Разлика помеѓу преработките на „Света“

Додадени 3.336 бајти ,  пред 4 месеци
нема опис на уредувањето
Ознака: Изворно уредување 2017
Ознака: Изворно уредување 2017
Во 1965 година селото добило електрична енергија, нешто подоцна добило и водовод, а асфалтен пат од 1988 година.<ref name=":0" />
 
Селото Света се наоѓа на левиот брег на [[Црна Река]], под ридовите Пејчин Рид, Црни Камен, Орлоец, Горно Уво, Долно Уво и Горна Чука.<ref name=":1">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mojrodenkraj.com.mk/village.php?id=368|title=Мој Роден Крај|work=www.mojrodenkraj.com.mk|accessdate=2020-03-22}}</ref>
 
== Историја ==
[[Податотека:Freska na Sv. Kiril i Metodij od Sv. Pantelejmon Svetanski.jpg|мини|300п|десно|Фреска на [[Св. Кирил и Методиј]] од црквата „[[Црква „Св. Пантелејмон“ - Света|Св. Пантелејмон]]“ во Света]]
 
Селото се верува дека е доста старо, за што сведочат и археолошките локалитети, [[Стари Гробишта (Света)|Стари Гробишта]] и [[Широка Леска (Света)|Широка Леска]]. Стари Гробишта или Црквиште претставува црква и некропола од средниот век, сместен на околу 200 метри југозападно од селото. Во 1970 година била подигната новата црква „Св. Петка“ користејќи ги старите темели, кои се видливи и припаѓале на некогашната црква „Св. Пантелејмон“. Околу црквата се наоѓаат гробови градени од камени плочи.<ref name=":1" />
Света за првпат се споменува во турските пописни дефтери од 1468 година според кои броело 48 семејства, 5 вдовици и 3 неженети, или вкупно 263 жители. Во 1568 година брои 47 семејства, 2 вдовици и 11 неженети (христијани) и едно муслиманско семејство, кога вкупниот број на жители бил 279. Селото плаќало вкупно 4.773 акчиња годишно данок.<ref name=":0" /> Семејствата секогаш биле многубројни, со околу 20 до 30 члена. Христијаните не сакале да ја кажуваат точната бројка заради заштита од данокот во крв.
 
Света за првпат се споменува во турските пописни дефтери од 1468 година според кои броело 48 семејства, 5 вдовици и 3 неженети, или вкупно 263 жители. Во 1568 година брои 47 семејства, 2 вдовици и 11 неженети (христијани) и едно муслиманско семејство, кога вкупниот број на жители бил 279. Селото плаќало вкупно 4.773 акчиња годишно данок.<ref name=":0" /> Семејствата секогаш биле многубројни, со околу 20 до 30 члена. Христијаните не сакале да ја кажуваат точната бројка заради заштита од данокот во крв.<ref name=":1" />
Жители на Света се доселиле на денешната местоположба, откако го напуштиле старото село Метимирци, кое било напуштено поради осојот, но и поради „Зли камен“, каде постарите раскажувале дека имало илјадници змии.<ref name="вечер">{{наведени вести|url=http://vecer.mk/sveta-posegnuva-po-svetosta-od-minatoto|title=Света посегнува по светоста од минатото|date=27 април 2007|work=[[Вечер (дневен весник)|Вечер]]|publisher=Вечер Прес|language=македонски|accessdate=28 јули 2016|location=Скопје}}</ref>
 
Жители на Света се доселиле на денешната местоположба, откако го напуштиле старото село [[Метимир|Метимирци]], кое било напуштено поради осојот, но и поради „Зли камен“, каде постарите раскажувале дека имало илјадници змии.<ref name="вечер">{{наведени вести|url=http://vecer.mk/sveta-posegnuva-po-svetosta-od-minatoto|title=Света посегнува по светоста од минатото|date=27 април 2007|work=[[Вечер (дневен весник)|Вечер]]|publisher=Вечер Прес|language=македонски|accessdate=28 јули 2016|location=Скопје}}</ref>
Од Света имало многу ајдуци и комити кои учествувале во борбите за слобода од отоманското ропство.
 
Од Света имало многу ајдуци и комити кои учествувале во борбите за слобода од отоманското ропство.<ref name=":1" />
 
Во {{римски|19}} век, Света било село во [[Битолска каза|Битолската каза]], нахија Демир Хисар, во [[Отоманското Царство]].
 
Во [[Прва светска војна|Првата светска војна]] зеле учество и селани од Света, едни од една, други од друга страна. Меѓу двете светски војни свеќани не се презивале со српски презимиња, иако биле принудувани од власта.<ref name=":1" />
 
Селаните од Света активно учествувале и во [[НОБ]], за што е изграден споменик на паднатите борци.<ref>Сказанија брсјачки и пољански - Душан Бакрески, Битола 2007</ref>
 
Во мај, 2012 година, во Света се снимаше најновиот филм на [[Столе Попов]] „[[До балчак]]“. За потребите на филмскиот сет комплетно беа изградени железничка станица и контролен пункт на Отоманската империја.<ref name=":1" /><ref>http://www.fakulteti.mk/news/12-05-10/po_15_godini_stole_popov_go_pochnuva_snimanjeto_na_noviot_film.aspx</ref>
 
== Стопанство ==
 
Според податоците на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика]]“) од [[1900]] година, во селото Света имало 325 жители, сите [[Македонци]] [[христијани]].<ref>[http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_36.htm Васил К’нчов. „Македонија. Етнографија и статистика“. Софија, 1900, стр. 239.]</ref> По податоците на секретарот на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]], [[Димитар Мишев]] („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“) во [[1905]] година во Света имало 336 жители.<ref>D.M.Brancoff. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905, р.172-173.</ref>
 
Селото е средно по големина, коешто во 1961 година имало 545, а во 1994 година 403 жители, населено со македонско население.<ref name="енциклопедија" />
 
Според последниот попис од 2002 година, во селото живееле 332 жители, сите [[Македонци]].<ref name="попис" />
 
{{Пописи|325|336|557|608|545|590|590|480|403|332}}
 
=== Родови ===
 
Света е македонско село.
 
Според истражувањата на [[Бранислав Русиќ]] во 1952 година родови во селото:<ref>{{Наведена книга|title=|last=|first=|publisher=|others=Архив МАНУ Фонд „Бранислав Русиќ“ , к-5, АЕ 97.|year=|isbn=|location=|pages=}}</ref>
 
* '''Староседелци:''' ''Јошковци'' со ''Јошевци'' (19 к.); ''Ѓоргијовци'' со ''Белотечковци'' (9 к.); ''Костевци'' (4 к.); ''Гарајновци'' со ''Ралевци'' (6 к.); ''Гулевци'' со ''Стевановци'' (5 к.); ''Богдановци'' (5 к.); ''Цветковци'' (5 к.); ''Самарџијовци'' со ''Лозановци'' (6 к.); ''Бакревци'' (3 к.); и ''Коруновци'' (10 к.).''
* '''Доселеници:''' ''Пустиовци'' (1 к.)'', доселени се од селото [[Врбјани (Прилепско)|Врбјани]] кај [[Прилеп]]., Јаја знаат следната генеологија Веле (жив на 30 год. во 1952 година) Павле-Васил-Коле, кој се доселил; ''Нумковци'' со ''Николовци'' (2 к.)'', доселени се од селото [[Смилево]]., Јаја знаат следната генеологија Ордан (жив на 45 год. во 1952 година) Ристе-Тале, кој се доселил во селото.<ref>{{Наведена книга|title=|last=|first=|publisher=|others=Архив МАНУ Фонд „Бранислав Русиќ“ , к-5, АЕ 97.|year=|isbn=|location=|pages=}}</ref>
 
== Општествени установи ==
 
;Образовни
* [[ПУ „Гоце Делчев“ - Света|Основно училиште „Гоце Делчев“]] до V одделение<ref name="основно">{{наведена мрежна страница|url=http://www.demirhisar.gov.mk/obrazovanie/osnovno-obrazovanie.html|title=Основно образование|publisher=[[Општина Демир Хисар]]|accessdate=26 јули 2016|location=македонски}}</ref>, подрачно училиште на [[ОУ „Гоце Делчев“ - Демир Хисар]]
 
;Сообраќајни
 
Во периодот 1952-1955, селото било во рамките на тогашната Општина Бела Црква, во која покрај селото Света, се наоѓале и селата Бела Црква, Бучин, Воѓани, Обршани, Пашино Рувци и Пресил. Во периодот 1950-1952, селото се наоѓало во некогашната Општина Граиште, во која влегувале селата Бараково, Вардино, Граиште, Единаковци и Света.
 
=== Изборно место ===
 
Во селото постои изборното место бр. 0633 според [[Државна изборна комисија на Македонија|Државната изборна комисија]], сместено во просториите на месната заедница.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|title=Описи на ИМ|last=|first=|date=|work=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=22 март 2020}}</ref>
 
На [[Македонски претседателски избори (2019)|претседателските избори во 2019 година]], на ова изборно место биле запишани вкупно 266 гласачи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/27/808|title=Претседателски избори 2019|last=|first=|date=|work=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=22 март 2020}}</ref>
 
== Културни и природни знаменитости ==
 
;Археолошки локалитети<ref>[[Димче Коцо|Коцо, Димче]] (1996). „Археолошка карта на Република Македонија“. Скопје: МАНУ. ISBN 9789989101069</ref>
* [[Стари Гробишта (Света)|Стари Гробишта]] — црква и некропола од средниот век; и
* [[Широка Леска (Света)|Широка Леска]] — населба и некропола од средниот век.
 
;Цркви<ref>{{цитирана книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7|language=македонски}}</ref>
* [[Црква „Св. Пантелејмон“ - Света|Црква „Св. Пантелејмон“]] — изградена помеѓу 1905 и 1910 година.<ref name="вечер" />
* [[Црква „Св. Петар и Павле“Петка“ - Света|Црква „Св. Петар и Павле“Петка“]] — обновена црква во 1970 година на стари темели.
 
<!--== Редовни настани ==-->
;Споменици
* Споменик за [[Македонија во Втората светска војна|НОБ]]
<!--== Редовни настани ==-->
 
;Слави
* [[Петковден]] — селска слава
* [[Свети Пантелејмон]] — селска слава
 
== Личности ==
 
* [[Ѓорѓија Рало - Скршениот]] — војвода
* [[Оливер Бакрески]] (р. 1971 г.) — универзитетски професор
* [[Стојче Ѓорев Велевски]] — македонски револуционер од [[Македонска револуционерна организација|ВМОРО]].<ref>{{Наведена книга|title=|last=|first=|publisher=|others=Јасмина Дамјановска, Ленина Жила и Филип Петровски (2016). Илинденски сведоштва. том I, дел I. Скопје: Државен архив на Република Македонија|year=|isbn=|location=|pages=}}</ref>
* [[Димитрија Анѓелев Милески]] — македонски револуционер од [[Македонска револуционерна организација|ВМОРО]].<ref>{{Наведена книга|title=|last=|first=|publisher=|others=Јасмина Дамјановска, Ленина Жила и Филип Петровски (2017). Илинденски сведоштва. том III, дел I. Скопје: Државен архив на Република Македонија|year=|isbn=|location=|pages=}}</ref>
<!--== Култура и спорт ==-->
== Иселеништво ==-->
 
Од Света над 70 домаќинства живеат во градовите [[Битола]], [[Демир Хисар]], [[Прилеп]] и [[Скопје]]. Исто така, над 30 лица се иселиле во европските и во прекуокеанските земји.<ref name=":0" />
 
== Наводи ==