Отвори го главното мени

Статистиката има две гранки: описна статистика и дедуктивна статистика.


Што може да се направи со статистиката?
  • Собирање на податоци
  • Организирање на податоци
    • Одредување на типот на податоците
    • Групирање на податоците
  • Анализирање на податоци
    • Пресметување на разни видови на просеци.
    • Пресметување на отстапувања (девијации) .
    • Уочување на „необичности“(отстапувачи)
  • Претставување на податоците графички со соодветен или соодветни дијаграми.
  • Донесување на заклучоци и обопштувања (генерализации).
  • Тестирање на хипотези, односно споредување на податоците со претходно донесени заклучоци.
  • Разгледување релации помеѓу групи на податоци.
  • Правење на предвидувања.
Sl1-dve granki.png
Слика 1: Двете гранки на статистика

Описна статистика претставува наука за собирање, организирање, анализирање, резимирање, илустрирање на податоци или резултати.

Дедуктивна статистика претставува наука за доведување заклучоци и предвидувања врз основа на податоци или резултати.

За правилно да се работи со дедуктивна статистика потребно е добро познавање на описна статистика.


Содржина

Основни дефиницииУреди

ПопулацијаУреди

Во математичка статистика, множеството од еднородни објекти или резултати од некоја случка, кои имаат некоја заедничка карактеристика, се нарекува популација.

Големината на популација, т.е. бројот на неговите членови се означува со N (голема буква).


ПримерокУреди

Дел од популација се вика примерок1, односно примерок е подмножество на една популација. Примероци се користат во дедуктивна статистика.

Големината на примерок, т.е. бројот на неговите членови се означува со n (мала буква)2.


ОбележјеУреди

Заедничката карактеристика што се набљудува на елементите од популацијата се нарекува обележје.

Обележје може да биде:

  • Квалитативно – на пример: пол, боја на очи, националност, ....
  • Квантитативно – на пример: оценка, сума на пари, висина, тежина, број на дефектни производи, време на непрекината работа, ...


Податок, исход и настанУреди

Поединечен резултат, т.е. запишувањето на „вредноста“ на обележјето на поединечен член на популацијата (или примерок) се нарекуваат податок или исход.
Кога се зборува за поедничен резултат обично го викаме податок, а кога зборуваме за можни резултати ги викаме можни исходи.

Неколку можни популации
Обележје
Можни исходи
Прилеп 2005, Редовни студенти во 1999 на Технички факултет-Битола, Животни во 2012 во зоолошката градина во Скопје
пол
{маж, жена}
Крајни оценки по физика на учениците во еден одреден клас,
оценки
{1,2,3,4,5}
Висината со точност до 1cm на вода во неколку садови со висина 1m
број во интервалот [0, 1] со 2 децимали
{0.00, 0.01, 0.02, …, 0.99, 1.00}


ПодатоциУреди

Збирка на сите податоци од целата популација за едно обележје се нарекува податоци или множество на податоци.

Важно: Можните исходи се сите различни, но поединечни податоци во множеството на податоци можат да се повтораат.  


Големина на податоциУреди

Големина на податоци е бројот на податоци во множеството на податоците. Бидејќи работиме само со популации во описната статистика, големината на податоците е бројот на членови на популацијата, т.е. големина на податоци = N (голема буква).


Категорија, класи и интервалиУреди

Доколку се прави групирање на податоци (види глава Г), истите се групираат во категории. Категории можат да бидат класи (т.е. самите можни исходи од обележјето) или последователни бројни интервали.


ФреквенцијаУреди

Доколку се прави групирање на податоци, фреквенција f е број на податоците во секоја категорија. Значи имаме толку фреквенции колку што имаме категории. Збирот на сите фреквенции треба да биде големината на податоците, т.е. Σf=N. Табела со фреквенции се вика фреквентна табела.


Мерки и статистикиУреди

Мерка, параметарУреди

Мерка е вредност пресметана од податоците на една популација со одредени особини. Пример: Аритметичка средина μ. Се користи и зборот параметар.


СтатистикаУреди

Статистика е вредност пресметана од податоците на еден примерок со одредени особини. Пример: Аритметичка средина x̅ (на примерок). Се користи и зборот статистички податок.



1За жал, во веројатност се користи изразот „простор на примероци“ за множеството на сите можни настани (резултати) на еден експеримент. Нема никаква врска помеѓу ова и примерок во статистика.

2Во описната статистика, треба да се користи буквата k за бројот на категории (класи, интервали) при групирање на податоци.


ЛитератураУреди

  1. Descriptive Statistics on Wikipedia


Други референцииУреди