Унгарско-полски односи: Разлика помеѓу преработките

[проверена преработка][проверена преработка]
Избришана содржина Додадена содржина
с Робот: Автоматизирана замена на текст (-== Видете исто така == +== Поврзано ==)
с Форматна исправка, replaced: 1 год. → 1 г., 8 год. → 8 г.
Ред 15:
 
== Историски односи ==
Добрите односи помеѓу Полска и Унгарија датираат од средниот век. Полските и унгарските благороднички семејства (како династијата [[Пиаст]] или династијата [[Арпад|Арпади]]и) често стапувале во брак меѓусебно. [[Лајош I Анжујски]] бил крал на Унгарија и [[Хрватска]] од 1342 година, и полски цар од 1370 до неговата смрт во 1382 година. Тој бил наследник на неговиот татко, [[Карло I Угарски]], од [[Анжујска династија|Анжујската династија]] (кралот на Унгарија и Хрватска) и наследник на неговиот вујко, [[Казимир III Велики]] (крал на Полска - последен од династијата Пиаст). Кралот Казимир немал легитимни синови. Очигледно, со цел да обезбеди чиста линија на наследување и да ја избегне династиската несигурност, тој договорил неговиот внук, кралот Лајош I Анжујски, да биде негов наследник во Полска. Помладата ќерка на Лајош, [[Јадвига Анжујска]], го наследила полскиот престол и станала еден од најпопуларните [[Монархија|монарси]] на Полска. Во 15-тиот век, двете земји накратко повторно споделиле ист крал, [[Владислав III од Варна]], кој починал на возраст од дваесет години, борејќи се со [[Османлии|Османлиите]]те во [[Варна]], Бугарија. Во 16-тиот век, Полска го избрала за свој крал унгарскиот благородник [[Стефан Батори]], кој се смета за еден од најголемите владетели на Полска.
 
== Унгарската револуција од 1848 година ==
Ред 21:
 
== Полско–Советска војна ==
За време на [[Полско-советска војна|Полско-советската војна]] (1919-1921 год г.), откако владата на [[Бела Кун]] во Унгарија била срушена, Унгарија се понудила да испрати 30,000 коњаници за помош на Полска, но владата на [[Чехословачка]] одбила да дозволи поминување преку демилитаризираната зона што постоела меѓу Чехословачка и Унгарија од крајот на [[Прва светска војна|Првата светска војна]]. Сепак, дел од унгарските возови со муниција стигнале до Полска.
 
Од средниот век па сѐ до 20-тиот век, Полска и Унгарија делеле историски заедничка граница. По Првата светска војна, победничките сили со [[Версајски договор|Версајскиот договор]] ги одзеле Горна Унгарија и [[Карпатска Рутенија]] од поразената Унгарија и ги доделиле на новоформираната држава Чехословачка, со словенско-германско-унгарско население. Кон крајот на 1930-тите години, зајакнатата [[нацистичка Германија]] го барала од Чехословачка делот кој бил населен со Германци (Судети) и во тоа успеала. Со [[Минхенски договор|Минхенскиот договор]] (30 септември 1938 год&nbsp;г.) Судетите ѝ припаднале на Германија. Тогаш и Полска и Унгарија, од заеднички, како и од свои посебни интереси, со дипломатски и со паравоени средства соработувале за враќање на нивната историски заедничка граница.<ref name=":0">{{Наведено списание|last=Kasparek|first=Józef|date=1989|title=Przepust karpacki: tajna akcja polskiego wywiadu|url=|journal=East European Quarterly|volume=XXIII|pages=366-67, 370}}</ref> Овие побарувања, одобрувани и од нацистичка Германија, биле реализирани со [[Прва Виенска арбитража|Првата Виенска арбитража]] (2 ноември 1938 година) кога Унгарија зела дел од територијата на Чехословачка која била населена со Унгарци.
[[Податотека:Warsaw_Uprising_Hungarians.JPG|мини|276x276px|Гроб на капетан на Вооружените сили на Унгарија, со шест соборци, кои загинале борејќи се на полската страна во Варшавското востание од 1944 година.]]
До средината на март 1939 година, Германија од воени причини, сметала дека заедничка унгарско-полска граница би била непожелна. Во март 1939 година, [[Адолф Хитлер]] ѝ дозволил на Унгарија да го земе остатокот од Карпатска Рутенија (дотогаш позната како "Карпатска Украина"), но ја предупредил да не го зема остатокот од Словачка, чија територија Унгарија исто така ја барала. Хитлер сакал да ја искористи Словачка како територија за планираната инвазија на Полска. Меѓутоа, во март 1939 година, Хитлер се предомислил во врска со заедничката унгарско-полска граница, и одлучил да го предаде својот сојузник, [[Организација на украинските националисти|Организацијата на украинските националисти]], кои веќе во 1938 година започнале да организираат украински воени единици од Запорошки [[козаци]] надвор од [[Ужгород]] во Карпатска Украина, под германска контрола. Полските политички и воени власти овој потег го сметале како опасност за југоисточна Полска, каде живеела претежно украинска популација.<ref name=":0" /> Хитлер, пак, бил загрижен дека ако се формира украинска армија, организирана во Карпатска Рутенија, која требала да ги подржува германските сили при нападот на [[Сојуз на Советските Социјалистички Републики|Советскиот сојуз]], дека тогаш украинските националисти би инсистирале за воспоставување на независна Украина; Хитлер, ги сакал природните и земјоделските ресурси на [[Украина]], но не сакал да се справува со независна украинска влада.
 
== Втора светска војна ==
Хитлер наскоро добил причина да се покае за својата одлука во врска со судбината на Карпатска Украина. По шест месеци, за време на неговата инвазија на Полска во 1939 година, заедничката полско-унгарска граница била од голема важност кога владата на Адмирал Хорти, почитувајќи го долготрајното полско-унгарско пријателство, решила да го одбие барањето на Хитлер за транзит на германските сили преку Карпатска Рутенија кон југоисточна Полска за да го забрза освојувањето на таа земја. Унгарското одбивање, пак, ѝ овозможило на полската влада и на десетици илјади воен персонал да избегаат во соседните Унгарија и [[Романија]], а оттаму во [[Франција]] и во [[Сирија]], и со француски овластувања да продолжат со операциите како трета најсилна сојузничка војска по [[Обединето Кралство|Велика Британија]] и Франција. Исто така, некое време, полските и британските разузнавачки агенти и курири, меѓу кои и [[Кристина Скарбек]], го користеле Карпато-Украинскиот дел од Унгарија како пат низ [[Карпати|Карпатите]]те до и од Полска.
[[Податотека:Hungarian-Poland_Brotherhood.jpg|мини|Старото и познато унгарско-полско братство]]
 
Ред 40:
== 2016 година - Година на унгарско-полска солидарност ==
[[Податотека:2016_-_Year_of_Hungarian_-_Polish_Solidarity.JPG|мини|Овации во унгарскиот парламент по изгласувањето на законот: 2016 година - Година на унгарско-полска солидарност]]
Унгарскиот парламент на 29 февруари 2016 година усвои декрет со едногласно гласање со кое се прогласува 2016 година за година на унгарско-полска солидарност.
 
== Дипломатски мисии ==