Разлика помеѓу преработките на „Роза Луксембург“

с
Бот Додава: be-x-old:Роза Люксэмбург; козметички промени
с (Бот Додава: sq:Rosa Luxemburg)
с (Бот Додава: be-x-old:Роза Люксэмбург; козметички промени)
{{Без извори|датум=ноември 2009}}
[[СликаПодатотека:Rosa Luxemburg.jpg|thumb|right|Роза Луксембург]]
 
[[СликаПодатотека:Rosa Luxemburg ND2.JPG|thumb|right|Роза Луксембург]]
[[СликаПодатотека:Zetkin luxemburg1910.jpg|thumb|right|Роза Луксембург]]
 
'''Роза Луксембург''' ([[5 март]] [[1870]] - [[15 јануари]] [[1919]]) е познат [[Марксизам|марксистички]] теоретичар и политичар. Беше една од главните теоретичари на [[Социјалдемократска партија на Германија|Социјалдемократската партија]] на [[Германија]] и една од водечките личности на левото крило на социјалдемократијата во меѓународни рамки. Голем противник на [[Прва Светска војна|Првата светска војна]] и на политиката на германската социјалдемократија, Роза Луксембург заедно со [[Карл Либкнехт]] го основа „[[Спартаков сојуз|Спартаковиот сојуз]]“. Поради своите антивоени ставови беше затворена од страна на германската влада. По избувнувањето на револуцијата во Германија во ноември [[1918]] беше ослободена од затвор и се зафати со обединување на левоориентираните социјалдемократски групи во Комунистичката партија на Германија. По неуспешните демонстрации од јануари [[1919]], Роза Луксембург заедно со Карл Либкнехт беше заробена од десничарските „[[Слободни трупи]]“ и набрзо беше убиена.
 
== Живот ==
Родена е во Замошк, [[Полска]]. Потекнува од еврејска фамилија и е најмала од петте деца. Во [[1889]] на 18 години, нејзината револуционерна агитација ја принудува да се пресели во [[Цирих]], Швајцарија за да избегне затвор. Во Цирих таа продолжува со својата револуционерна активност, истовремено студирајќи политичка економија и право. Се стекнува со докторат во [[1898]]. Таму таа се запознава со многу руски социјалдемократи, меѓу кои и водечките членови на партијата: [[Георги Плеханов]] и [[Павел Акселорд]]. Не помина долго време додека Луксембург ги нагласи остро теоретски разлики со Руската партија, првенствено околу прашањето на независноста на Полска: Луксембург веруваше дека [[самоопределување]]то го ослабува интернационалното социјалистичко движење и само и’ помага на буржоазијата да го зајакне своето владеење врз новите независни нации. По ова прашање Луксембург не се согласуваше ниту со Руската ниту со Полската социјалистичка партија, кои веруваа во правата на руските малцинства на самоопределување. Не согласувајќи се со нив, Луксембург помогна во создавањето на Полската социјалдемократска партија.
 
Во текот на ова време Луксембург го среќава својот животен сопатник [[Лео Јогишес]], кој во тоа време ја предводи Полската социјалистичка партија. Додека Луксембург беше гласноговорник и теоретичар, Јогишес ја дополнуваше како организатор на партијата. Тие развија интензивни лични и политички врски до крајот на нивните животи.
На [[15 јануари]] [[1919]] Луксембург заедно со [[Карл Либкнехт]] и [[Вилхелм Пик]], предводници на Германската комунистичка партија, беа уапсени и испитувани во хотелот Алдон во [[Берлин]]. Иако не е познато што точно се случило, освен крајната казна, според еден опис, им било кажано дека ќе бидат преместени; германските војници ги придружувале Луксембург и Либкнехт надвор од зградата, онесвестувајќи ги кога излегувале. Пик успеал да побегне, додека онесвестените тела на Луксембург и Либкнехт биле нечујно однесени со германски воен џип. Потоа биле стрелани и фрлени во реката.
 
== Творештво ==
 
Најзначајни дела на Роза Луксембург се:
 
* „''Социјална реформа или револуција''“ (1900),
* „''Организациони прашања на руската социјалдемократија''“ (1904),
* „''Акумулацијата на капиталот''“ (1913),
* „''Кризата на социјалдемократијата''“ (1915),
* „''Кон Руската револуција''“ (1918) и др.
 
== Надворешни врски ==
 
* [http://www.marxists.org/makedonski/luxemburg/index.htm Македонска архива на Роза Луксембург]
 
[[Категорија:Марксизам]]
[[az:Roza Lüksemburq]]
[[bat-smg:Rosa Luxemburg]]
[[be-x-old:Роза Люксэмбург]]
[[bg:Роза Люксембург]]
[[bn:রোসা লুক্সেমবুর্গ]]