Албански фолклор

(Пренасочено од Фолклорот на Албанија)

Албанскиот фолклор е духовна традиција на Албанците во кој се комбинирани верувањата, вештините, традициите и естетиката. Тој се однесува на духовното наследство, вклучувајќи ги народните верувања, обичаите, музиката, танцот, носиите и сл.

Проучување на фолклоротУреди

Во Албанија широки истражувања биле спроведени по Втората светска војна кои резултирале со многу публикации во разни домени. Во 1962 година за првпат било објавено списанието "Етнографија Шкиптаре", а во 1979 година по основањето на Институтот за народна култура е основан фолклорен институт, кој започнал да го објавува и списанието "Народна Култура". Двете публикации содржат вредни информации за фолклорот на Албанија во многу аспекти.[1] Во 1994 година бил основан Национален центар за нематеријален фолклор (албански: Qendrës Kombëtare tė Veprimtarive Folklorike, QKVF). Главната негова цел била организирање на неколку фестивали и фолклорни натпревари, музика, песни и танци.

 
Албански танчери во народни носии

Народни танциУреди

 
Народни носии

Албанските народни танци покажуваат многу разновиден модел на стилови и карактеристики, поради што е невозможно да се направи општ опис за да се разликуваат како "албански". Од една страна има големи разлики помеѓу танцувањата на Гегите на северот и Тоските на југ, а од друга страна има влијанија на соседните земји и влијанијата од странските освојувачи од минатото.

Влијанието на Грците, Србите, Македонците, како и на Турците или Италијанците во поголема или помала мера се одразило во некои албански народни ора, и обратно.

Во делови од Албанија, во близина на македонската граница се среќаваат албански народни игри со имиња, како "женско". Мелосите може да бидат исти или само имињата може да бидат исти, но карактерот и стилот на танцот да се многу различни. Исто така постојат танци со името "хора". Тиранскиот свадбен танц "наполони" наликува на италијанска тарантела како танц во двојки, но чекорите се поинакви.[1] Поврзаност со турското влијание може да се најде во танцот од регионот Мати наречен "зебекше", преведен како танц на борците за слобода, осврнувајќи се на турските борци од Зејбек. Сепак, танцот нема карактеристики кои се слични со зејбечкиот танц на западната Турција. Во Косово терминот алатурка се користи за некои народни танци на ист начин како што терминот алафранка се користи за одредени делови од носиите, јасно наведувајќи дека потекнува од Турците или е на францускиот начин.

Во периодот по Втората светска војна биле направени многу истражувања за народните танци во Република Албанија и во Косово. Ова резултирало со опис на околу 5000 танци заедно со помал број ора од Црна Гора и од Македонија.

Општо земено, народните игри можат да бидат поделени во две групи: урбани и рурални танци. Градските ора од Тирана, Елбасан, Берат и други градови се многу различни по карактер и стил од оние во руралните области околу тие градови. Истото е случај и со народната музика. Урбаниот стил се развивал поинаку од руралните подрачја, кои се изразувале во различни костими, музика, песни и танци.[1]

Традиционални носии во АлбанијаУреди

 
Традиционално кече

Како и во многу европски земји, традиционалните носии речиси исчезнале од секојдневниот живот.[2] Народните носии во Албанија покажуваат голема разновидност во стилови и модели, а воедно и бои, почнувајќи од едноставна црна и бела до виолетова, зелена, портокалова и длабоко сина.[3]

Сеприсутните бели кечиња за Албанија се исто што е килтот за Шкотска и дрвените чевли за Холандија. Иако традиционалната носија за мажи исчезнала речиси целосно, многумина се уште носат капа или "кече" во секојдневниот живот. Во продавницата за сувенири со симболот за двоен орел кечето е еден од најпродаваните сувенири.

Кечето е бела капа што се носи во северна и централна Албанија,[4] Косово и во албанските региони на Македонија и Црна Гора и е направено од волна. Во Косово, се нарекува килаф. Вообичаена практика била на север и на Косово мажите да носат шамија околу кечето. Шамиите често биле подароци на младоженецот на венчавката. Многу од нив биле украсени и направени од најдобрите материјали. Во планинскиот предел на Ругова во Косово, се носел шал, наречен "ќе", со големина од 420 см во должина, ширина од 50 см, завиткана над главата, под брадата. Ова повеќе изгледало како турбан, отколку шал. Се смета дека ваквиот турбан бил воведен во носијата од страна на Турците.[5]

За време на комунистичкиот период во Албанија на келешегџиите (производители на кечиња) не им било дозволено да продаваат кечиња. Старата чаршија во Скадар исто така била уништена поради оваа причина (таа била уништена во 1913 година и повторно била изградена, па повторно била уништена од страна на Енвер Хоџа).[1]

ПоврзаноУреди

НаводиУреди

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 https://www.albanian-folklore.com/ethnology/
  2. Andromaqi., Gjergji; Mark, Tirta; Nikolin, Baba; RSH, Instituti i Kulturës Popullore (Akademia e Shkencave e (1999). Veshje popullore shqiptare = Albanian folk costumes. Tiranë: Instituti i Kulturës Popullore, Departamenti Etnologjisë. ISBN 9992765461. OCLC 50164524.
  3. „Qeleshe, the famous white Albanian skullcaps - Albanian Folklore“. www.albanian-folklore.com. Посетено на 2019-01-18.
  4. Vito, Kruta Evis Elmo Italo Barresi (1996). Ori e costumi degli albanesi. Il coscile. OCLC 797366787.
  5. Dhimitër, Mborja (1959). Popular art in Albania; costumes, textiles, clothing, works on metal and wood, and houses. OCLC 19063876.