Разлика помеѓу преработките на „Македонски Албанци“

с
Правописна исправка, replaced: прв пат → првпат (2) using AWB
с (Правописна исправка, replaced: прв пат → првпат (2) using AWB)
bar:1994 text:1994
bar:2002 text:2002
 
PlotData=
bar:1994 from:0 till:484228
bar:2002 from:0 till:509083
 
PlotData=
bar:1994 at: 484228 fontsize:S text:484.228 shift:(-10,5)
bar:2002 at: 509083 fontsize:S text:506.083 shift:(-10,5)
 
 
TextData=
** Нахија Манастир ([[Битола]]) 41 домаќинство
 
Албанците дошле на границите на Македонија во [[1572]] година. [[Французи]]нот [[Филип Канаје]] го опишал заземањето на [[Качаник]] од страна на неколку, како што лично запишал, „албански групи на убијци и разбојници“ во [[1572]] година.<ref>''Френски пътеписи за Балканите, с.140.''</ref> Во [[1595]] година за прв патпрвпат во историјата е забележана албанска разбојничка група која опљачкала неколку полошки села, а многу селани ранила и испоубила.<ref>''Ј. Трифуноски, Полог, стр. 38''</ref>
 
Првото населување на Албанци во македонско село, временски датира три години пред почетокот на [[17 век|XVII век]] и тоа било во областа на Дебар. Според отомански документ од [[1597]] година, околу 10.000 албански разбојници од северна [[Албанија]], ограбиле и изгореле 27 села во [[западна Македонија]], а во шест од тие села, во [[дебар]]ската област, се заселиле првите македонски Албанци<ref>''Шопова, Д. Цит. съч., с. 83''</ref>.
[[Податотека:Srpski izvestaj za sudir na turska vojska so Arnautite, 1912.JPG|мини|Српски извештај за судир на турската војска со арнаутските бунтовници. (7 мај 1912)]]
 
Во отомански документ од [[1595]] година за прв патпрвпат е забележано присуство на ''„арнаутски разбојнички групи“'' во скопската област<ref>''Шопова, Д. Цит. съч., с. 78-79''</ref>, но без албанско населување. Албанците почнале постепено да ги освојуваат високите планински македонски села од [[Скопска Црна Гора]] дури кон крајот на [[17 век|XVII век]]<ref>''Материали, 536. / “АРНАУТИ“ Васил Кънчов, "Македония. Етнография и статистика" (с 11 карти), Издава Българското книжовно дружество в София, 1900 година, Част първа.Народи в Македония. Арнаути., стр. 83-100''</ref>.
 
Албанците прво ги зазеле највисоките македонски села на скопска Црна Гора и потоа постепено слегувале кон пониските села. Селото [[Брест (Скопско)|Брест]] до [[19 век|XIX век]] било чисто македонско село, во [[Љуботен (Скопско)|Љуботен]] албанците навлегнале на крајот на [[18 век|XVIII век]]<ref name="ReferenceA">''Васил Кънчов, "Македония. Етнография и статистика", Част първа.Народи в Македония. Арнаути., стр. 83-100''</ref>.
 
Германскиот патувач Хан во втората половина на [[19 век|XIX век]] ги посетил албанските села на скопска Црна Гора и самите тамошни Албанци го известиле дека се преселени во скопските северни планини после австриските војни, што всушност е крајот на [[17 век|XVII век]]<ref>''Hahn, Reise von Belgrad nach Salonik, Wien, 1868. стр. 70.''</ref>.
=== Албанизација на Кичевијата ===
[[Податотека:The Painted Mosque (Šarena Džamija), Tetovo.jpg|thumb|200px|[[Шарена џамија|Шарената Џамија]] во [[Тетово]] е голем религиозен центар на Македонските Албанци ]]
[[Зајас]], сега изразито албанско село, до [[1740]] година било чисто македонско православно село. Првиот македонски етнограф, [[Томе Смиљаниќ - Браднина]] пред 90 години утврдил дека луѓето од Зајас ги знаат своите муслимански претци до 7 колено, а од овие имиња после продолжуваат имињата на нивните православни предци. Православните старинци биле „Шопки“, па Албанците еден дел од нив истиснале, а друг дел исламизирале и поалбанчиле<ref>''Т. Смиљанић, Кичевија, 440-441''</ref>.
 
Селото [[Црвивци]] било исламизирано околу [[1760]] година. Албанците удриле на селото од страна на [[Зајас]] за [[Велигден]], кога се играло оро, убиле многу луѓе, а жените ги заробиле и се вселиле како во своја куќа<ref>''Т. Смиљанић, Кичевија, стр. 431''</ref>.
 
=== Албанизацијата на струшко-дебарскиот крај ===
Иако Албанците прво се доселиле во дебарскиот крај во [[17 век|XVII век]], сепак до [[19 век|XIX век]], апсолутното мнозинство во [[Голо Брдо]] и [[Дебарско Поле]] го сочинувале Македонците, христијани и муслимани. Поголеми етнички промени во дебарскиот крај настанале во [[19 век|XIX век]], со албанизација на [[Македонците муслимани]] од повеќе села и населување Албанци од северна Албанија. Според [[Васил Иванов К’нчов|Васил К`нчов]] за албанизирањето на Македонците муслимани и населувањето на Албанци во Голо Брдо и Дебарско Поле<ref>''Васил Кънчов, name="Македония. Етнография и статистикаReferenceA", Част първа.Народи в Македония. Арнаути., стр. 83-100''</ref>:
 
<blockquote>
територија од Големата Источна криза до крајот на XX век“, Гласник на ИНИ, 43/2, 17''</ref> Точната бројка на непријавените доселени Албанци сè уште
останува мистерија. Албанците од северот биле привлечени и од традиционалната мирољубовост и толерантност на македонскиот народ, како и од попустливата политика на
македонските власти према албанското малцинство.
 
 
== Албанизација на Македонските Роми ==
Во [[1999]] година избувнале немири во [[Косово]] помеѓу етничките [[Албанци]] и [[Срби]]<ref name="chrono">{{цитирана веб страница | title = Kosovo war chronology | publisher = [[Human Rights Watch]] | url = http://www.hrw.org/campaigns/kosovo98/timeline.shtml }}</ref>. Во исто време, [[Македонски претседателски избори, 1999|претседателските избори во Македонија]] само ги изостриле меѓуетничките тензии помеѓу албанците и македонците. Тензиите уште повеќе се засилиле кога [[Република Македонија]] била потопена од 250.000 етнички албанци, бегалци од војната на [[Косово]]<ref>[http://www.sonce.org.mk/1999_2002.htm Асовијација на ]</ref>. По ова, во [[Македонија]] била развиена уште поголема мрежа на ''Армијата за ослободување на Косово'' или [[Ослободителна војска на Косово|УЧК]].
 
Конфликтот неофицијално во Македонија започнал кон крајот на [[јануари]] [[2001]] година во пограничното село [[Танушевци]]. На [[16 февруари]] [[2001]] година во истото село, новинарска екипа на [[А1 телевизија]] била заробена, а по одземањето на камерата новинарите биле ослободени<ref>[http://star.vest.com.mk/default.asp?id=1479&idg=1&idb=185&rubrika=Makedonija Во Танушевци ОВК киднапираше новинар и снимател на А1 телевизија]</ref>. По двонеделни препукувања, бојното поле се префрлило во [[Тетово]]. Во месноста Кале во [[Тетово]], на [[14 март]] биле регистрирани вооружени напади врз безбедносната полиција. Веќе на [[23 март]], од страна на властите во [[Република Македонија]] била донесена одлука за голем напад врз позициите на [[ОНА]]. [[АРМ|Македонската армија]] им нанела голем пораз на припадниците на [[ОНА]]. Според некои извори, Албанците сепак не биле спремни и не очекувале таков напад во тоа време од страна на македонската полиција.
 
По околу двонеделно стишие, на [[28 април]], на патот меѓу селата [[Селце]] и [[Вејце]] во [[Тетово]], 16 припадници на безбедносните сили на Македонија при патролирање наишле на заседа, при што загинле осум, а шест војници припадници на безбедносните сили на Македонија биле повредени. Според извршената обдукција, утврдена по смртта, било утврдено дека телата на убиените полицајци и војници по смртта биле дополнително масакрирани. По ова, нниз поголемите градови во [[Република Македонија]] започнал голем револт на месното население. Македонските власти, во меѓувреме упатиле повик кон [[ОНА]] за прекин на огнот кој истиот не бил прифатен.
[[File:Map of the majority ethnic groups of Macedonia by municipality mk.svg|мини|десно|200п|Етничка структура на Македонија по општини.]]
 
Во периодот на [[Втората светска војна]] ([[1941]]-[[1945]]) поголемиот дел од Албанците се ориентирале кон албанското националистичко движење ('''[[Бали Комбетар]]'''), а помал дел кон антифашистичкото (комунистичко) движење. По Втората светска војна Албанците во Македонија добиле целосна политичка и уставна рамноправност. Со Уставот од [[1946]] година добиле статус на ''малцинство'', а со Уставот од [[1963]] година статус на ''народност''. Со [[Охридскиот рамковен договор]] ([[2001]]) и амандманите на [[Уставот на Македонија]] нивните национални права се значително проширени. Наместо малцинство, дониле статус на '''етничка заедница''' (или дел од албанскиот народ). Тие слободно го развиваат и афирмираат својот национален идентитет (јазик и културни традиции). [[Албанскиот јазик]] е присутен на сите нивоа во просветниот процес (основно, средно и високо образование). Бројот на училиштата и бројот на учениците постепено расте. Во учебната [[1950]]/[[1951|51]] година наставата на албански јазик ја следеле 26.702 ученици, во [[1990]]/[[1991|91]] - 72.121, а во учебната [[2005]]/[[2006|06]] година - 80.247 ученици. Во учебната 2005/06 г. во Македонија имало 286 основни, 28 средни училишта, едно [[СИУ „Исабег Медреса“ - Скопје|средно исламско училиште]], [[Факултет за исламски теолошки науки]] во [[Кондово]], Албанска секција на [[Педагошкиот факултет „Св. Климент Охридски“]] во [[Скопје]] и два универзитета во [[Тетово]] - [[Тетовскиот државен универзитет]] и [[Универзитетот на Југоисточна Европа]].
 
Албанскиот јазик е присутен секојдневно во државните електронски медиуми (радио и телевизијата), а државниот канал [[МТВ 2]] и приватните ТВ станици ([[Алсат М]], [[ТВ Ера|Ера]], [[ТВ Тоска|Тоска]], [[Телевизија Арт|Арт канал]], [[ТВ Коха|Коха]]) секојдневно емитуваат програми на албански јазик. На албански јазик уште во [[НРМ]]/[[СРМ]] излегуваа весници („[[Флака е велазеримит]]“), списанија за возрасни („[[Јехона]]“) и списанијата за деца („[[Гезими]]“ и „[[Фатоси]]“). Во Македонија излегуваат три весници на албански јазик („[[Коха]]“, „[[Лајм (весник)|Лајм]]“ и „[[Факти]]“), списанието „[[Јехона е ре]]“ и списанието за деца „[[Илбери]]“. Повеќе издавачки куќи, како „[[Ватра]]“, „[[Шкупи]]“, „[[Чабеј]]“, „[[Љума (издавачка куќа)|Љума]]“ и други, издаваат дела од албански автори и дела од светската литература на албански јазик. Културните традиции на Албанците ги негуваат повеќе културно-уметнички друштва, како „[[КУД Емин Дураку|Емин Дураку]]“ (Скопје), „[[КУД Ибе Паликуќа|Ибе Паликуќа]]“ (Скопје), „[[КУД Џеладин Зекири|Џеладин Зекири]]“ (Тетово), „[[КУД Беса|Беса]]“ (Гостивар), „[[КУД Миѓени|Миѓени]]“ (Струга) и др.
 
Во Скопје и Тетово постои и албански театар. Албанците имаат и свој национален празник ([[28 Ноември]] - [[Ден на албанското знаме]]). Тие се присутни и активно учествуваат во политичкиот живот на Македонија. Нивните интереси ги артикулираат албански политички партии: [[Партија за демократски просперитет]] (ПДП), [[Демократската партија на Албанците]] (ДПА), [[Демократската унија за интеграција]] (ДУИ), [[Нова Демократија]] и други<ref>''Д-р Стојан Киселиновски - д-р Ирена Ставови -Кавка, Малцинствата на Балканот (20 век), Скопје, 2004''</ref>.