Разлика помеѓу преработките на „Брзина на светлината“

с
clean up, replaced: индекс на прекршување → показател на прекршување (7) using AWB
с (→‎Во материјална средина: clean up, replaced: Индекс на прекршување → Показател на прекршување (4) using AWB)
с (clean up, replaced: индекс на прекршување → показател на прекршување (7) using AWB)
Со брзината на светлината во вакуум се движат [[безмасени честички|честичките кои немаат маса]] и [[електромагнетно зрачење|електромагнетното зрачење]] ([[светлина]]та и [[гравитациони бранови|гравитационите бранови]] и се одвиваат промените во [[поле (физика)|полињата]]. Тие ја задржуваат {{math|''c''}} без разлика на движењето на нивниот извор или на [[инерцијален појдовен систем|инерцијалниот појдовен систем]] на набљудувачот. Во [[теорија за релативноста|теоријата на релативноста]] {{math|''c''}} ги соединува [[време-простор|просторот и времето]] и се појавува во познатата Ајнштајнова равенка за [[еднаквост на масата и енергијата]] {{math|1=''E'' = ''mc''<sup>2</sup>}}.<ref name=LeClerq>{{Cite book| last=Узан |first=Ж.-Ф. |last2=Леклерк |first2=B | year=2008 | title=„Природните закони на универзумот: Разбирање на фундаменталните константи“ | url=http://books.google.com/?id=dSAWX8TNpScC&pg=PA43 | pages=43–4 | publisher=„Springer“ | isbn=0-387-73454-6 }}</ref>
 
Брзината со која светлината се пренесува низ [[проѕирност|проѕирни материјали]] (стакло, воздух...), а радиобрановите низ кабли, е помала од {{math|''c''}}. Односот меѓу {{math|''c''}} и {{math|''v''}}, брзината со која светлината патува низ одреден материјал, го дава [[индекспоказател на прекршување|показателот на прекршување]] {{math|''n''}} на материјалот ({{math|1=''n'' = ''c'' / ''v''}}). За [[светлина|видливата светлина]] показателот на прекршување на стаклото изнесува околу 1,5, што значи дека низ стаклото светлината патува со брзина од {{nowrap|{{math|''c''}} / 1.5 ≈ {{val|200000|u=km/s}}}}. [[индекспоказател на прекршување на воздухот|Показателот на прекршување на воздухот]] изнесува приближно 1.0003 за видливата светлина, што значи дека таа низ воздух се движи со брзина од {{val|299700|u=km/s}} ({{val|90|u=km/s}} побавно отколку со {{math|''c''}}).
Со оглед дека [[светлина]]та е облик на [[електромагнетно зрачење]], нејзината брзина зависи од [[електрично поле|електричните]] и [[магнетно поле|магнетните]] својства на средината низ која се движи и претставува [[константа]] за таа средина. Брзината на светлината се пресметува според формулата: <math>c=\frac{1}{\sqrt{\varepsilon\mu}}</math>, а во [[вакуум]] според формулата: <math>c_0=\frac{1}{\sqrt{\varepsilon_0 \mu_0}}</math><ref>{{Cite book
|last=Херис |first=Џ.В. |display-authors=et al.
 
[[File:frontgroupphase.gif|thumb|left|Сината точка се движи со фазна брзина (брзината на бранување), зелената со групна брзина (брзината на [[анвелопа]]та), а црвената со брзината на предниот дел на импулсот (челна брзина)|alt=Модулиран бран се движи од лево надесно. Има три положби обележани со точки: сина кај носечкиот јазол, зелена кај максимумот и црвена на челото на бранот.]]
За определување на начинот на кој светлината минува низ некој материјал или од еден кон друг материјал важна е фазната брзина. Таа најчесто се претставува преку ''показателот на прекршување'' – односот на ''c'' и фазната брзина ''v''<sub>ф</sub> во средината. Следува дека поголем индекспоказател на прекршување значи помала брзина. Показателот на прекршување може да зависи и од фреквенцијата, интензитетот, [[поларизација (бранови)|поларизацијата]] или насоката на ширење на светлината. Сепак, почесто се смета за константа зависна само од средината. [[Земјина атмосфера|Показателот на прекршување на воздухот]] изнесува околу 1,0003.<ref name=Podesta>{{Cite book
|last=де Подеста |first=М.
|year=2002
|year=2004
|publisher=„CRC Press“
}}</ref> Барањето за ненарушеност на каузалноста подразбира дека [[комплексен број|реалните и комплексните делови]] на [[диелектрична константа|диелектричната константа]] на секој материјал, кои одговараат на соодветниот индекспоказател на прекршување и [[коефициент на апсорпција]], се врзани преку Крамерс-Крониховите релации.<ref>{{cite journal
|last=Тол |first=Џ.С.
|year=1956
|issue=6 |pages=1760–1770
|doi=10.1103/PhysRev.104.1760
|bibcode = 1956PhRv..104.1760T }}</ref> Тоа значи дека во средина чиј индекспоказател на прекршување е помал од 1, апсорпцијата на бранот е толку брза што ниеден сигнал не може да се испрати со брзина поголема од ''c''.
 
Импулсот чија групна и фазна брзина се различни (што се случува кога фазната брзина не еднаква за сите фреквенции) со текот на времето [[дисперзија (физика)|дисперзира]] (се распрснува). Некои материјали имаат особено ниска (дури и нулта) групна брзина за светлинските бранови – феномен познат како [[бавна светлина]], потврден со бројни експерименти.<ref>{{cite journal
 
===Големи далечини на Земјата===
Со оглед на тоа дека полупречникот на Земјата изнесува околу 40 075&nbsp;km, а ''c'' околу 300 000&nbsp;km/s, теоретски најкусото време потребно за дел од информација да пропатува долж половина од Земјината топка е 67 милисекунди. Кога светлината патува околу Земјата низ [[оптичко влакно]], пак, времето е подолго, делумно поради тоа што брзината на светлината е приближно 35% помала во влакното, зависно од неговиот индекспоказател на прекршување ''n''.<ref name=Midwinter>Типичниот индекспоказател на прекршување на оптичко влакно се движи меѓу 1,518 и 1,538. {{Cite book
| last = Мидвинтер |first=Џ.Е.
| year = 1991