Разлика помеѓу преработките на „Чичока“

Додадени 15 бајти ,  пред 2 години
с
Меѓународни симоли за единици и некои печатни гешки
с
с (Меѓународни симоли за единици и некои печатни гешки)
*''Helianthus tomentosus'' <small>Michx.</small>
*''Helianthus tuberosus'' var. ''subcanescens'' <small>A.Gray</small>
}}<br />{{Commons|Helianthus tuberosus|Jerusalem artichoke}}
}}
'''Чичока''' ([[науч.]] '''''Helianthus tuberosus'''''), позната и како '''Топинамбур''', или народски '''Репујка''' или '''Див компир''' — повекегодишно растеније кое се одгледувало како лек во [[Северна Америка]] кадешто [[Индијанци]]те ја употребувале како лек. Во [[Англија]] е позната како '''Еврејска артичока'''. Расте многу брзо и достигнува височина од 2-3 m. Листовите и се крупни, срцолики и влакнести. Има добро развиен корен длабоко во земјата.<ref name=purdue>Purdue University Center for New Crops & Plants Products: [http://www.hort.purdue.edu/newcrop/duke_energy/Helianthus_tuberosus.html ''Helianthus tuberosus'']</ref>
{{Commons|Helianthus tuberosus|Jerusalem artichoke}}
'''Чичока''' ([[науч.]] '''''Helianthus tuberosus'''''), позната и како '''Топинамбур''', или народски '''Репујка''' или '''Див компир''' — повекегодишно растеније кое се одгледувало како лек во [[Северна Америка]] кадешто [[Индијанци]]те ја употребувале како лек. Во [[Англија]] е позната како '''Еврејска артичока'''. Расте многу брзо и достигнува височина од 2-3м. Листовите и се крупни, срцолики и влакнести.Има добро развиен корен длабоко во земјата.<ref name=purdue>Purdue University Center for New Crops & Plants Products: [http://www.hort.purdue.edu/newcrop/duke_energy/Helianthus_tuberosus.html ''Helianthus tuberosus'']</ref>
 
==Карактеристики==
[[File:Sunroot flowers.jpg|thumb|left|Цветови на Чичока]]
 
Чичоката е кртолеста повеќегодишна билка со масивен корен, со кртоли. Стеблото е исправено и високо 100 -200 smcm, грубо и влакнесто, на врвовите разгрането. Листовите се најчесто срцевидни, издолжено јајцевидни или ланцетни, влакнести и на долги дршки. Цветните кошнички се до 8 smcm во дијаметар, многуцветни, по неколку на врвовите на гранчињата. Цветовите по боја се жолти. Чичоката цвета во текот на август и септември, а плодовите се создаваат во ноември.
 
{{nutritionalvalue | name=Чичока
Чичората е еден вид на сончоглед од Америка. Растението поради нејзиниот корен кој се јаде, денес се одгледува низ целиот свет. Расте до три метри височина, цветаат жолти цветови и е неверојатно здрав.
 
Чичоката спаѓа во многу хранлив зеленчук со ниска енергетска вредност. Во 100 грама чичока има 70 kcal. Содржи 17% јагленохидратијаглехидрати, 1.5% белковини и 0.2 % масти.Од витамини, чичоката содржи витамини од групата Б, витамин Д и Ц, како и бета каротин (провитамин на витаминот А).Од минерали, чичоката содржи калиум и фосфор. За чичоката е карактеристично што содржи есенцијални аминокиселини, кои самиот организам неможе да ги произведе, а кои се неопходни за нормално функционирање на скоро сите витални билошки функции на организмот.
За чичоката е карактеристично што содржи есенцијални аминокиселини, кои самиот организам неможе да ги произведе, а кои се неопходни за нормално функционирање на скоро сите витални билошки функции на организмот.
 
До скоро време овој зеленчук бил непознат, а своето место во исхраната го обезбедил поради содржината на инулинот – несварливо растително влакно. Кртолите содржат инулин, поради што се извонредна замена за компирот и се препорачуваат во исхраната на дијабетичарите.
 
Инулинот е пробиотик, а тоа значи дека го стимулира развојот на „добрите“ бактерии во цревата и тоа на бифидобактериите и ацидофилните бактерии, кои се важни за одржување на здравјето на цревата. Инулинот ги уништува штетните микроорганизми во цревата и на тој начин ги спречува цревните инфекции. Чичоката ја обновува цревната флора и посебно се препорачува после антибиотска терапија, која може да ја наруши нормалната цревна флора.
Помага кај високиот крвен притисок, покачените масти во крвта, кардиоваскуларните болести, анемија, остеопороза, особено дијабетисот и дебелината, а придонесува и до нивна превенција.
 
Се конзумира суров-сирова одлично– одлична е за чистење на телото од отрови. ПознатПозната е и како извонреден афродизијак, бидејќи помага во подобрување на либидото, потенцијата и плодноста. КорисноКорисна е и во превенција на и третирање на алергии. Ја намалува концентрацијата на ензими кои предизвикуваат рак, но неговатанејзината улога е особено важна во превенција и лечење на малигните болести на дебелото црево.
 
Во исхраната се користи како свежа или во вид на пире, а во медицинската индустрија за издвојување на инулин и други полисахариди. Кртолите во некои земји се користат за производство на шпиритус, а некогаш соцветијата се берат како декоративни цветови. Сортите на чичоката се делат според бојата на обвивката на кртолата и тоа: бели, жолти и црвени. Во Македонија нема селекционирани сорти, туку се одгледуваат главно популации и месни сорти. Од странските сорти, кои може да успеваат и кај нас, се познати „бланк амелиоре”, „хелианти”, „фузо” и „бела”.
142

уредувања