiga. ISBN 9788603004847 – преку Google Books.
  4. 4,0 4,1 „Atanaković, Platon – Persons of Indian Studies by Prof. Dr. Klaus Karttunen“. Посетено на Sep 15, 2020.
  5. https://dml.cz/bitstream/handle/10338.dmlcz/400824/DejinyMat_41-2010-1_16.pdf
  6. Tomašević, Nebojša (March 4, 1982). „Treasures of Yugoslavia: An Encyclopedic Touring Guide“. Yugoslaviapublic.
  7. Kempgen, Sebastian (November 24, 2016). Slavic Alphabet Tables: Volume 3 - Odds and Ends (1530-1963). University of Bamberg Press. ISBN 9783863094461 – преку Google Books.
  8. „Savremena škola“. March 4, 1950.
  9. Atanacković, Platon (March 4, 1864). „Prinos rodoljubivych myslij na žertvenik narodnoga napredka“. Br. Episkopske Pečatně.
  10. Atanacković, Platon (March 4, 1862). „Apostoli i evangelī︠ia︡ u prazdnične i ned︠ie︡lʹne dane preko ci︠e︡le godine: s prevodom srbskim ot Episkopa Platona za učilištnu i domašn︠iu︡ potrebu“. Episkopska Knʹigopečatn︠ia︡.
  11. Atanackovic, Platon (Sep 15, 1861). „Starozavetni Prorocy (Proroci) svi sedamnajst. Preveo Platon Atanackovic. (Die Siebzehn Propheten des alten Testamentes.) serbocroat. litt. cyr“. Bischöfl. Dr. Посетено на Sep 15, 2020.
  12. Atanacković, Platon (Sep 15, 1846). „Radost' u iscělenìû něgovoga cesaro-kralěvskoga vysočestva erchercoga Ìosifa, ungarìe palatìna“. Pismeny Kr. Sveučiliŝa Peštanskog'. Посетено на Sep 15, 2020.
  13. serbocroatice, Biblia; Atanackovic, Platon episcopus Budensis (Sep 15, 1858). „(Tobias, Judith, Esther, Job, Serbisch von Platon Atanackovic.)“. Medakovic. Посетено на Sep 15, 2020.
  14. „Socinenija Solomonova i Sirachova. (Die Werke Salomons und Sirachs. Übers. von Platon Atanackovic.)“. Grund. Sep 15, 1857. Посетено на Sep 15, 2020.
  15. Atanacković, Platon (Sep 15, 1839). „Slovce Preosvjaščennejšeg Gospodina Platon Atanackovića, Episkopa Budimskog, govoreno im u Sobornoj Karlovačkoj Cerkvi na dan posvjaščenija svog, 12 septembrja, 1839“. Pechatano pismeny G. Pavla Īankovića. Посетено на Sep 15, 2020.