Даурски јазик

Даурски јазикмонголски јазик кој се зборува од народот Даурци во Кина. Јазикот сѐ уште нема стандарден пишан јазик иако се користат повеќе веријации за пишување.

Даурски јазик
Застапен воКина, Монголија
Говорници96.000 во Кина  (1999)
Јазично семејство
монголски
  • даурски јазик
Јазични кодови
ISO 639-3dta

РаспространетостУреди

Даурскиот е составен од четири главни дијалекти: амурски, хајларски, нониски и дијалектот во Таченг.[1] Нема пишан стандард за јазикот, иако се користи пинјин понекогаш. Даурците често користат монголски и кинески и нивните писма.[2]

ФонологијаУреди

Даурскиот е интересен поради тоа што некои дијалекти развиле лабијализација на согласки (пр. /sʷar/ 'болва' наспема /sar/ 'месечина'),[3], но и споделува палатализација на согласки[4] со повеќето халха-монголски дијалекти, а кои не се развиле кај останатите јазици од монголската група. Јазикот има и глас /f/, кој често се користи за позајмени зборови.[5] Кратки самогласки на почетокот на зборот биле изгубени[6] и историски, кратките самогласки на непочетна позиција изгубиле фонемска вредност.[7] Даурскиот е единствен монголски јазик кој го споделува ова со халха-монголскиот јазик. Поради спојување на /ɔ/ и /ʊ/ со /o/ и /u/, се изгубила самогласната хармонија.[8]

Согласки
лабијални забни алвеоларни палатални веларни
безвучни експлозивни p t k
звучни експлозивни b d g
безвучни африкати ch
звучни африкати j
безвучни африкати s sh x
носни m n, ñ
латерални l
вевни r
полусамогласки w y

ЛексиконУреди

50% од зборовите на јазикот се од монголско потекло, а од 5[9] до 10% се со кинеско потекло, 10% се од манџуриско потекло, а има и позајмено зборови од руско и евенкиско потекло. Околу 20% се чисто даурски зборови.[10]

БроевиУреди

македонски класичен монголски даурски
1 еден Nigen Nyk
2 два Qoyar Xoyir
3 три Ghurban Gwarbyn
4 четири Dorben Durbun
5 пет Tabun Taawyn
6 шест Jirghughan Jirgoo
7 седум Dologhan Doloo
8 осум Naiman Naimyn
9 девет Yisun Isyn
10 десет Arban Xarbyn

НаводиУреди

  1. Tsumagari 2003: 129, Sengge 2004: 616
  2. Tsumagari 2003: 129
  3. Chuluu 1994: 5, but for example not the Tacheng dialect, see Yu et al. 2008: 25-26
  4. Sengge 2004a, Tsumagari 2003: 133
  5. Namcarai and Qaserdeni 1983: 66-67, cp. Tsumagari 2003: 131
  6. Tsumagari 2003: 131
  7. cp. Namcarai and Qaserdeni 1983: 84
  8. Tsumagari 2003: 131 basically in agreement with Sengge 2004a; in contrast, Namcarai and Qaserdeni 1983: 37 give a pretty standard Mongolian vowel harmony system with the pharyngeal vowels /ɑ/, /ɔ/, /ʊ/ contrasting with the non-pharyngeal vowels /ə/, /o/, /u/, while /i/ is neutral.
  9. Sengge 2004b
  10. Tsumagari 2003: 151-152

ЛитератураУреди

  • Chuluu, Üjiyediin (1994), Introduction, Grammar, and Sample Sentences for Dagur (PDF), Sino-Platonic Papers, Philadelphia: University of Pennsylvania
  • Engkebatu (2001): Cing ulus-un üy-e-dü dagur kele-ber bicigdegsen jokiyal-ud-un sudulul. Kökeqota: Öbür monggol-un yeke surgaguli-yin keblel-ün qoriy-a.
  • Namcarai; Qaserdeni (1983), Daγur kele ba mongγul kelen-ü qaričaγulul, Öbür mongγul-un arad-un keblel-ün qoriy-a, OCLC 45024952
  • Oyunčimeg, уред. (2004), Mongγul sudulul-un nebterkei toli, Kökeqota: Öbür mongγul-un arad-un keblel-ün qoriy-a, ISBN 978-7-204-07745-8, OCLC 67279589
  • Sengge (2004): Daγur kele. In: Oyunčimeg 2004: 616-617.
  • Sengge (2004a): Daγur kelen-ü abiy-a. In: Oyunčimeg 2004: 618.
  • Sengge (2004b): Daγur kelen-ü üges. In: Oyunčimeg 2004: 619.
  • Sengge (2004c): Daγur kelen-ü kele ǰüi. In: Oyunčimeg 2004: 618-622.
  • Tsumagari, Toshiro (2003): Dagur. In: Janhunen, Juha (ed.) (2003): The Mongolic languages. London: Routledge: 129-153.
  • Yu, Wonsoo, Jae-il Kwon, Moon-Jeong Choi, Yong-kwon Shin, Borjigin Bayarmend, Luvsandorj[iin] Bold (2008): A study of the Tacheng dialect of the Dagur language. Seoul: Seoul National University Press.

Надворешни врскиУреди