Разлика помеѓу преработките на „Храна“

Додадени 120 бајти ,  пред 1 месец
нема опис на уредувањето
с
 
Историски гледано, луѓето снабдувале храна преку два методи: [[лов]], собирање плодови и [[земјоделство]]. Денес, исхраната на најголемиот дел од населението е обезбедена од [[Прехранбена индустрија|прехранбената индустрија]] во која доминираат [[Мултинационална корпорација|мултинационалните корпорации]] кои се занимаваат со интензивно [[сточарство]] и индустриско [[земјоделство]] за да го зголемат [[производство]]то.
[[Безбедност на храната|Безбедноста]] и [[сигурност на храната|сигурноста]] на храната се следи од страна на национални и меѓунарондимеѓународни регулаторни агенции, како на пример, [[Меѓународна асоцијација за заштита на храната|Меѓународната асоцијација за заштита на храната]], [[Светски институт за ресурси|Светскиот институт за ресурси]], [[Светска програмаОрганизација за храна и земјоделство на ООН|Светската програма за храна и земјоделство]] и [[Совет за межународни информации за храна|Советот за меѓународни информации за храна]]. Тие се занимаваат со прашањата како што се : [[одржливост]], [[биолошка разновидност|биолошката разновидност]], [[Климатски промени|климатските промени]], [[Природен прираст|растот на наделениетонаселението]] и [[Безбедностсигурност на храната|пристап до храната]]. [[Право на храна|Правото на храна]] е човеково право кое произлегува од [[Меѓународен пакт за економски, социјални и културни права|Меѓународниот пакт за економски, социјални и културни права]] (ICESCR), признавајќи го „правото на соодветен стандард на живеење, вклучувајќи соодветна храна“, како и „основното право да се биде ослободен од глад“.
 
== Извори на храна ==
 
Речиси сите видови храна се од растително или животинско потекло. [[Жито|Житните]] зрна се главна храна и тие обезбедуваат многу повеќе енергија од кој било друг вид растителна култура.<ref name="prodstat">{{Наведена мрежна страница |url=http://faostat.fao.org/site/567/DesktopDefault.aspx |title=ProdSTAT |work=FAOSTAT |accessdate=2008}}</ref> [[Пченка]]та, [[пченица]]та и [[ориз]]от даваат 87% од производството на жито во светот. Останатите видови храна, кои не се од животинско или растително потекло, вклучуваат различни видови [[габи]], особено [[Печурка|печурки]]. Габите и [[Бактерија|бактериите]] се употребуваат за подготовка на [[ферментирана храна]], како и квасен [[леб]], [[алкохол]]ни пијалаци, [[сирење]], [[кисели краставички]], [[комбуча]] и [[јогурт]]. Сличен пример е сино-зелената [[алга]], [[спирулина]].<ref>McGee, 333–334.</ref> Неорганските супстанци, како што се [[сода бикарбона]] и [[калиум битартарат]], се користат за хемиски да изменат одредена состојка.
 
===Растенија===
 
=====Подготовка на сурова храна=====
Многу видови на риба се готови да бидат јадени, вклучувајќи го [[лосос]]от и [[туна]]та. Во одредени култури, некои животни и зеленчук се јадат во сурова состојба. Салатите се состојат од свеж [[зеленчук]] или [[овошје]] и се чести во многу кујни. Сашими во јапонската кујна се состои од сирова исечена риба и друго месо, а [[суши]]то вклучува свежа риба или морски плодови. Бифтек-тартар и лосос-тартар се оброци кои се направени од сечкани суровини на говедско месо или лосос, измешани со зеленчук и се сервираат со багет, броше или со пржени компирчиња. Во [[Италија]], карпачо е јадење во кое има многу тенко исечкано говедско месо, со маслиново масло. Здравата исхрана претежно промовира јадење на свежа храна, свеж зеленчук и свежо овошје, житарки подготвени на различни начини, дехидратација на храната, сушење и други методи на подготовки кои не вклучуаат готвење на повисока температура од 118&nbsp;°F (47.8&nbsp;°C). Цевиче е латиноамерикански оброк направен од свежо месо со додаток на многу кисел сок од ломон и лимес, заедно со други ароматизери, како што е [[лук]]от.
 
===Ресторани===
 
===Производство на храна===
Пакуваната храна е произведена надвор од домовите за купување. Ова може да биде едноставно како што касапот го подготвува месото, или комплицирано како модерната интенационална прехранбена индустрија. Раните техники за преработка на храна беа ограничени за зачувувањето на храната, паквањето и транспортот. Овде главно се вклучени солење, сушење, маринирање, [[ферментација]] и чадење. Производството на храна настана за време на [[Индустриска револуција|индустриската револуција]] во 19 век. Овој развиток го искористија масовните пазари и новите технологии, како штп се мелење, зачувување, пакување, означување и транспорт. Тоа донесе придобивки на претходно подготвената храна, за заштеда на време на обичниот граѓанин кои не вработува домашни слуги.
 
На почетокот на [[21 век]], се појави структурата на две нивоа, со контрола на неколку меѓународни гиганти за храна се отвори широк спектар на познати брендови на храна. Исто така постои и спектар на помали локални компании за производство на храна. Со напредните [[Технологија|технологии]], исто така, дојде и до промени во производството на храна. Контрола со помош на компјутерите, софистицирани методи за обработка и пакување, [[логистика]] и [[дистрибуција]] може да го подобрат квалитетот, сигурноста на храната и да ги намалат трошоците.
 
==Комерцијална трговија==
===Меѓународен извоз и увоз===
Според податоците на [[Светската банка]], [[Европската унијаУнија]] е на врвот како увозник на храна во 2005 година, по што следат [[САД]] и [[Јапонија]]. Помеѓу 1961 и 1999 година, растот на извозот на храна во светот изнесувал 400%. Некои држави сега се зависни од извозот на храна, што во некои случаи е повеќе од 80% за сите извози. Во 1994 година, преку 100 земји станаа потписнички на Уругвајскиот круг од [[ГАТТ|Општата спогодба за царини и трговија]] во драстичното зголемување на [[либерализација]]та на [[трговија]]та. Ова вклучуваше договор за намалување на субвенциите за плати на земјоделците, дополнета со спроведување на [[СТО]] на земјоделските [[СубвенционирањеЗемјоделско субвенционирање|земјоделските субвенции]], тарифи, квоти за увоз, како и решавање на трговски спорови кои не можат да се решат билатерално.
 
===Маркетинг и продажба на мало===
Рекламирањето на храната ги засега и производителот и потрошувачот. Тоа е синџир на активности кои ја носи храната од „портата на фармата до чинијата“. [[Реклама|Ракламирањето]] на само еден производ може да биде толку комплициран процес и да вклучи многу производители и компании. На пример, 56 компании се вклучени во изработка на една конзерва пилешка супа со тестенини. Овие бизниси не ги вклучуваат само фирмите за пилешко и зеленчук, туку и фирмите за транспорт на состојките и оние за печатење на етикетите и проеизводство на конзервите. Рекламниот систем за храна е најголемиот директен и индиректен невладин работодавач во САД.
 
Во пред модернатапредмодерната ера, продажбата на вишок храна се одржуваше еднаш неделно кога фармерите ја носеа нивната стока на пазарните денови на локалните места за продажба. Овде храната е продавана на пиљарите, бакалниците за продажба во локалните продавници за локалните потрошувачи. Со појавата на индустријализацијата и развојот на прехранбената индустрија,се создаде поголем спектар за каде храната може да биде продавана и дистрибуирана на поодалечени локации.
 
Во [[XX век]] се родиле супермаркетите[[супермаркет]]ите. Супермаркетите со нив ја донесоа самопослугата како услуга и беа во состојба да понудат квалитетна храна со помала потрошувачка. Во вториот дел од 20 век, ова дополнитело се разви, се појавија продажни куќи надвор од градовите како и продажба на храна од сите страни на светот.
За разлика од обработувачите за храна, трговијата на мало е поделена на две нивоа, каде што малку од мал број на големите компании го контролираат поголемиот број на супермаркети. Супермаркетите-гиганти раководат со голема куповна моќ над земјоделците и производителите и имаат големо влијание врз потрошувачите. Сепак, помалку од 10 % од потрошувачката на храна оди кај земјоделците, поголем процент оди за рекламирање, транспорт и средните претпријатија.
 
За разлика од обработувачите за храна, трговијата на мало е поделена на две нивоа, каде што малку од мал број на големите компании го контролираат поголемиот број на супермаркети. Супермаркетите-гиганти раководат со голема куповна моќ над земјоделците и производителите и имаат големо влијание врз потрошувачите. Сепак, помалку од 10 % од потрошувачката на храна оди кај земјоделците, поголем процент оди за рекламирање, транспорт и средните претпријатија.
===Цени===
Во САД, во 2007 година, цените на храната биле зголемени за 4%, најголемото зголемување на цените од 1990 година. Заклучно со декември 2007 година, 37 земји се соочиле со криза и 20 земји воведоле некој вид на контрола врз цените. Во [[Кина]], цената на свинско месо се покачила за 58% во 2007 година. Во 1980-тите и 1990-тите, земјоделските субвенции и програмите за поддршка големите извозни фирми за пченка предизвикале голем вишок на жито. Сепак, новите трговски политики направија земјоделството многу повеќе да одговара на барањата на пазарот, ставајки ги резервите на храна на најниско ниво од 1983 година.
 
Цените на храната се зголемуваат, побогатите азиски потрошувачи го преземаат начинот на нивната исхрана од западот, а пак земјоделците и нации од третиот свет се борат за да го задржат темпото. Изминативе пет години се забележа брз пораст на придонесот од азиските земји во глобалната преработувачка индустрија за течности и млекото во прав, која во 2008 година изнесува повеќе од 30% од производството, додека Кина сама пресмета 10% од двете производства, но и потрошувачката на овошје и зеленчук. Трендот е подеднакво очигледен во индустриите како што се газираните пијалаци и флашираната вода, како и какаото на глобално ниво, чоколадото ипроизводството на производи од шеќер, се прогнозира дека ќе расте од 5.7% до 10.0% соодветно во текот на 2008 како одговор на големата побарувачка од Кина и Југоисточнитејугоисточните пазари.
 
==Глад и жед==
Помош со храна може да им помогне на луѓето кои имаат недостатоци од храна. Се користи за да им се подобри животот, така што општество може да го доведе стандардот до степен кога веќе нема да им биде потребна помош. Спротивно на тоа, лошо управувана помош со храна може да доведе до проблеми на локалните пазари, поразителни цени, како и обесхрабрување во производството на храна. Понекогаш циклусот на помошта со храна може да се развие. Понекогаш се користат како политички алатки за да се влијае врз луѓето, познат термин за ова е политика со храна. Понекогаш, помошта со храна ќе бара некои видови на храна да се купат од одредени личности со што може да дојде до злоупотреба на дарителите за пазарите. Меѓународните напори за да се дистрибуира храната во земјите кои имаат најголема потреба од храна често се координираат со Светската програма за храна.
 
== Безбедност на храната ==
== Сигурност ==
Болеста фудборн, најчесто се нарекува „труење со храна“, предизвикана е од бактеријабактерии, токсини, [[вируси]], [[паразити]] и приони. Околу 7 милиони луѓе годишно умираат од труење со храна, а околу 10 пати повеќе страдаат од не толку фатални верзии. Два најчести фактори кои водат до оваа болест се оние оброци кои се готови да се јаатјадат, други незготвени храни и несоодветна контрола на температурата. Поретко, акутни реакции, исто така можат да предизвикаат контаминација на храната, на пример од несоодветно чуваечување или користење на сапуни и сретства за дезинфекција кои не се за храна. Храната исто така може да биде проредена или промешана со широк спектар на производи (т.н страни тела) во текот на земјоделството, одгледувањето, готвењето, пакувањето, дистрибуцијата или при продажбата. Овие тела може да содржат штетници или нивните измети, влакна, догорчиња од цигари, стапчиња од дрва и сите други начини на кои може да биде загадена храната. За некои видови храна, можно е да се загадат и доколку не се чувани во соодветни садови, како што се керамичните садови со глазура заснована на олово.
 
Труењето со храна е признаенопризнато како болест. Продажбата на гранив, контаминирана или нечиста храна беше честа, сè до воведувањето на [[хигиена]], ладење и контрола на штетници во 19 век. Откривањето на техниките за убивање на бактериите користејки топлина и други [[Микробиологија|микробиолошки]] истражувања од научници како што е [[Луј Пастер]], придонесоа за современи санитарни стандарди кои се присутни во развиените земји денес. Ова дополнително беше дополнето со работата на Јустус одфон Либиг, кој водеше до развој на модерниот начин за чување храна и методи за зачувување на храната. Во последниве години, поголемо разбирање за причините за предизвикување на оваа [[болест]] доведе до развој на посистемски пристап како што е „Анализа на опасност и критични контролни точки“ (НАССР), која може да идентификува и елиминира многу ризици.
 
Предложените мерки за обезбедување на безбедноста на храната вклучуваат одржување на чиста област за приготвување на храната од различни видови кои треба да се чуваат одвоено, обезбедување на соодветна температура за готвење и ладење на храната веднаш после готвењето кога тоа ќе биде потребно. Храната која лесно се расипува, како што се месото, млечните производи и морските плодови мора да бидат подготвени на начин на кој ќе избегне загадување за луѓето за кои таа се подготвува. Како таква, општо правило е дека ладната храна (како што се млечните производи) треба да се чуваат на ладно, а пак топлите јадења (како што е супата) треба да се чуваат на топло. Ладното месо, како што е пилешкото, кое треба да биде зготвено, не треба да се чува на собна температура, затоа што постои ризик од опасен раст на бактерии, како што се [[Салмонела]] или Е. Коли.
 
===Алергии ===
Некои луѓе се алергични или пак осетливи на храна кои не се многу проблематични кај повеќето од луѓето. Ова се случува која имунолошкиот систем на една личност која злоупотребува одреден протеин за штетен агент и го напаѓа. Околу 2% од возрасните и 8% од децата се алергични на храна. Висината на хрансливата супстанца за да предизвика реакција може да бидат многу мали. Во некои случаи, остатоци од храна во воздухот, премногу мали за да се осетат преку мирис, се познати како предизвикувачи на смртоносни реакции кај преосетливи лица. Чести алергенси од храна се глутен, пченка, школка (мекотелци), кикирики и соја. Алергенсите често предизвикуваат симптоми како што се дијареја, исип, надуеност, повраќање и регургитација. Дигестивните жалби најчесто се јавуваат по половина час од ингестијата на алерген.
 
Ретко, алергиите од храна може да доведат до потреба од инта помош, како што се анафилактичен шок, хипотензија (низок крвен притисок) и губење на свеста. Како алерген кој ја причинува овој тип на реакција се наведуваат кикириките, иаако производите од латекс може да предизвикаат исти реакции. Првичниот третман е со епинефрин (адреналин).
 
=== Недостатоци при исхраната ===
Диететските навики имаат значајна улога во здравјето и смртноста кај сите луѓе. Дебаланс меѓу конзумираните течности и потрошената енергија резултира со глад или со прекумерни резерви на масно ткиво, познато како телесни масти. Неквалитетна доза на витамини и минерали може да доведе до болести кои може да имаат далекусежни ефекти врз [[здравје]]то. На пример 30% од светската популација или има или е изложена на ризик за развој на недостаток на [[јод]]. Се претпоставува дека најмалки 3 милиони деца се слепи поради недостаток на витамин А.
 
=== Морална, етички и здрава исхрана ===
 
== Исхрана и проблеми во исхраната ==
Помеѓу крајностите на оптималното здравје и смртта од глад или недоволна исхранетост, постои низа на болести кои можат да бидат предизвикани со промените во исхраната. Недостатоци, ексцеси и нерамнотежи во исхраната може да произведе негативни влијанија врз здравјето, кое може да доведе до болести како што се: прекумерна телесна тежина или остеопороза, како и психолошки проблеми во однесувањето. Науката за исхраната се обиде да разбере зошто и како влијаат некои посебни диети аспекти на здравјето.
 
Хранливите материи во храната се групирани во неколку категории. Макронутриенти се масти, протеини и јаглехидрати. Микронутриенти се минерали и витамини. Покрај тоа, храната содржи вода и диететски влакна. Како што претходно беше дискутирано, телото е дизајнирано од страна на природата селекција да ужива во слатка и масна храна. Така слатката храна и храната што гои се типично ретки, но се многу пријатни за јадење. Во модерните времиња, со напредната технологија, храната со пријатен вкус е лесно достапна за корисниците. За жал, ова промовира дебелина како кај возрасните, така и кај децата.
 
6.288

уредувања