Топло чоколадо: Разлика помеѓу преработките

Додаден 13.141 бајт ,  пред 4 месеци
нема опис на уредувањето
Нема опис на уредувањето
Нема опис на уредувањето
 
== Историја ==
{{further|Историја на чиколадоточоколадото}}
[[File:Chocolatepot.jpg|thumb|upright|right|SilverСребрен сад chocolateза potчоколадо, FranceФранција, 1779.<ref>{{cite web|publisher= [[Victoria and Albert Museum]]|url= http://www.vam.ac.uk/content/articles/s/silverware-design-themes/ |title= Silver Chocolate Pot|work=Metalwork|access-date= August 18, 2007}}</ref> [[VictoriaМузеј andВикторија Albertи Museum]]Алберт, LondonЛондон|239x239пкс]]
Археолозите пронашле докази дека конзумирањето чоколадо од страна на [[Маи|Маите]] постоело уште во 500 година п.н.е., а постојат шпекулации дека чоколадото им претходи дури и на Маите.<ref name="Trivedi2">{{Наведен нестручен часопис}}</ref> За да се направи чоколадниот пијалок, кој се служел ладен, Маите ги мелеле [[Какао|семките од какао]] во паста и го мешале со [[вода]], [[пченкарно јадење|пченкарно брашно]], [[Чили пиперка|чили пиперки]] и други состојки.<ref name="Riches">{{Наведена книга|title=Chocolate: Riches from the Rainforest|last=Burleigh|first=Robert|publisher=Harry N. Abrams, Ins., Publishers|year=2002|isbn=0-8109-5734-5}}</ref> Тие потоа го претурале пијалокот од сад во сад додека не се формирала густа пена.<ref name="Trivedi2" /> Чоколадото им било достапно на Маите од сите општествени класи. Во гробницата на Маите од раниот класичен период (460-480 н.е.) кај местото Рио Азул, [[Гватемала]], се пронашле мајански садови за какао со траги од чоколаден пијалок.<ref name="Riches" /><ref name="M&M's">{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/officialmmshisto00pell|title=The Official M&M's History of Chocolate|last=Earley|first=Diane|publisher=Charlesbridge Publishing|year=2001|isbn=1-57091-448-6}}</ref>
 
Бидејќи [[Шеќер|шеќерот]] допрва требал да дојде во Америка<ref name="Riches2">{{Наведена книга|title=Chocolate: Riches from the Rainforest|last=Burleigh|first=Robert|publisher=Harry N. Abrams, Ins., Publishers|year=2002|isbn=0-8109-5734-5}}</ref>, тоа што Шпанците тогаш го нарекувале ''xocōlātl'' било пијалок кој се состоел од чоколадна основа со вкус на [[ванила]] и други зачини којшто се служел ладен.<ref name="Rediscover">{{Наведена мрежна страница|url=http://whatscookingamerica.net/Beverage/HotChocolate.htm|title=Rediscover True Hot Chocolate - History of Hot Chocolate|last=Stradley|first=Linda|year=2004|publisher=What's Cooking America|accessdate=June 27, 2008}}</ref><ref>Hickling, William (1838). ''History of the Conquest of Mexico''. {{ISBN|0-375-75803-8}}.</ref> Пијалокот имал зачинет и горчлив вкус за разлика од засладеното модерно топло чоколадо.<ref name="Riches2" /> Што се однесува до тоа кога првпат било сервирано жешко, изворите се во конфликт.<ref name="Riches2" /><ref name="Rediscover" /> Меѓутоа, [[Хозе де Акоста]], шпански [[Исусовци|језуитски]] мисионер кој живеел во [[Перу|Перу,]] а потоа и во [[Мексико|Мексико,]] во доцниот 16 век, го опишал пијалокот на следниов начин :
 
{{Цитат|Одвратно за оние кои не се навикнати, (...) со многу непријатен вкус. Сепак, тоа е многу ценет пијалок меѓу Индијанците, каде што заедно со нив ги слават благородните мажи кои минуваат низ нивната земја. Шпанците, и мажи и жени, кои се навикнати, се многу алчни за оваа чоколада. Тие велат дека прават различни видови од него, некои топли, некои ладни, а некои умерени, и ставаат многу од тоа „чили“; да, од него прават паста, за која велат дека е добра за желудникот (...)}}Во Средна Америка, многу пијалоци биле направени од зрна какао, и дополнително зачинети со цвеќиња како ванила за да се додаде вкус.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Conquests of Chocolate|last=Norton|first=Marcy|publisher=OAH Magazine of History|year=2004}}</ref> Какаото се користело и како валута низ цела Средна Америка.<ref name=":0" /> [[Ацтеки|Ацтеките]] користеле чоколадо за да покажат висок статус и го нуделе за да уважат некого<ref name=":0" /> Првиот регистриран контакт на Европејците со чоколадата бил дури во 1502 година на четвртото патување на [[Кристофер Колумбо|Колумбо]].<ref name=":0" />
 
== Европска адаптација ==
Откако ги победил воините на Монтезума и побарал од благородниците на Ацтеките да ги предадат своите скапоцености, Кортес се вратил во [[Шпанија]] во 1528 година, носејќи со себе опрема за правење чоколаден пијалок.<ref name="Cortes">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.cadbury.co.uk/EN/CTB2003/about_chocolate/history_chocolate/cortes.htm|title=Don Cortes|year=2008|publisher=Cadbury Trebor Bassett|archive-url=https://web.archive.org/web/20071021055732/http://www.cadbury.co.uk/EN/CTB2003/about_chocolate/history_chocolate/cortes.htm|archive-date=October 21, 2007|accessdate=June 27, 2008}}</ref> Во тоа време, чоколадата сè уште постоела само како горчливиот пијалок што го измислиле Маите.<ref name="Riches3">{{Наведена книга|title=Chocolate: Riches from the Rainforest|last=Burleigh|first=Robert|publisher=Harry N. Abrams, Ins., Publishers|year=2002|isbn=0-8109-5734-5}}</ref> Слатката топла чоколада и чоколадото во штангли допрва требало да бидат измислени. По неговото воведување во Европа, пијалокот полека добил на популарност. Царскиот двор на [[Карло V (Свето Римско Царство)|императорот Карло V]] набрзо го прифатил пијалокот, а она што тогаш било познато само како „чоколадо“ станало [[Мода|модерен]] пијалок популарен кај шпанската [[Повисока класа|висока класа]]. Дополнително, какаото се давало како [[мираз]] кога членовите на шпанското кралско семејство се венчавале со други европски аристократи.<ref>[https://www.thespruceeats.com/the-history-of-hot-chocolate-764463] The history of hot chocolate</ref> Во тоа време, чоколадото било многу скапо во Европа, бидејќи зрната какао растеле само во Јужна Америка.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://chocolate.org.uk/timeline/index.html|title=Cacao and Chocolate Timeline|last=Pearce|first=David|year=2008|publisher=David Pearce|archive-url=https://web.archive.org/web/20050219115253/http://chocolate.org.uk/timeline/index.html|archive-date=February 19, 2005|accessdate=June 27, 2008}}</ref>
 
Тогаш била измислена топлата чоколада со сладок вкус, кое станало луксуз меѓу европското благородништво до 17 век.<ref name="Green">{{Наведени вести|url=https://www.telegraph.co.uk/travel/destinations/europe/united-kingdom/england/london/articles/surprising-history-of-london-chocolate-houses/|title=How the decadence and depravity of London's 18th century elite was fuelled by hot chocolate|last=Green|first=Matthew|date=March 11, 2017|work=The Daily Telegraph|access-date=July 15, 2017|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220112/https://www.telegraph.co.uk/travel/destinations/europe/united-kingdom/england/london/articles/surprising-history-of-london-chocolate-houses/|archive-date=January 12, 2022}}</ref> Дури и кога првата ''Чоколадна куќа'' (установа слична на модерното кафуле)<ref name="Riches4">{{Наведена книга|title=Chocolate: Riches from the Rainforest|last=Burleigh|first=Robert|publisher=Harry N. Abrams, Ins., Publishers|year=2002|isbn=0-8109-5734-5}}</ref> отворила во 1657 година, чоколадото сè уште било многу скапо<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.cadbury.co.uk/EN/CTB2003/about_chocolate/history_chocolate/chocolate_houses.htm|title=Chocolate Houses|year=2008|publisher=Cadbury Trebor Bassett|archive-url=https://web.archive.org/web/20071028025113/http://www.cadbury.co.uk/EN/CTB2003/about_chocolate/history_chocolate/chocolate_houses.htm|archive-date=October 28, 2007|accessdate=June 27, 2008}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.bankofengland.co.uk/monetary-policy/inflation|title=Inflation|year=2017|publisher=Bank of England|accessdate=December 13, 2017}}</ref> Во тоа време, топлото чоколадо често се мешало со зачини за вкус; еден значаен рецепт бил топлото чоколадо „зачинето со свежи цвеќиња од јасмин, килибар, мошус, ванила и [[Килибар|амбра]]“.<ref name="Green" /> Кон крајот на 17 век, [[Сер Ханс Слоун]], претседател на [[Кралскиот колеџ за лекари]], ја посетил [[Јамајка]]. Според историчарот Џејм Делбуго, Јамајканците подготвувале „топол пијалок приготвен од струготини свежо собрано какао, варено со млеко и цимет“ уште во далечната 1494 година<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.smithsonianmag.com/smart-news/chocolate-milk-was-invented-jamaica-180949734/|title=Chocolate Milk Was Invented in Jamaica|last=Magazine|first=Smithsonian|last2=Eveleth|first2=Rose|date=12 February 2014|work=Smithsonian Magazine|language=en|accessdate=10 October 2021}}</ref> Кога Слоун се вратил во Англија, го донел рецептот со себе, воведувајќи млечно топло чоколадо во Англија.<ref name="Sloane">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.nhm.ac.uk/research-curation/scientific-resources/collections/botanical-collections/sloane-herbarium/about-sloane/index.html|title=About Sir Hans Sloane|publisher=The Natural History Museum|accessdate=October 3, 2015}}</ref> Топлото чоколадо се нарекувало „пијалок на боговите“ во 1797 година.<ref name="Green" />
 
Во 1828 година, [[Коенрад Јоханес ван Хаутен|Коенрад Јоханес ван Хаутен ја]] развил првата машина за производство на какао во прав во [[Холандија]].<ref name="Riches5">{{Наведена книга|title=Chocolate: Riches from the Rainforest|last=Burleigh|first=Robert|publisher=Harry N. Abrams, Ins., Publishers|year=2002|isbn=0-8109-5734-5}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.middleboro.k12.ma.us/Middleboro/CHOC/Chocolate.htm|title=Chocolate History|year=2008|publisher=Middleborough Public Schools|archive-url=https://web.archive.org/web/20080702220326/http://www.middleboro.k12.ma.us/Middleboro/CHOC/Chocolate.htm|archive-date=July 2, 2008|accessdate=June 26, 2008}}</ref> Пресата го одвоила мрсниот [[Какаово масло|какао путер]] од семките од какао, оставајќи почист чоколаден прав зад себе.<ref name="Riches5" /> Овој прав бил полесно да се меша во млеко и вода. Како резултат на тоа, било направено уште едно многу важно откритие: цврстото чоколадо. Со користење на какао во прав и мали количини на какао путер, тогаш беше можно да се произведуваат [[Чоколадо бар|чоколадни]] табли. Терминот „чоколадо“ тогаш означува цврста чоколада наместо топла чоколада, при што првата чоколадна табла била создадена во 1847 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.history.com/news/hungry-history/the-sweet-history-of-chocolate|title=The Sweet History of Chocolate|last=Klein|first=Christopher|date=February 13, 2014|publisher=The History Channel|accessdate=July 15, 2017}}</ref>
 
== Здравје ==
{{Main|Влијанието на чоколадото врз здравјето}}
Истражувачот Франциско Хернандез напишал дека чоколадните пијалоци помагаат во лекувањето на треска и заболување на црниот дроб.<ref name="Rediscover2">{{Наведена мрежна страница|url=http://whatscookingamerica.net/Beverage/HotChocolate.htm|title=Rediscover True Hot Chocolate - History of Hot Chocolate|last=Stradley|first=Linda|year=2004|publisher=What's Cooking America|accessdate=June 27, 2008}}</ref> Друг истражувач, Сантијаго де Валверде Турис, верувал дека големи количини топло чоколадо се корисни за лекување на болести на градниот кош и дека помали количини може да помогнат во стомачни нарушувања.<ref name="Rediscover2" /> Кога чоколадото им било претставено на Французите во 17 век, наводно се користело „за борба против нападите на гнев и лошото расположение“, што може да се припише на содржината [[Фенилетиламин|на фенилетиламин во чоколадото.]]<ref name="Illustrated">{{Наведена книга|title=Chocolate, an Illustrated History|last=Morton|first=Marcia|last2=Frederic Morton|publisher=Crown Publishers|year=1986|location=New York}}</ref> Денес, топлото чоколадо се конзумира за задоволство, а не за медицински цели, но новото истражување сугерира дека може да има и други здравствени придобивки што му се припишуваат на пијалокот.  {{Infobox nutritional value
| name = Hot chocolate
| vitB12_ug = 0.49
| vitK_ug = 0.2
| vitE_mg = 0.03
| vitD_iu = 45
| vitD_ug = 1.1
| vitC_mg = 0.2
| choline_mg =
| folate_ug = 5
| iron_mg = 0.42
| vitB6_mg = 0.04
| pantothenic_mg =
| niacin_mg = 0.133
| riboflavin_mg = 0.182
| thiamin_mg = 0.039
| lutein_ug =
| betacarotene_ug =
| calcium_mg = 114
| magnesium_mg = 23
| vitA_ug = 51
| opt3n =
| source_usda =
| source = [https://fdc.nal.usda.gov/fdc-app.html#/food-details/171277/nutrients Milk, chocolate beverage, hot cocoa, homemade - USDA FoodData Central]
| float = right
| note =
| opt4v =
| opt4n =
| opt3v =
| opt2v =
| manganese_mg =
| opt2n =
| opt1v =
| opt1n =
| zinc_mg = 0.63
| sodium_mg = 44
| potassium_mg = 197
| phosphorus_mg = 105
| vitA_iu = 176
| caffeine = 2 mg
| serving_size = 100 g
| transfat = 0.078 g
| tryptophan =
| protein = 3.52 g
| omega6fat =
| omega3fat =
| polyfat = 0.084 g
| monofat = 0.677 g
| satfat = 1.431 g
| isoleucine =
| fat = 2.34 g
| fiber = 1 g
| lactose =
| sugars = 9.66 g
| starch =
| carbs = 10.74 g
| kJ = 322.168
| threonine =
| leucine =
| alcohol =
| aspartic acid =
| cholesterol = 8 mg
| water = 82.45 g
| hydroxyproline =
| serine =
| proline =
| glycine =
| glutamic acid =
| alanine =
| lysine =
| histidine =
| arginine =
| valine =
| tyrosine =
| phenylalanine =
| cystine =
| methionine =
| noRDA =
}}
 
== Наводи ==
5.476

уредувања