Отвори го главното мени

Руапеху

планина на Северниот Остров на Нов Зеланд

Руапеху (англиски: Mount Ruapehu, од маорски: Ruapehu - „бучна јама“[2]) — активен стратовулкан во Националниот парк Тонгариро, Нов Зеланд. 23 км на североисток од гратчето Охакуне и исто толку југозападно од брегот на езерото Таупо. Геолошки му припаѓа на вулканското подрачје на Таупо. На падините се сместени најзначајните скијалишта на Северниот Остров на земјата и неговите единствени ледници.

Руапеху
Ruapehu
Tongariro Northern Circuit, New Zealand (5).JPG
Поглед на Руапеху во 2015 г.
Највисока точка
Надм. вис.2.797 м [1]
Истакнатост2.797 м
Координати39°17′S 175°34′E / 39.283° ЈГШ; 175.567° ИГД / -39.283; 175.567Координати: 39°17′S 175°34′E / 39.283° ЈГШ; 175.567° ИГД / -39.283; 175.567
Име
Преводбучна јама[2] (маорски)
Географија
Геологија
Старост на карпата~200.000 години[1]
Видстратовулкан
Вулкански лак/појасТаупо
Последен избув25 септември 2007 г.
Искачување
Прво освојување1879 г. од Џ Битам и Џ. П. Максвел
Најлесен патпланинарење
Поглед на Руапеху од исток. Зад него се забележува постариот еродиран вулкан Хаухунгатахи, а десно е стожецот на Нгаурухое.

Ова е најголемиот активен вулкан во земјата и највисока планина на Северниот Остров со неговите три врва, Тахуранги (2.797 м), Те Хеухеу (2.755 м) и Парететаитонга (2.751 м). Помеѓу нив е вгезден длабокиот и активен кратер кој се полни со вода во периодите помеѓу поголемите избуви.

Вулканска активностУреди

Руапеху е претежно составен од андезит и почнал со својата активност пред барем 250.000 години. Во поново време откога постојат записи за него, вулканот прави поголеми избуви на секои 50 години,[3] и тоа во 1895, 1945 и 1995–1996 г. Помалите изливи се почести — барем 60 пати од 1945 г. наваму. Некои помали избиви во 1970-тите произвеле скромно количество на пепел и лахари (калотеци) кои ги оштетиле скијалиштата.[4] Последното забележително избувнување се случило на 25 септември 2007 г.

Во периодите меѓу поголемите избиви, истопениот снег се слева во кратерот и создава топло кисело езеро. При поголеми избиви, оваа вода целосно се исфрла. Позначајните извбиви таложат наноси од тефра и образуваат брана, која потоа прска при преполнување на езерото и истекува како голем лахар. Во 2000 г. е поставен систем за навремено предупредување на надлежните органи за ваквите изливи.

СкијалиштаУреди

 
Скијалиштето „Туроа“

Руапеху има две јавни (наплатни) скијалишта: „Факапапа“ на северната и „Туроа“ на јужната падина — обете најголеми во земјата. Клупското скијалиште „Тукино“ се наоѓа на источната страна на планината и исто така е отворено за јавноста. Скијачката сезона почнува во јуни и трае до октомври, иако ова може да зависи од количеството на снег и временските прилики.

До двете скијалишта се стасува со автомобил и седечки жичници. Имаат патеки со разна тежина, од почетнички до напредни. Факапапа има пет седечки жичници, со ограничени сместувачки капацитети и гостилница во пристапниот влез и освежување на други места по планината. Искачувачите можат да се послужат со планинарски колиби, претежно во сопственост на приватни клубови.

ЛеднициУреди

На Руапеху се сместени единствените ледници на Северниот Остров. Сите се мали, со должина не повеќе од 1,6 м. На број се осумнаесет, вклучувајќи ги оној со кратерот; најголеми од нив се Мангатоетоенуи, Самит Плато и Фангаеху.[5]

Во популарната култураУреди

На падините на Руапеху се снимени некои сцени од областа Мордор и планината Ородруин (Кобната Планина) во филмската трилогија Господарот на прстените на Питер Џексон.[6]

ПоврзаноУреди

НаводиУреди

  1. 1,0 1,1 „Руапеху“. Глобална програма за вулканизмот. Смитсонова установа. конс. 2016-11-12.  (англиски)
  2. 2,0 2,1 „Volcano Fact Sheet: Ruapehu Volcano“ (PDF). GNS Science. конс. 31 December 2013. 
  3. New Zealand Department of Conservation. „Crater Lake“. конс. 2006-10-23. 
  4. New Zealand Department of Conservation. „Central North Island Volcanoes“. конс. 2006-10-23. 
  5. „Glaciers in New Zealand“. Te Ara: Encyclopaedia of New Zealand. конс. 24 November 2012. 
  6. Sibley, Brian. The Making of the Movie Trilogy The Lord of the Rings, Houghton Mifflin (2002).

Надворешни врскиУреди