Разлика помеѓу преработките на „Фумарола“

Нема измена во големината ,  пред 1 месец
с
→‎top: Јазична исправка, replaced: збив → збув (2)
с (→‎top: Правописна исправка, replaced: итосок → итисок)
с (→‎top: Јазична исправка, replaced: збив → збув (2))
[[Податотека:Fumarola, Vulcano, Sicilia, Italia, 2015.gif|мини|десно|Фумароли на островот [[Вулкано]], [[Сицилија]].]]
[[Податотека:Kosel vulkan 2.JPG|мини|десно|Отвор на солфатарата [[Дувало]] кај с. Косел, Охридско.]]
'''Фумарола''' ({{lang-it|fumarola}}) или '''чадилка''' — отвор во [[Земјина кора|Земјината кора]] во [[вулкан]]ско подрачје, од код кој избиваатизбуваат [[пареа]] и [[гас]]ови како [[јаглерод диоксид]], [[сулфур диоксид]], [[водород хлорид]] и [[водород сулфид]]. Струјата настанува кога прегреаната вода кондензира со снижувањето на притисокот при излегувањето од земјата. Фумаролата која испушта [[сулфур]]ни гасови се нарекува '''солфатара''' (од {{lang-it|solfo}}, сулфур).
 
Ваквата образба може да се јави на места од многу мали пукнатини, па сè до големи расцепи, во безредни китки или полиња, но и на површините на [[лава|лавини]] текови и дебели наслаги од [[пирокластичен тек|пирокластични текови]]. '''фумаролско поле''' е подрачје со [[топол извор|топли извори]] и гасни отвори каде [[магма]] или врелите [[магматска карпа|магматски карпи]] се сместени плитко и испуштаат гасови или доаѓаат во допир со [[подземна вода|подземните води]].<ref>
</ref>
 
Фумаролите опстануваат со десетлетија или векови ако се сместени над долготраен извор на топлина; може да исчезне во текот на неколку седмици или месеци ако е поставена врз нова вулканска наслага која бргу се разладува. На пример, Долината на Десет Илјади Чадови е создадена во 1912 г. со избивотизбувот на [[Новарупта]] во [[Алјаска]]. Првично се јавиле илјадници фумароли во [[вулкански пепел|пепелот]], но како што тој се ладел, тие постепено исчезнувале и денес се исчезнати.
 
Оние фумароли кои испуштаат сулфурни испаренија од површински наслаги се искористуваат за добивање на сулфур. Таков пример е фумаролата [[Дувало]] кај с.&nbsp;[[Косел]], [[Охридско]] од која се вадел сулфур во [[отоманска Македонија|турско време]].