Отвори го главното мени

Артемида (старогрчки: Ἀρτεμις) била божица на ловот, животните и месечината во старогрчката митологија. Таа била ќерка на богот Зевс и титанката Лета, сестра близначка на богот на сонцето - Аполон. Таа била една од ретките божици која не се омажила, а нејзината главна занимација бил ловот.

Артемида
Diane de Versailles Leochares.jpg
божица на ловот, животните и месечината
СимболЛак, стрела, ловечко куче, и месечина
РодителиЗевс и Лето
Браќа/сестриАполон
Римски панданДијана
Релјефна плоча со изрезбан приказ на божицата Артемида пронајдена кај Демир Капија

Содржина

Раѓање на Артемида и АполонУреди

Божествените близнаци се зачанати во врската на љубовникот Зевс со Лета, ќерката на Титан Коеј и Титанката Фојба, на тој начин што и себе си и неа ги претворил во еребици. Љубоморната Хера ја пратила својата змија Питон да ја брка Лета по целиот свет, не дозволувајќи и да се породи било каде на белиот свет. Носена од Јужниот ветер Лета стигнала до Олимп, во близина на островот Дел, каде што ја роди Артемида која што веднаш ѝ помогнала да го помине мореузот и на северната страна на планината Кинт, меѓу едно маслиново и едно палмино дрво, по девет дена страотни маки го родила Аполон.[1]

КарактеристикиУреди

Кога месецот би засјал би се појавил лик на Артемида, а ѕверови и билки би почнале да танцуваат.Како Атена и таа некогаш околу вратот носела страотната маска на Горгона. па на тој начин Афродита врз неа немала моќ.[2] Уметниците најчесто ја претставувале Артемида со лак и стрела, во друштво на различни животни (лав, тигар, лебед и елен). Нејзин пандан во римската митологија е божицата Дијана, додека во етрурската митологија таа се викала Артуме. Свети симболи на божицата Артемида биле еленот и дрвото чемпрес. Според преданието, во храмот на Артемида живеела питома мечка. Еднаш, мечката повредила едно девојче, а нејзиниот брат ја убило мечката. Артемида се налутила и наредила девојките пред да се омажат мораат, кога И принесуваат жртва, да ползат како мечка.[3]

Култот на АртемидаУреди

Aртемида е едно од најпочитуваните божества во Македонија, женски пандан на Дионис. Kако божица на природата и шумите, на карпите во Филипи е претставена со теонимот Aртемис Дендропхорос; на теракотите најдени во Варош и во Пела е прикажана со чашки афион во косата; во Aмфипол е божество-бик – Aртемис Tаурополос. Добива различни називи поврзани со македонски топоними. Tеонимите: Aгротера, Дигаиа, Kyнагогос се типични за македонската митологија. Херодот ја нарекува „кралица“ на која жените Пајонки и Tракијки и принесуваат дарови завиткани во слама од пченица. Во Дебреште (Пелагонија) е пронајдена теракотна биста на Aртемида – Енодиа, претставена со коњски протом на рамото, кучешка глава под него, дијадема и билје во косата; слична теракота е пронајдена и во Чепигово (II век пр. н.е.) како и теракотна плоча со нејзин приказ во Демир Капија.

Надворешни врскиУреди

НаводиУреди

  1. Robert Grevs, Grčki mitovi, Nolit, Beograd, 1992, str. 53.
  2. Artur Koterel, Rečnik svetske mitologije, Nolit, Beograd, 1998, стр. 202 - 203.
  3. „Objašnjenja i napomene“, во: Aristofan, Lisistrata. Beograd: Rad, 1963, стр. 97.