Отвори го главното мени

Мило Ѓукановиќ(роден на 15 февруари 1962) е поранешен претседател и премиер на Црна Гора. Џуканович отслужи три последователни мандати како премиер од 1991 до 1998 година ( 1991-1993, 1993-1996 и 1996-1998) , а беше и тогашен претседател од 1998 до 2002 година и повторно премиер во 2003год. до 2008 год. Иако при крајот на 2006год. тој одлучи да се повлече, во фебруари 2008год. се врати на функција како премиер. Неговата коалиција победи на изборите во 2009год. со целосно мнозинство обезбедувајќи го шестиот мандат. Тој се повлече од функција како премиер во декември 2010год[1]. Џуканович е исто така долгогодишен претседател на Демократската партија на социјалистите на Црна Гора, првенствено црногорска бранша на Југословенската комунистичка партија, која ја води Црна Гора од воведувањето на повеќепартискиот систем. Тој е контроверзен поради неговата улога во деведесетите години и поради постојаното високо ниво на влијателност во политичкиот живот на Црна Гора. Кога Џуканович на млади години се појави на политичката сцена беше бизок соработник на Слободан Милошевич. Меѓутоа во 1996год. се сврти против Милошевич, ги напушти традиционалните заеднички српско – црногорски гледишта во прилог на независна идеологија.Го предвиде преминувањето на Федерална Република Југославија во Државна заедница на Србиа и Црна Гора и порастот на црногорското отцепување од Србиа, кулминирајќи во победа во 2006год. со референдумот на независност.

Мило Ѓукановиќ
Milo Đukanović
Мило Ђукановић
Milo Đukanović.jpg
Премиер на Црна Гора
На должноста
29 февруари 2008 – 29 декември 2010
Претседател Филип Вујановиќ
Претходник Жељко Штурановиќ
Наследник Игор Лукшиќ
На должноста
8 јануари2003 – 10 November 2006
Претседател Филип Вујановиќ
Рифат Растодер
Драган Кујовиќ
Филип Вујановиќ
Претходник Драган Ѓуровиќ (Acting)
Наследник Жељко Штурановиќ
На должноста
15 февруари1991 – 5 февруари 1998
Претседател Момир Булатовиќ
Претходник Position established
Наследник Филип Вујановиќ
Претседател на Црна Гора
На должноста
15 јануари 1998 – 25 ноември 2002
Премиер Филип Вујановиќ
Претходник Момир Булатовиќ
Наследник Филип Вујановиќ
Министер за одбрана
Acting
На должноста
5 јуни 2006 – 10 ноември 2006
Претходник Position established
Наследник Боро Вучиниќ
Лични податоци
Роден(а) 15 февруари 1962 (1962-02-15) (57 г.)
Никшиќ, СФРЈ (сега Црна Гора)
Партија Демократска партија на социјалисти
Сопружник Лидија Куч
Деца Блажо Ѓукановиќ
Установа Унивезитет на Црна Гора
Портал Официјално мрежно место

ПотеклоУреди

Роден е во Никшиќ во семејство од средната класа (татко му Радован бил судија, а мајка му Стана медицинска сестра) од некогашното црногорско племе Цуца, Џуканович пораснал со неговиот постар брат Ацо и постарата сестра Ана. Основното и средното образование го завршил во неговиот роден град, Никшиќ, а подоцна се запишал на Факултетот за економија при Унирвезитетот ,,Вељко Влахович,, во Подгорица каде што во 1986год. дипломирал на туристички студии. Во младоста Џуканович со неговите 190см. висина бил истакнат кошаркарски играч.

Политичка кариераУреди

Во 1979год. ,иако бил сеуште ученик во средно училиште, Џуканович се придружил на Комунистичката партија на Југославија. Неговиот татко, Радован, веќе бил истакнат комунистички црногорски функционер во партијата, со што му биле отворени многу врати на младиот Мило. До 1986год. бил член на претседателството на Социјалистичкиот сојуз на младите (ССО) на Црна Гора. како и член на претседателството на федералната организација. Како активен член на многубројните младински тела на партијата се издвоил од останатите, заслузжувајќи го прекарот „Бритва“ поради неговата директна и моќна реторика. Напредувајќи сигурно на скалата на партијата во средината на 1989год. , следејќи ја ,,анти-бирократската револуција,, Џуканович станал член на највисокото одлучувачко тело на Сојузот, Централниот комитет. Тој станал секретар на претседателството на Сојузот на комунистите на Црна Гора, место на кое ке се задржи се до неговата трансформација во Демократска партија на социјалистите на Црна Гора.

Доаѓање на власт во црна ГораУреди

Активното следење со постарите членови на Комунистичкиот Сојуз како Момир Булатович и Светозар Марович, Џуканович имаше сеуште 26год. кога триото се здоби со моќ преку целосна институционална контрола во Црна Гора на 10 јануари 1989год. Тие ја истераа старата црногорска комунистичка гарда со доаѓањето на бранот на анти-бирократската револуција, административен пуч во рамките на Комунистичкиот Сојуз диригиран од Слободан Милишевич и од државниот безбедносен апарат. Всушност Џуканович, Булатович и Марович станаа продолжена рака на Милошевич во Црна Гора, контролирајќи ги политичкиот и безбедносниот систем тој беше во завршните фази на формирање на неговите сопствени повластувања. Во јануари 1989год. триото ги смени Миљан Радович (лидер на Комунистичкиот Сојуз на ЦрнаГора) и Божина Иванович ( лидер на Претседателството на СР на ЦрнаГора) со политички послушни избраници, Веселин Вукотич и Бранко Костич. Претседателот на извршниот совет на Црна Гора Вуко Букадинович во почетокот го преживеа ,државниот удар, но за неколку месеци и тој исто така беше на пат да биде сменет со Радоје Контич. Џуканович и останатите го потикнаа јавното мислење во рамките на републиката со организирање и носење на работниците во главниот град, Титовград, да протестираат пред собранието. Иако многу тогаш покренаа оптужби за слабата улога на безбедносниот систем одиграна во принудениот трансфер на моќ (Славко Петрович меѓу останатите), неоспорно е дека и триото исто така капитализираше на ,, младите, убави и паметни,, што одекнуваше кај некои луѓе по државните медиуми развиени преку различни методи. Младолачкиот изглед и силната елоквентност на Џуканович се покажаа особено корисни во креацијата и ширењето на неговиот имиџ. За една година еднопартискиот систем беше укинат и првите слободни избори беа во подготовка.

Премиер на Црна Гора (1991 – 1998)Уреди

По параментарните избори во 1990год. кои резултираа со инзворедна победа за црногорскиот Сојуз на комунисти, на 15 фебруари 1991год. , на големо изненадување за сите , Мило беше назначен од претседателот Момир Булатович со благослов од српскиот претседател Слободан Милошевич за претседател на првата демократски избрана влада. Тогаш тој стана премиер на Црна Гора за прв пат во неговиот живот. Само што наполнил 29год. , Џуканович беше најмадиот премиер во Европа. Тоа беше првата платена работа во неговиот живот. Во 1991год. црногорскиот Сојуз на комунистите ја заврши својата трансформација во Деморатска партија на социјалистите на Црна Гора (ДПС). Неговото место беше обезбедено по парламентарните избори во 1992год. со кои ДПС победи со апсолутно мнозинство. Во периодот од 1991год. до 1997год. Џуканович владееше лојално од Момир Булатович и Слободан Милошевич. По признавањето на евентуалната загуба на Хрватска и Босна и генералното распаѓање на СФРЈ, Црна Гора одржа референдум на кој речиси сите гласачи се изјасниа да останат во Југославија. Подоцна Репубика Црна Гора создаде Федерална Република Југославија заедно со Репубика Србија. Мило силно се бореше за зачувување на преостанатиот дел од Југославија со Србија. Од 1991год. до 1997год. тој се здружи со политиките на Слободан Милошевич. За време на опсадата на Дубровник, во доцната1991год. , тој даде некои изјави против понудата за независност на Хрватска што може да се интерпретира како потикнување на војна. Југословенските трупи инволвирани во опсадата на Дубровник вклучувале голем број на црногорски резервисти и поради нивното однесување Џуканович испратил извинување. Тој се извинил на граѓаните на Хрватска со зборовите ,,од моја страна и од страна на граѓаните на Црна Гора, сакам да им се извинам на сите граѓани на Хрватска особено во Конавли и Дубровник, за целата болка и матријална штета направена од било кој член на црногорскиот народ,, претседателот Џуканович изјавил на својот двојник од Хрватска. Иако бил марксист во младоста, Џуканович беше ,, таков тип на политичар кој има слика од Маргарет Тачер на неговото биро,,. Тоа одело во негова корист од странските инвеститори. Во деведесетите тој брзо ги принудил сите компании поседувани од работниците и социјалното во државна сопственост од каде што се продадени на приватни странски лица. Во 1996год. Мило се скарал со Милошевич. Тој се спротивставил на Дајтон договорите кои тој ги искритикувал за антисрпски, јавно напаѓајќи го Милошевич на интервју во белградското неделно ,,Време,,. Во тоа време Милошевич се соочуваше во Србија со тешки критики и со студентски протести зимата во 1996/1997год. Ова беше чиста спротивност на ставот на Момир Булатович, кој во прилог да биде претседател на Црна Гора исто така тогаш ја предводел Демократската партија на социјалистите на Милошевич. На парламентарните избори во 1996год. ДПС победила повторно со апсолутно мнозинство, меѓутоа недоразбирањата во партијата помеѓу Џуканович и Булатович останале.

Претседател на Црна Гора (1998 – 2002)Уреди

Набргу штитеникот на Булатович превземал контрола и од партијата и од републиката од неговиот ментор. Најпрво Џуканович добил подршка од тесното мнозинство во ДПС, политичко влијание што тој тогаш брзо го искористил да ги исчисти сите елементи на Булатович, додека истовремено ги превзел сите медиуми управувани од државата и безбедносниот систем со помош на неговиот сојузник од партијата Вукашин Мараш. Во јули 1997год. Џуканович ја објавил својата одлука да се натпреварува со Булатович за претседателската позиција во Црна Гора. Во првата рунда од изборите на 5 октомври 1997год. со 145 348 гласови. Ѓуканович заостанувал со груби 2000 гласа зад 147 615 гласа на Булатович (Булатович во тоа време продолжил да му биде предан сојузник на Слободан Милошевич. Тројца од преостанатите кандидати, кои добиле вкупно 11 000 гласови, му ја дале својата подршка на Булатович за вториот круг од изборите закажан за 19 октомври 1997год. Меѓутоа во контроверзниот втор круг, според многумина од кампот на Џуканович најзначајната избирачка победа од почетокот на нивното владеење, Џуканович победил во вториот криг со разлика од 5000 гласови, по изненадувачките слични 29 000 повеќе гласови него во првиот круг ( Џуканович добил 147 145 гласа, додека Булатобич 169 257 гласа). Фракцијата на Булатович ја оспори регуларноста на вториот круг и одби да ги признаат резултатите, обвинувајќи дека Џуканович ги фалсификувал резултатите. Булатович организирал протести во јануари 1998год. во Подгорица што прикажуваат насилни сцени. Меѓутоа резултатите останаа и Џуканович беше заколнат за претседател на 15 јануари 1998год. Оваа победа ја зацврсти моќта на Џуканович во Црна Гора. Булатович, неговиот некогашен ментор, беше целосно отстранет и сега сите институции на власта ( Демократската партија на социјалистите, владата, парламентот и претседателското место) беа цврсто во рацете на Џуканович и на неговиот избран круг на соработници. Веќе далеку од Милошевич и од неговиот режим, Џуканович ја оддалечи оваа политика, иако убедувајќи ги сите дека тој ја гледа иднината на Црна Гора во иста земја со Србија. ТОј многу се трудеше да даде впечаток дека какви било проблеми да има Црна Гора со учеството во Федерална Република Југославија тоа е само поради авторитетниот режим на Милошевич а не и заради српската демократска сила или народот на Србија. На 27 фебруари 1999год. тој изјави ,, Црна Гора не е Словениа, таа е составен дел на Југославија и така и сака да остане,, . Во 1998год. Западот исто така почна да му го врти грбот на Милошевич. Секако Џуканович стана автоматски локален сојузник во промена на оваа политика. Тоа беше особено очигледно по крајот на бомбардирањето на НАТО кога Југосавија беше турната во длабока меѓународна изолација.Милошевич и неговите соработници од секоја западноевропска влада беа сметани за отпадници, затоа Џуканович стана еден од малкуте избрани политичари во рамките на Југославија со кој отворено комуницираа. Тие беа спремни да поминат преку комунистичкото минато на Џуканович, почетниот про-воен став, прикривање докази на криминална инволвираност, дозволувајќи му редовно да се среќава со административните службеници на Клинтон како што се, секретарот на државата Меделин Олбрајт ( Маdeleine Albright ), секретарот за одбрана Вилијам Кохен (William Kohen), советникот за национална безбедност Сенди Бергер (Sandy Berger) како и британскиот премиер Тони Блер (Tony Blair), британскиот надворешен секретар Робин Кук (Robin Cook) и генералниот секретар на НАТО Хавиер Солана (Javier Solana), се за време на овој период. Некои му дадоа заслуги на Џуканович поради фактот дека Црна Гора беше поштедена од бомбардирањето што ја уништи инфраструкурата на Србија, претрпувајќи не толку големо уништување. Опозицијата го искористила ова во нивна корист и тврделе дека метите за бомбардирање биле само про-српски сили во Црна Гора, како штабот на партијата. Меѓутоа оваа посебна врска опадна по октомври 2000год. кога Милошевич беше конечно сменет и коалицијата предводена од Зоран Џинџич и Воислав Коштуница ја превзема власта во Белград. Набргу по промената во Србија, Џуканович повторно ги променува своите политики и сега за прв пат почнал отворено да цели за независност на Црна Гора, но ја изгубил силната подршка на Западот.

Премиер (2002 – 2006)Уреди

На 25 ноември 2002год., Џуканович поднесува отставка на местото претседател, неколку месеци пред завршетокот на мандатот со цел да стане повторно премиер. Тој се враќа на местото премиер неколку недели подоцна. Филип Вујанович, премиерот во текот на неговото претседателство, го наследува за претседател. Од падот на Милошевич до признавањето на независноста на Црна Гора во јуни 2006год. Џуканович се бореше со Србија околу прашањето за независноста. Неговата про-независна политика резултираше со компромис, некои гледаа на тоа како наметнато од Европската Унија и од новоименуваниот шеф за надворешна политика Хавиер Солана (Javier Solana), со создавањето на новиот Државен Сојуз на Србија и Црна Гора ( заменувајќи ги двете републики Федерална Република Југославија), но ова исто така создаде последици со елементи на неговите подржувачи кои сакаа тој да се стреми кон целосна независност. Како резултат на ова тој стана најголемиот подржувач на црногорскиот референдум на независност во 2006год. Тој е надалеку почитуван како една личност одговорна за обновувањето на црногорската суевереност. Во јуни 2006год. парламентот го назначи Џуканович за министер за одбрана на Црна Гора, одлука која беше многу критикувана. Покрај неговите должности како премиер и сега министер за одбрана Џуканович исто така се однесуваше како претседател на Националниот Совет за одржлив раст, беше член на Советот за европски интеграции и претседател на управниот одбор на Агенцијата за промоција на странски инвестиции. На 3 октомври 2006год. беше соопштено дека Џуканович се повлекува од премиерското место, и покрај победата на неговата коалиција за европска Црна Гора на парламентарните избори во септември 2006год., сепак тој ке остане лидер на Демократската партија на социјалистите. На 4 октомври тој го назначува Жељко Штуранович како негов наследник. Изборот за Штуранович беше сметан за компромис помеѓу Џуканович и Светозар Марович, а првиот кандидат на Џуканович беше Игор Лукшич, министер за финансии. Џуканович официјално престанува да биде премиер на 10 ноември 2006год. кога новата влада беше избрана од парламентот на Црна Гора. Тој ги наведува причините за повлекувањето соопштувајќи дека ,,е уморен од политиката,, и сакал да се проба себеси како бизнисмен.

2006 – 2010Уреди

Џуканович служеше како член на парламентот од октомври 2006год. до фебруари 2008год. Тој објавил дека можеби повторно ќе се кандидира на претседателските избори во април 2008год., но на крај не се одлучил за овој чекор, дозволувајќи му на Вујанович лесно да го добие вториот мандат. Џуканович беше на чело на прогласувањето на новиот Устав на Црна Гора на 22 октомври 2007год. Тој добил подршка од речиси сите општински одбори и комитети на Демократската партија на социјалистите. Од 2006год. Џуканович почнал пет приватни бизниси ( последниот наречен Глобал Монтенегро, на 25 фебруари 2008год.) и купил акции во банката на неговиот брат, се заедно имот вреден неверојатни милиони евра. Другите негови четри компании се: Универзитас (Universitas), Капитал Инвест (Capital Invest), Прајмари Инвест (Primary Invest) и Селект Инвестмнтс (Select Investments). На 20 фебруари 2008год. претседателот Вујанович го именуваше Џуканович за премиер откако Штуранович дал отказ поради неговата болест. Тој беше соодветно избран за премиер на 29 фебруари 2008год. Од 2008год. мандатот на Џуканович беше одбележан со унапредувањето на интеграциониот процес на ЕУ и НАТО со кој Црна Гора за разлика од нејзините соседи најмногу напредуваше. Црна Гора ја поднесе својата апликација за членство во Европската Унија во декември 2008год. На 22 јули 2009год. комесарот за проширување на Европската Унија Оли Рен (Olli Rehn) ја предаде анкетата на Комисијата на премиерот Џуканович во Подгорица и на 9 декември 2009год. премиерот Џуканович му го испорача на комесарот Рен одговорот од Црна Горана на Анкетната комисија во Брисел. Подоцна, истата година Црна Гора доби визна либерализација од Европската Унија. На 1 мај 2010год. договорот за стабилизација и асоцијација ( SAA ) стапи на сила. На 17 декември 2010год. Црна Гора стана официјален кандидат за членство на Европската Унија. Во меѓувреме, на 9 октомври 2008год. владата на Црна Гора ја призна независноста на Косово, станувајќи четврта поранешна Југослловенска Република што го признала Косово. Што се однесува до понудата за приклучување кон НАТО, Алијансата одлучи да го забрани барањето за приклучување на акциониот план за ченство (MAP) во декември 2009год.

Оставка во декември 2010Уреди

По давањето индикации дека ќе се повлече доколку Европската Унија го забрани статусот на официјална членка на апликацијата за членство на Црна Гора, што и се случи на 12 декември 2010год. Џуканович даде отставка на 12 декември 2010год. Неговиот лидер на партијата го предложи вице-премиерот и министер за финансии Игор Лукшич да ја води новата влада. Лукшич се очекува да биде потврден како нов премиер од парламентот на Црна Гора на 29 декември 2010год. Џуканович ќе го задржи местото на лидер на партијата ДПС, и не ги исфрла можните понатамошни кампањи за кандидирање, вклучувајќи ги и претседателските избори на Црна Гора во 2013год. или изборите за уште еден мандат на премиер.

Криминална истрага во ИталијаУреди

Иако Мило Џуканович беше осомничен за лични и политички врски во широко распространетото шверцување на тутун во Црна Гора, во текот на деведесетите години италијанските власти ги повлекоа сите обвинениа против него во април 2009год. Во јули 2003год. обвинителството во Наполи го поврза Џуканович со организиран криминал, рекетарство вредно билиони евра. Потоа тој сакаше да излезе чист за неговата инволвираност во шверцувањето на тутун, затоа беше свикана прескомференција во Подгорица да ги демантира обвинувањата како ,,одвратен политички трик,, со цел да го извалкаат него и неговата држава.

Расправа околу дипломатскиот имунитетУреди

На 16 април 2003год. судијата за преелиминарни истраги во Наполи го одби барањето на Бирото за анти-мафиа за налог за апсење на Џуканович, тврдејќи дека има имунитет како премиер на Црна Гора. Бирото го истражуваше некој период и понатаму бараше негово апсење како заштитна мерка. Случајот беше разгледан во судот за испитување во Наполи и пресуди во корист на Џуканович. Покрај тоа што го побара својот имунитет, тој беше опишан како безопасен за општеството како и несвесен за криминалот што го извршил. Случајот беше повторно отворен на 28 декември 2004год. и овој суд пресуди во корист на бирото за анти-мафиа. Судот се залагаше дека Црна Гора не е суверена држава така да Џуканович нема дипломатски имунитет. По референдумот за независност, адвокатот на Џуканович, Енрико Тучило (Enrico Tuccillo), изјави: ,, референдумот ја потврди претпоставката на премиерот Мило Џуканович во врска со сувереноста на Црна Гора , затоа не треба да остане сомнеж за имунитетот, доделен на шефови на држави и на влади, кој Џуканович го имаше и го има.

Италијанските власти ги повлекуваат обниненијатаУреди

На 27 март 2008год. Џуканович оствари средба со обвинителството во Бари. Тој беше испрашуван шест ипол часа и одговорил на околу 80 прашања на обвинителството поврзани со обвиненијата против него. Во оваа прилика адвокатот на Џуканович изјави дека тој напишал докази кои докажуваат дека во време кога неговиот клиент го опднел барањето да даде изјава на италијанските власти од обвинителството во Бари, тој немал никаква јавна функција и затоа немал намера да се крие позади дипломатскиот имунитет. Во април 2009год. властите од обвинителството најпосле го повлекоа случајот против Мило Ѓукановиќ.

НаводиУреди

Надворешни врскиУреди