Отвори го главното мени

Промени

Додадени 29 бајти, пред 9 години
с
нема опис на уредувањето
{{Без извори|датум=ноември 2009}}
'''Кварковите''', заедно со [[лептон]]ите, се градбените единки на [[материја]]та, односно тие се [[Елементарна честичка|елементарни честички]]. Во сегашниот стандарден модел постојат шест типови на кваркови. Кварковите се составни единки на сите познати [[мезон]]и и [[барион]]и. Најпознати бариони се [[протон]]от и [[неутрон]]от, кои се изградени од ''горни'' и ''долни'' кваркови. Кварковите можат да се наоѓаат само во комбинации од два (мезони), три (бариони) и најново откриените честички со пет кварка ([[пентакварк]]ови).
 
== Име ==
 
Името "кварк"„кварк“ бешее земенопреземено од книгата на [[Џејмс Џојс]] ''Finnegan's„[[Бдеењето Wake''на Финеган]]“ од страна на Американскиот физичар [[Мари Гел-Ман]]. Овој научник ја добидобил [[Нобелова награда|Нобеловата награда]] во [[1969]] година за неговата работа во класификацијата на елементарните честички.
 
== Типови на кваркови ==
:::::<math>\mbox{d} \to \mbox{u} + \mbox{e}^- + \mbox{v}_e</math>
 
=== ''StrangeЧуден'' кварк ===
 
Во [[1947]], за време на проучувањето на интеракциите меѓу космичките зраци, бешебил пронајден продуктпроизвод на протонската колизија со атомско јадро. Тој постоел многу подолго отколку што се очекувало: 10<sup>-10</sup> секунди наместо очекуваните 10<sup>-23</sup> секунди. Оваа честичка била именувана како ламбда честичка ([[Ламбда барион|&lambda;<sup>0</sup>]]), а својството кое причинувало таа да опстојува ("живее") толку долго било наречено "чудно (strangeness)". Поради ова, еден од кварковите кои се составен дел на ламбда честичката е именуван како "strange кварк". Ламбда честичката е барион кој се состои од три кварка: еден горен, еден долен и еден чуден кварк.
 
Пократкото животно време од 10<sup>-23</sup> секунди било очекувано бидејќи ламбда како барион учествува во силни интеракции, а тоа обично доведува до многу мало животно време. Долгиот животен век на ламбда честичката помогнал во развивањето на нов закон за зачувување на енергијата наречен "зачувување„зачувување на чудното"чудното“ ("conservation of strangeness"). Присуството на чуден кварк во една честица е обележано со [[квантен број]] S=-1. Распаѓањето на честицата под дејство на силни или [[Електромагнетизам|електромагнетни]] интеракции го зачувуваат квантниот број на strangeness. Процесот на распаѓање на ламбда мора да го наруши тоа правило, бидејќи не постои полесна честица која содржи чуден кварк - така што s-кваркот мора да биде трансформиран во друг кварк во процесот. Тоа може да се постигне само под дејство на слабите интеракции, што доведува до многу поголемо животно време. Процесот на распаѓање покажува дека strangeness не е конзервиран (зачуван):
 
:::::<math>\mbox{\lambda}^0 \to \mbox{p} + \mbox{\pi}^-</math>:::::<math>\mbox{\lambda}^0 \to \mbox{n} + \mbox{\pi}^0</math>
[[Омега минус|&omega;-минус]], барион составен од три чуден кварка, е класчен пример од потребата за својството наречено "боја" при опишувањето на честиците. Бидејќи кварковите се [[фермион]]и со спин од 1/2, тие мора да се покоруваат на [[Паулиев принцип|Паулиевиот принцип на исклучување]] и неможат да постојат во идентични состојби. Значи, во честица со три чудни кварка, својството по кое тие се разликуваат мора да биде способно да има барем три различни вредности.
 
=== ''CharmШармантен'' кварк ===
 
Во [[1974]] бешебил откриен мезон наречен [[J/PsiПси честица]]. Со маса од 3100 MeV, три пати поголема од таа на протонот, оваа честица бешебила првиот пример на друг кварк наречен charmпармантен кварк. J/PsiПси се состои од шарм-антишарм кварков пар.
 
Најлесниот мезон што содржи charmбил кварк е [[D мезон]]от. Тој дава интересни примери на распаѓање, бидејќи charmшармантниот кваркоткварк мора да биде трансформиран во чуден кварк од страна на слабите интеракции пред да се распадне.
 
Еден барион со шармантен кварк е наречен ламбда со симбол Λ<sup>+</sup><sub>c</sub>. Тој се состои од udc и има маса од 2281 MeV/c².