Мокош — една од најпочитуваните и најстарите словенски божици, во неа е зачуван споменот за Големата Мајка Божица. Претставува женски пандан на врховниот бог. Според Јагиќ нејзиното име означува мокрење, дожд[1] што упатува дека може да биде божица на плодородноста, покровителка е на женските работи и судбината и среќата на жените и ги штити жените при породувањето.[2] Иако во споменатиот киевски пантеон од цитираниот текст се наведуваат 5 богови и едно женско божество - Мокош(а), во науката се изнесени и претпоставки дека не се работи за божесттво туку за демонско суштество[3].

Мокош
Obec Mokošín- Bohyně Mokoš.jpg
Дрвена статуа во Чешка
Божица на животворност, смрт и плодност
СимболПеток
СопружникНема
Римски панданСвета Петка Римска
Христијански панданСвета Параскева, Богородица Марија

Археолошки докази за Мокош датираат од 7 век пред нашата ера.[4] Дури во 19 век, таа беше славена како божица на плодноста и владетелка на смртта.[5]

Таа зазема едно од централните места во Збручанскиот идол (еден од најдрагоцените материјали од словенското паганство), каде во рака го држи рогот на изобилието. До нејзиниот идол се наоѓаат и идолите на Лада, Перун и, веројатно, Дажбог. Таа се наоѓала и меѓу идолите на кнезот Владимир. Хроничарот Нестор вели:

"И постави (Владимир) кумири на брдото над својот дворец: на Перун, од дрво, со сребрена глава и златна брада; на Хорс и Дажбог и Стрибог и Симаргл и Мокош."

Во "Словото за идолите" се вели дека Словените им поднесувале жртви на:

"...вилите и Мокош Дива,

на Перун,

на Хорс..."''

ЛитератураУреди

  • Б. А. Рыбаков:"Язычество древних славян"
  • Вражиновски, Танас: "Народна митологија на Македонците"
  • Vasiljev, Spasoje: "Slovenska mitologija"
  • Zaroff, Roman: "Organised pagan cult in Kievan Rus`. The invention of foreign elite or evolution of local tradition?"

НаводиУреди

  1. Гордана Стојковска, Речник на јужнословенска митологија, Издавачки центар Три, Скопје, 2004, стр. 174
  2. Russian folk belief By Linda J. Ivantis
  3. Нина Анастасова - Шкрињариќ, Словенски пантеон, Нина Анастасова - Шкрињариќ, Менора, Скопје, 2004, стр.189.
  4. Harald Haarmann (2008). "[1]". Introducing the Mythological Crescent: Ancient Beliefs and Imagery p. 98
  5. Patricia Monaghan (2010). "[2]". Encyclopedia of Goddesses and Heroines p. 516