Разлика помеѓу преработките на „Џанг Хенг“

Додадени 543 бајти ,  пред 8 години
нема опис на уредувањето
'''Џанг Хенг''' ({{роден|||78}}-{{починал|||139}}) бил кинески астроном.
 
И покрај скромната и ненаметлива природа, Џан Хенг станал висок чиновник на дворот на царевите во [[Источен Хад]]. Тој бил одличен [[математичар]], царски чиновник, пронаоѓач, [[картографија|картограф]], [[географија|географ]], артист и [[поет]]. Неговите изуми и списи се маѓу највлијателните во тој период, а неговото значење во областа на астрномијата[[астрномија]]та се споредува со неговиот грчки современик [[Птоломеј]].
 
==Биографија==
Џанг бил роден во [[Нанјанг]], [[Кина]] каде што татко му бил управител. Од мали нозе покажувал дарба за поезијата[[поезија]]та и книжевноста[[книжевност]]а. Додека се образувал во престолнината на провинцијата [[Луојанг]], тој стекнал углед како [[писател]] и поет. Му биле понудени неколку места на царскиот двор, но тој ги одбил за да ја продолжи книжевната кариера. Најпосле ја прифатил работата на обичен чиновник во Нанјанг. Изгледало дека Џанг како дваесетогодишник бил предодреден за живот на чиновник и [[поет]].
 
==Астроном на царскиот двор==
Во 30-та година од животот Џанг се заинтересирал за науката[[наука]]та. Тој се посветил на проучување на астрономијата[[астрономија]]та и на математиката[[математика]]та и наскоро станал познат по списите во оваа област, како што претходно бил познат по својата [[поезија]]. Се прочул гласот за неговото значење, па повторно добил покана да служи на царскиот двор во [[Луојанг]], што овој пат ја прифатил. По неколку години бил унапреден на местото главен астроном - што била многу важна положба. Во тој период Кинезите[[Кинези]]те длабоко верувале во влијанието на ѕвездите врз нивната судбина, но интересирањето на Џанг било повеќе научно; тој внимателно го набљудувал ноќното небо, бележејќи го распоредот на ѕвездите[[ѕвезди]]те и на планетите[[планети]]те. Во својата расправа Мистични„Мистични законизакони“ (Линг Сијан) тој запишал:
 
„''Северно и јужно од екваторот се наоѓаат 124 групи што секогаш светат. Од нив, 320 ѕвезди имаат имиња. Има вкупно 2,500 ѕвезди, не сметајќи на оние што ги гледаат морнарите.''“
 
==Математика==
И работата на Џанг на полето на математиката[[математика]]та била иновациска. Тој ги проучувал „магичните квадрати“ на броевите - во кои низи, колони и дијагонали давале ист збир - и се обидел да го пронајде методот за пресметување на вредноста на [[пи]] (π), што дотогаш се постигнувало само со практично [[мерење]], а не со теориско пресметување. Во една од математичките тој го дал геометриското решение за овој проблем, употребувајќи кругови[[круг]]ови нацртани во и околу квадратот[[квадрат]]от. Така добил дека {{pi}} = <math>\scriptstyle \sqrt{10}</math> (приближно 3,162), и врз основа на тоа ја пресметал зафатнината на сферата[[сфера]]та.
 
За жал, неговата работа не била секогаш ценета во царскиот двор. Меѓу министрите во дворот постоеле борби за превласт; Џанг немал интереси од таков вид, но бил вовлечен во нив откако сугерирал промени во календарот врз основа на своите астрономски истражувања. Неговите предлози се судриле со традиционалните астролошки основи на календарот, предизвикувајќи контроверзии што го оддалечиле од какво било натамошно унапредување на дворот.
==Подоцнежни достигнувања==
[[Податотека:EastHanSeismograph.JPG|200px|thumb|Реплика на сеизмометарот на Хенг]]
Но, тоа не го спречило Џанг во натамошните достигнувања. Прво било [[армилирана сфера|армилираната сфера]] на воден погон што ја усовршил благодарение на деталното проучување на ноќното [[небо]] и на одличното познавање на механиката[[механика]]та, неопходна да го сврти механизмот во текот на една година. Можеби е најпознат неговиот сеизмометар што ги бележел оддалечените земјотреси[[земјотрес]]и и ја утврдувал насоката каде тие се случувале. во 132 година тоја го претставил сеизмометарот[[сеизмометар]]от на дворот, но дури во 138 година била потврдена неговата прецизност.
 
==Смрт==
Џанг починал во наредната година, оставајќи зад себе бројни активности што ја опфаќаат веројатно и најубавата поезија на тој период. Неговите расправи од областа на астрономијата[[астрономија]]та и математиката[[математика]]та претставуваат значаен напредок, а се смета и за најважен кинески мислител од тој период. Тој е запаметен по списите и пронајдоцит, а по него се именувани и некои подоцнежни откритија, на пример, [[Џанг Хенг (кратер)|Месечевиот кратер Џанг Хенг]], астероидот [[1802 Zhang Heng|1802 Џанг Хенг]] и минералот [[џангенгит]].
 
==Извор==
* Енциклопедија „ОПШТА НАУКА“ (преведена на Македонски јазик), Национална и универзитетска библиотека „Свети Кирил и Методиј“, Скопје
 
[[Категорија:Кинески математичари]]
[[Категорија:Кинески пронаоѓачи]]
[[Категорија:Кинески астрономи]]
[[Категорија:Кинески поети]]
 
[[en:Zhang Heng]]