Илинденски демонстрации

Драгиша Цветковиќ во Прилеп, 3 август 1940.
За други значења на поимот Илинден видете на појаснителната страница

Илинденските демонстрации биле масовни демонстрации кои се одржале во градовите Охрид, Прилеп и Скопје во 1940 година. Демонстрациите добиле политичка улога со која се спротиставиле на српскиот режим во Вардарска Бановина, гладот кој таа ѝ го приредила на народот и стравот од фашистичката окупација, која најголемо се заканувала, односно демонстрациите биле организирани од жители со самостојни политички ставови според кои го отфрлале и српскиот и фашистичкиот режим.[1]

Месноста Шаторов Камен, во близина на Прилеп

Демонстрациите започнале на Илинден, дента на 2 август 1940 година. Голем број жители на Прилеп се собрале на месноста Шаторов Камен, каде што говор одржал младиот Борка Талески, кој го повикал населението на ослободување на Македонија од било каков режим. Навечер, жителите во строј и со пеење на револуционерни песни се враќале кон градот. Демонстрациите продолжиле кај железничката станица, старото корзо во градот при што продолжила кон црквата „Свети Кирил и Методиј“ каде говор одржал Трајко Бошкоски, а потоа толпата продолжила кон населбата Тризла.

Карта од Вардарска Бановина во 1929 година.

Во населбата Тризла додека држел говор Кузман Јосифоски бил воспоставен обид од страна на српската жандармерија за приведување на Јосифоски но толпата се спротиставила на тоа при што настанал физички судир и обидот на жандармеријата бил неуспешен. Следниот ден власта затворила 25 учесници во демонстрациите. Судот за заштита на државата во Белград ги осудил Борка Талески, Коце Ќурчија, Трајко Бошкоски и организаторот Методија Андонов.

Овие демонстрации биле прочуени низ целото Кралство СХС. Поради тоа, во Прилеп допатувал тогашниот претседател на владата на кралството Југославија, Драгиша Цветковиќ кој преноќил во градот. Тој се сретнал со градскиот врв од тоа време. Цветковиќ им издал директиви на властите за заострување на мерките против се поотворените пројави на македонците и нивното поврзување со Комунистичката партија. Тој признал дека во Југославија се појавува четврта нација.[2]

НаводиУреди

  1. Драгиша Цветковиќ во Прилеп
  2. Извори за историјата на СКМ. Документи и материјали, 1921–1941, I, 2. Редакција, превод и коментари Иван Катарџиев, Скопје, 1985