Разлика помеѓу преработките на „Кичево и Кичевско во НОВ“

нема опис на уредувањето
с (→‎Цивилни жртви: Исправка на латинички букви помешани меѓу кириличните, replaced: Oпштина → Општина)
 
[[Податотека:Партизански баталјон „Мирче Ацев“ во слободното Кичево (12.9.1943).jpg|мини|254x254пкс|Одредот „Мирче Ацев“ парадно низ ослободено Кичево - 12 септември 1943 г.]]
 
'''Кичево и Кичевско во НОВ''' — со спогодбата на фашистичките земји од [[20 април]] [[1941]] година била одредена и демаркациската линија помеѓу двата сојузника, [[Бугарија]] и [[Италија]]. Западна Македонија со градовите [[Тетово]], [[Гостивар]], [[Кичево]], [[Дебар]], [[Струга]] и [[Преспа|преспанските села]], првично биле окупирани од германските сили, а потоа со посебен декрет, предадени во владение на фашистичка [[фашистичка Италија]].<ref>{{Наведена книга|title=Окупација на западна Македонија|first=Глигор Тодороски|publisher=|year=1975|isbn=|location=Скопје|pages=7-8}}</ref> Италијанците, пак, ја предале цивилната власт на албанските квинслинзи. Во нивно владение потпаѓала една префектура и четири потпрефектури.<ref name=":0" /> Судирот на интереси помеѓу [[Италија]] од една страна и фашистичка [[Бугарија]] од друга, се одвивал токму во [[Кичевско|Кичевскиот регион]], па така на терен паралелно се појавиле и проалбанските слуги на [[Италија]] и пробугароманските комитети во служба на Бугарија, а против македонскиот народ.
 
== Првите обиди за организација ==
 
[[Податотека:Владимир_Полежиноски.jpg|лево|мини|Владимир Полежиновски|240x240пкс]]
 
Македонскиот народ, паралелно со овие настани веднаш започнал со организирање на движење на отпор. Главна улога во организацијата одиграл [[Кузман Јосифоски - Питу|Кузман Јосифовски-Питу]], кој во летото [[1940|1940 година]], оформил партиско поверенство, но не и организиација, во состав: [[Ѓорѓи Икономов]] (секретар), а членувале и [[Драге Богески]], [[Пепе Јованоски]], [[Перо Волнароски]] и [[Томе Буклески]]. [[Кузман Јосифоски - Питу|Питу]], повторно го посетил [[Кичево]] во април [[1941]], заедно со [[Трајко Бошкоски - Тарцан|Трајко Бошкоски-Тарцан]], но ниту овојпат не била формирана партиска организација. Тоа се случило дури по третата посета, на 10 октомври 1941 година, кога веќе во [[Кичево]] се вратиле многу младинци кои биле на образование и работа низ Југославија, која веќе имала прогласено капитулација.
 
Во куќата на [[Борис Алексовски - Карче]], при овој состанок биле оформена првата партиска ќелија во Кичевскиот регион и притоа за секретар бил избран [[Пепе Јованоски]], а членови [[Драге Богески]], [[Пецо Чингоски]], [[Нико Пусоски]], [[Борис Алексовски - Карче]], [[Борис Грујоски]], [[Јанко Михајлоски]] и [[Владимир Полежиноски]].<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Слободата беше нивниот идеал|first=Јелица Алексоска / Алит Ајрадиноски и др.|publisher=Музеј на Западна Македонија во НОВ - [[Кичево]]|year=1982|isbn=|location=[[Кичево]]|pages=}}</ref>
 
== Окупација на Кичево ==
 
[[Податотека:Repression_done_by_the_Albanian_groups_in_Slivovo_1943.jpg|мини|Репресалии извршени од [[балисти]]те во [[Сливово]], 1943 г.]]
 
 
== Формирање на првите ослободителни чети ==
 
[[Податотека:Mirko_Milevski-Kicevo.jpg|мини|Мирко Милески]]
 
Најголем тереттовар во организацијата на отпорот и борбата за слобода го носела [[КПМ]], па не случајно. месностаМесноста [[Лопушник]] била избрана за неформален воен и политички центар за организација и дејствување во Кичевскиот крај. Во непосредна близина била пренесена од [[Битуше]], првата печатница „Гоце Делчев“, но се издавал и партизанскиот билтен кој бил уредуван и редактиран од [[Кочо Рацин|Коста Солев Рацин]].<ref name=":2">{{Наведена книга|title=Слободните територии во Македонија во 1943|first=Миле Тодоровски|publisher=ООЗТ Комунист|year=1983|isbn=|location=Скопје|pages=}}</ref>
 
Во април 1943 година се создал првиот [[Кичевски народноослободителен партизански одред „Козјак“|кичевски партизански одред „Козјак“]]. Подоцна им се приклучиле борците од [[Крушевски партизански одред „Питу Гули“|крушевскиот одред „Питу Гули“]], од [[Мавровско-гостиварски НОПО „Кораб“|Мавровскиот одред „Кораб“]], како и борци од [[Дебрца]]. Па, така на 21 мај 1943 година се создал [[Кичевско-мавровски народноослободителен партизански одред|Кичевско-мавровскиот партизански одред]].
 
== Борба за слобода ==
 
[[Податотека:Miting_u_oslobođenom_Kičevu_26._IX_1943.jpg|мини|Митинг во слободно Кичево - 26 септември 1943 г.]]
 
 
=== Прво ослободување на Кичево ===
Со капитулацијата на [[Италија]], ноќта помеѓу [[8 септември|8]] и [[9 септември]] [[1943]] се разгореле и битките во овој регион. Албанскиот и малесискиот македонски одред успеале да ја разоружаат и италијанската команда во градот [[Дебар]], дел од дивизијата „Фиренце“.<ref name=":2" /> Италијанските војски при повлекување оставале пустош низ селата, а паралелно со нив германските и бугарските окупатори се обидувале да се пробијат и постават на нивните позиции. Па, така на [[11 септември]] [[1943]] единиците на Првиот кичевски и Вториот мавровски одред го заземале [[Кичево]]. Со ова [[Кичево]] станува првиот ослободен град во [[Втора светска војна|Втората светска војна]]. Следниот ден им се приклучил и [[Партизански баталјон „Мирче Ацев“|Првиот македонски баталјон „Мирче Ацев“]] со што била создадена слободна територија од [[Буковиќ (планина)|превојот Буковиќ]] до селото [[Ботун]], со два ослободени градови [[Кичево]] и [[Дебар]]. Населението од овој крај, уживало во својата слобода 21 ден. Покрај поставување на народна власт, било отворено училиште на [[македонски јазик]] во селото [[Подвис (Кичевско)|Подвис]], а низ градот и селата се организирал културно -забавен живот.<ref name=":0" /><ref name=":1">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.novamakedonija.com.mk/makedonija/republika/%D0%BE%D0%B4%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%B0-77-%D0%B3%D0%BE%D0%B4%D0%B8%D1%88%D0%BD%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D1%82%D0%B0-%D0%BE%D0%B4-%D0%BF%D1%80%D0%B2%D0%BE%D1%82%D0%BE-%D0%BE%D1%81%D0%BB/|title=Одбележана 77-годишнината од првото ослободување на Кичево|last=|first=|date=11.09.2020|work=Весник Нова Македонија|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.novamakedonija.com.mk/makedonija/republika/%D0%BA%D0%B8%D1%87%D0%B5%D0%B2%D0%BE-%D1%98%D0%B0-%D0%BE%D0%B4%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%B6%D0%B0-75-%D0%B3%D0%BE%D0%B4%D0%B8%D1%88%D0%BD%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D1%82%D0%B0-%D0%BE%D0%B4-%D0%BF%D1%80%D0%B2/|title=Кичево ја одбележа 75-годишнината од првото ослободување|last=|first=|date=11.09.2018|work=Весник Нова Македонија|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=}}</ref>
 
Со капитулацијата на [[Италија]], ноќта помеѓу [[8 септември|8]] и [[9 септември]] [[1943]] се разгореле и битките во овој регион. Албанскиот и малесискиот македонски одред успеале да ја разоружаат и италијанската команда во градот [[Дебар]], дел од дивизијата „Фиренце“.<ref name=":2" /> Италијанските војски при повлекување оставале пустош низ селата, а паралелно со нив германските и бугарските окупатори се обидувале да се пробијат и постават на нивните позиции. Па, така на [[11 септември]] [[1943]] единиците на Првиот кичевски и Вториот мавровски одред го заземале [[Кичево]]. Со ова [[Кичево]] станува првиот ослободен град во [[Втора светска војна|Втората светска војна]]. Следниот ден им се приклучил и [[Партизански баталјон „Мирче Ацев“|Првиот македонски баталјон „Мирче Ацев“]] со што била создадена слободна територија од [[Буковиќ (планина)|превојот Буковиќ]] до селото [[Ботун]], со два ослободени градови [[Кичево]] и [[Дебар]]. Населението од овој крај, уживало во својата слобода 21 ден. Покрај поставување на народна власт, било отворено училиште на [[македонски јазик]] во селото [[Подвис (Кичевско)|Подвис]], а низ градот и селата се организирал културно забавен живот.<ref name=":0" /><ref name=":1">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.novamakedonija.com.mk/makedonija/republika/%D0%BE%D0%B4%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%B0-77-%D0%B3%D0%BE%D0%B4%D0%B8%D1%88%D0%BD%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D1%82%D0%B0-%D0%BE%D0%B4-%D0%BF%D1%80%D0%B2%D0%BE%D1%82%D0%BE-%D0%BE%D1%81%D0%BB/|title=Одбележана 77-годишнината од првото ослободување на Кичево|last=|first=|date=11.09.2020|work=Весник Нова Македонија|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.novamakedonija.com.mk/makedonija/republika/%D0%BA%D0%B8%D1%87%D0%B5%D0%B2%D0%BE-%D1%98%D0%B0-%D0%BE%D0%B4%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%B6%D0%B0-75-%D0%B3%D0%BE%D0%B4%D0%B8%D1%88%D0%BD%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D1%82%D0%B0-%D0%BE%D0%B4-%D0%BF%D1%80%D0%B2/|title=Кичево ја одбележа 75-годишнината од првото ослободување|last=|first=|date=11.09.2018|work=Весник Нова Македонија|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=}}</ref>
 
=== Втора окупација на Кичево ===
{{наводи}}
 
[[Категорија:Историја на Кичево]]
[[Категорија:Македонија во НОБ]]
6.293

уредувања