Разлика помеѓу преработките на „Бакар“

Одземени 1.785 бајти ,  пред 1 година
с
нема опис на уредувањето
(Создадено преведувајќи ја страницата „Copper“)
с
{{short description|Хемиски елемент со број 29}}
{{Other uses}}
{{pp-vandalism|small=yes}}
{{pp-move-indef}}
 
<br />{{Инфокутија бакар}}
'''Бакар''' е [[Хемиски елемент|хемиски елемент]] со симбол '''Cu''' (од {{Lang-la|cuprum}}) и [[Атомски број|атомски број]] 29. Тоа е мек, податлив и нодуларен метал со многу висока термичка и [[Електрична спроводливост|електрична спроводливост]]. Свежо изложената површина од чист бакар има розова портокалова боја. Бакар се користи како проводник на топлина и електрична енергија, како градежен материјал и како составен дел од разни метални [[Легура|легури]], како што се сјајно сребро кое се користи во [[накит]], купроникел што се користи за производство на марински хардвер и [[Монета|монети]] и константан кој се користи во деформациски мерачи и термопарови за мерење на температурата.
 
<br{{good />article}}{{Инфокутија бакар}}
Бакар е еден од ретките метали што можат да се појават во природата во директно употреблива метална форма (природен метал). Ова доведе до многу рано човечко користење во неколку региони, од 8000 в.п.н.е. Илјадници години подоцна, тоа беше првиот метал што требаше да се извалка од сулфидните руди, 5000 в.п.н.е., првиот метал што е оформен во калап, 4000 в.п.н.е. и првиот метал кој е намерно легиран со друг метал, [[калај]], за да создаде [[бронза]], 3500 в.п.н.е. <ref name="EncBrit">{{Наведена книга|title=The New Encyclopedia Britannica|date=1992|publisher=Encyclopedia Britannica, Inc.|isbn=978-0-85229-553-3|editor-last=McHenry|editor-first=Charles|edition=15|volume=3|location=Chicago|page=612}}</ref>
'''Бакар''' е [[Хемиски елемент|хемиски елемент]] со симбол '''Cu''' (од {{Lang-la|cuprum}}) и [[Атомски број|атомски број]] 29. Тоа е мек, податлив и нодуларен метал со многу висока термичка и [[Електрична спроводливост|електрична спроводливост]]. Свежо изложената површина од чист бакар има розова портокалова боја. Бакар се користи како проводник на топлина и електрична енергија, како градежен материјал и како составен дел од разни метални [[Легура|легури]], како што се сјајно сребро кое се користи во [[накит]], купроникел што се користи за производство на марински хардвер и [[Монета|монети]] и константан кој се користи во деформациски мерачи и термопарови за мерење на температурата.
 
Бакар е еден од ретките метали што можат да се појават во природата во директно употреблива метална форма (природен метал). Ова доведе до многу рано човечко користење во неколку региони, од 8000 в.п.н.е. Илјадници години подоцна, тоа беше првиот метал што требаше да се извалка од сулфидните руди, 5000 в.п.н.е., првиот метал што е оформен во калап, 4000 в.п.н.е. и првиот метал кој е намерно легиран со друг метал, [[калај]], за да создаде [[бронза]], 3500 в.п.н.е. <ref name="EncBrit">{{Наведенаcite book |editor1-last=McHenry |editor1-first=Charles книга|title=The New Encyclopedia Britannica |date=1992 |publisher=Encyclopedia Britannica, Inc. |location=Chicago |isbn=978-0-85229-553-3 |editor-lastpage=McHenry|editor-first=Charles|edition=15612 |volume=3 |locationedition=Chicago|page=61215}}</ref>
Во [[Римски период|римската ера]], бакарот главно беше миниран на [[Кипар]], потеклото на името на металот, од ''aes syprium'' (метал на Кипар), подоцна корумпирано во ''cuprum'' (на латински), од кое произлегуваат зборовите, ''coper'' ([[Староанглиски јазик|Стар Англиски]]) и ''copper'' , прв пат се користи околу 1530. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/copper|title=Copper|date=2018|publisher=Merriam-Webster Dictionary|accessdate=22 August 2018}}</ref>
 
Во [[Римски период|римската ера]], бакарот главно беше миниран на [[Кипар]], потеклото на името на металот, од ''aes syprium'' (метал на Кипар), подоцна корумпирано во ''cuprum'' (на латински), од кое произлегуваат зборовите, ''coper'' ([[Староанглиски јазик|Стар Англиски]]) и ''copper'' , прв пат се користи околу 1530. г.<ref>{{Наведенаcite мрежна страницаweb|url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/copper|publisher=Merriam-Webster Dictionary|title=Copper|date=2018|publisher=Merriam-Webster Dictionary|accessdate=22 August 2018}}</ref>
 
Најчесто се среќаваат соединенијата со соли од бакар (II), кои честопати даваат сини или зелени бои на такви минерали како азурит, малахит и [[Тиркиз|тиркизна]] , и се користат широко и историски како пигменти.
 
Бакар кој се користи во зградите, обично за кров, оксидира за да формира зелен вердигрис (или патина). Бакар понекогаш се користи во [[Украсна уметност|декоративната уметност]], ,и во неговата елементарна метална форма и во соединенијата како пигменти. Бакарни соединенија се користат како бактериостатски агенси , фунгициди и конзерванси за дрво.
 
Бакарот е од суштинско значење за сите живи организми како траен минерален минерал, бидејќи е клучен состав на респираторниот ензим комплексен цитохром C оксидаза. Во [[Мекотели|мекотелите]] и [[Ракови|раковите]], бакар е составен дел на хемоцианинот во крвниот пигмент, заменет со [[Хемоглобин|хемоглобинот]] комплексен од [[Хемоглобин|железо]] во рибите и другите [[’Рбетници|'рбетници]]. Кај луѓето, бакар се наоѓа главно во црниот дроб, мускулите и коските.<ref>{{Наведенаcite мрежнаweb страница|url=http://www.merckmanuals.com/home/disorders_of_nutrition/minerals/copper.html|title=Copper|date=2008|editor-last = Johnson, MD PhD |editor-first = Larry E. |title = Copper |work = Merck Manual Home Health Handbook |publisher = Merck Sharp & Dohme Corp., a subsidiary of Merck & Co., Inc. |date = 2008 |url = http://www.merckmanuals.com/home/disorders_of_nutrition/minerals/copper.html |accessdate = 7 April 2013}}</ref> Телото зана возрасни содржи помеѓу 1,4 и 2,1 mg бакар на килограм телесна тежина. <ref>{{Наведенаcite мрежна страницаweb|url=http://www.copper.org/consumers/health/cu_health_uk.html|title=Copper in human health}}</ref> {{TOC limit|3}}
 
{{TOC limit|3}}
Бакарот е од суштинско значење за сите живи организми како траен минерален минерал, бидејќи е клучен состав на респираторниот ензим комплексен цитохром C оксидаза. Во [[Мекотели|мекотелите]] и [[Ракови|раковите]], бакар е составен дел на хемоцианинот во крвниот пигмент, заменет со [[Хемоглобин|хемоглобинот]] комплексен од [[Хемоглобин|железо]] во рибите и другите [[’Рбетници|'рбетници]]. Кај луѓето, бакар се наоѓа главно во црниот дроб, мускулите и коските.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.merckmanuals.com/home/disorders_of_nutrition/minerals/copper.html|title=Copper|date=2008|editor-last=Johnson, MD PhD|editor-first=Larry E.|work=Merck Manual Home Health Handbook|publisher=Merck Sharp & Dohme Corp., a subsidiary of Merck & Co., Inc.|accessdate=7 April 2013}}</ref> Телото за возрасни содржи помеѓу 1,4 и 2,1 mg бакар на килограм телесна тежина. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.copper.org/consumers/health/cu_health_uk.html|title=Copper in human health}}</ref> {{TOC limit|3}}
 
== Карактеристики ==
 
=== Физички ===
[[ПодатотекаFile:Cu-Scheibe.JPG|левоthumb|миниleft| Бакарupright=0.7|Бакарен диск (99,95% чист) направенинаправен од континуирано кастингконтинуиранo леење; гравирани за откривање на кристали ]]
[[Податотека:Molten_copper_in_bright_sunlight.gif|лево|мини| Бакар нешто над точката на топење ја задржува својата розева боја на сјај, кога доволно светлина ја надминува портокаловата боја со темјан ]]
Бакар, [[сребро]] и [[злато]] се во [[Група 11 на периодниот систем|групата 11]] од периодниот систем; овие три метали имаат еден s-орбитален електрон на врвот на пополнета d- [[Електронска обвивка|електронска обвивка]] и се карактеризираат со висока еластичност и електрична и топлинска спроводливост. Пополнетите d-отбитали во овие елементи придонесуваат малку за интератоматските интеракции, до кои доминираат s-електроните преку [[Метална врска|метални врски]]. За разлика од металите со нецелосни d-орбитали, металните врски во бакар недостасуваат [[Ковалентна врска|ковалентен]] карактер и се релативно слаби. Оваа обзервација ја објаснува ниската цврстина и висока еластичност на монокристалите од бакар.<ref name="b1">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=sVQ5RAAACAAJ|title=Encyclopedia of applied physics|last=George L. Trigg|last2=Edmund H. Immergut|publisher=VCH Publishers|year=1992|isbn=978-3-527-28126-8|volume=4: Combustion to Diamagnetism|pages=267–272|access-date=2 May 2011}}</ref> На макроскопска скала, воведувањето на проширени дефекти на кристалната решетка, како што се границите на жилите, го попречува протокот на материјалот под примена на стресот, а со тоа ја зголемува својата цврстина. Поради оваа причина, бакар обично се испорачува во фино-грануларна поликристална форма, која има поголема сила од монокристални форми. <ref>{{Наведена книга|title=Foundations of Materials Science and Engineering|last=Smith, William F.|last2=Hashemi, Javad|date=2003|publisher=McGraw-Hill Professional|isbn=978-0-07-292194-6|page=223|last-author-amp=yes}}</ref>
 
[[ПодатотекаFile:Molten_copper_in_bright_sunlight.gif|левоupright=0.7|миниthumb|left| Бакар нешто над точката на топење ја задржува својата розева боја на сјај, кога доволно светлина ја надминува портокаловата боја со темјан ]]
Мекоста на бакарот делумно ја објаснува неговата висока електрична спроводливост (59,6×10<sup>6</sup>[[Сименс (единица)|S]]/m) и висока топлинска спроводливост, втор највисок (втор само на сребро) меѓу чисти метали на собна температура.<ref name="CRC">{{Наведена книга|title=The Elements, in Handbook of Chemistry and Physics|last=Hammond, C.R.|date=2004|publisher=CRC press|isbn=978-0-8493-0485-9|edition=81st}}</ref> Тоа е затоа што отпорноста на транспортот на електрони во метали на собна температура потекнува првенствено од расејување на електрони на топлинска вибрација на решетката, кои се релативно слаби во мек метал.<ref name="b1">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=sVQ5RAAACAAJ|title=Encyclopedia of applied physics|last=George L. Trigg|last2=Edmund H. Immergut|publisher=VCH Publishers|year=1992|isbn=978-3-527-28126-8|volume=4: Combustion to Diamagnetism|pages=267–272|access-date=2 May 2011}}</ref> Максималната дозволена тековна густина на бакарот на отворено е приближно 3,1×10 <sup>6</sup> A/m<sup>2</sup> на пресек, над која почнува да се загрева прекумерно.
 
Бакар, [[сребро]] и [[злато]] се во [[Група 11 на периодниот систем|групата 11]] од периодниот систем; овие три метали имаат еден s-орбитален електрон на врвот на пополнета d- [[Електронска обвивка|електронска обвивка]] и се карактеризираат со висока еластичност и електрична и топлинска спроводливост. Пополнетите d-отбитали во овие елементи придонесуваат малку за интератоматските интеракции, до кои доминираат s-електроните преку [[Метална врска|метални врски]]. За разлика од металите со нецелосни d-орбитали, металните врски во бакар недостасуваат [[Ковалентна врска|ковалентен]] карактер и се релативно слаби. Оваа обзервација ја објаснува ниската цврстина и висока еластичност на монокристалите од бакар.<ref name="b1">{{Наведенаcite книгаbook|author1=George L. Trigg|author2=Edmund H. Immergut|title=Encyclopedia of applied physics|url=https://books.google.com/books?id=sVQ5RAAACAAJ|titleaccessdate=Encyclopedia2 ofMay applied physics2011|lastyear=George L. Trigg|last2=Edmund H. Immergut1992|publisher=VCH Publishers|year=1992|isbn=978-3-527-28126-8|pages=267–272|volume=4: Combustion to Diamagnetism|pages=267–272|access-date=2 May 2011}}</ref> На макроскопска скала, воведувањето на проширени дефекти на кристалната решетка, како што се границите на жилите, го попречува протокот на материјалот под примена на стресот, а со тоа ја зголемува својата цврстина. Поради оваа причина, бакар обично се испорачува во фино-грануларна поликристална форма, која има поголема сила од монокристални форми. <ref>{{Наведенаcite книгаbook|title=Foundations ofauthor Materials Science and Engineering|last= Smith, William F.|last2author2 = Hashemi, Javad|datelast-author-amp =2003 yes |title = Foundations of Materials Science and Engineering|page = 223|publisher = McGraw-Hill Professional|date= 2003|isbn = 978-0-07-292194-6|page=223|last-author-amp=yes}}</ref>
Бакар е еден од неколкуте метални елементи со природна боја, освен сива или сребрена боја.<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/?id=eGIMAAAAYAAJ|title=Chambers's Information for the People|last=Chambers|first=William|last2=Chambers|first2=Robert|date=1884|publisher=W. & R. Chambers|isbn=978-0-665-46912-1|edition=5th|volume=L|page=312}}</ref> Чистиот бакар е портокалово-црвен и добива црвеникави оцрни кога е изложен на воздух. Карактеристичната боја на бакар произлегува од електронските транзиции помеѓу пополнетите 3d и полупразни 4s атомски орбитали - енергетската разлика помеѓу овие орбитали одговара на портокаловата светлина.
 
Мекоста на бакарот делумно ја објаснува неговата висока електрична спроводливост (59,.6×10<sup>6</sup>&nbsp;[[СименсSiemens (единицаunit)|S]]/m) и висока топлинска спроводливост, втор највисок (втор само на сребро) меѓу чисти метали на собна температура.<ref name="CRC">{{Наведенаcite книгаbook|author = Hammond, C.R.|title = The Elements, in Handbook of Chemistry and Physics|lastedition =Hammond, C.R.|date=200481st|publisher =CRC press|isbn = 978-0-8493-0485-9|editiondate =81st 2004}}</ref> Тоа е затоа што отпорноста на транспортот на електрони во метали на собна температура потекнува првенствено од расејување на електрони на топлинска вибрација на решетката, кои се релативно слаби во мек метал.<ref name="b1">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=sVQ5RAAACAAJ|title=Encyclopedia of applied physics|last=George L. Trigg|last2=Edmund H. Immergut|publisher=VCH Publishers|year=1992|isbn=978-3-527-28126-8|volume=4: Combustion to Diamagnetism|pages=267–272|access-date=2 May 2011}}</ref> Максималната дозволена тековна густина на бакарот на отворено е приближно 3,.1×10 <sup>6</sup> &nbsp;A/m<sup>2</sup> на пресек, над која почнува да се загрева прекумерно.<ref>{{cite book|author=Resistance Welding Manufacturing Alliance |title=Resistance Welding Manual|date=2003|publisher=Resistance Welding Manufacturing Alliance|isbn=978-0-9624382-0-2|edition=4th|pages=18–12}}</ref>
Како и кај другите метали, ако бакар се стави во контакт со друг метал, ќе настане галванска корозија . <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.corrosion-doctors.org/Forms-galvanic/galvanic-corrosion.htm|title=Galvanic Corrosion|work=Corrosion Doctors|accessdate=29 April 2011}}</ref>
 
Бакар е еден од неколкуте метални елементи со природна боја, освен сива или сребрена боја.<ref>{{НаведенаCite книгаbook|urllast =https://books.google.com/?id Chambers|first =eGIMAAAAYAAJ William|last2 = Chambers|first2 = Robert|title = Chambers's Information for the People|lastpublisher = W. & R. Chambers|firstdate =William 1884|last2volume =Chambers L|first2page =Robert 312|dateedition =1884 5th|publisherurl =W. & Rhttps://books. Chambersgoogle.com/?id=eGIMAAAAYAAJ|isbn = 978-0-665-46912-1|edition=5th|volume=L|page=312}}</ref> Чистиот бакар е портокалово-црвен и добива црвеникави оцрни кога е изложен на воздух. Карактеристичната боја на бакар произлегува од електронските транзиции помеѓу пополнетите 3d и полупразни 4s атомски орбитали - енергетската разлика помеѓу овие орбитали одговара на портокаловата светлина.
 
Како и кај другите метали, ако бакар се стави во контакт со друг метал, ќе настане галванска корозија . <ref>{{Наведенаcite мрежнаweb|title=Galvanic страницаCorrosion|url=http://www.corrosion-doctors.org/Forms-galvanic/galvanic-corrosion.htm|title=Galvanic Corrosion|work=Corrosion Doctors|accessdate=29 April 2011}}</ref>
 
=== Хемиски ===
[[ПодатотекаFile:Copper_wire_comparisonCopper wire comparison.JPG|левоleft|миниupright=0.7|thumb| Неоксидирана бакарна жица (лево) и оксидирана бакарна жица (десно) ]]
[[ПодатотекаFile:Royal_Observatory_Edinburgh_East_Tower_2010_croppedRoyal Observatory Edinburgh East Tower 2010 cropped.jpg|миниthumb| Источната кула на Кралската опсерваторија, Единбург . Јасно се гледа контрастот помеѓу реновираниот бакар инсталиран во 2010 година и зелената боја на оригиналниот бакар од 1894 година. ]]
Бакарот не реагира со вода, но полека реагира со атмосферскиот кислород за да формира слој од кафеаво-црн бакар оксид кој, за разлика од 'рѓата која се формира на железо во влажен воздух, го штити металниот метал од понатамошна корозија (пасивација). Зелен слој на вердигрис (бакар карбонат) често може да се види на старите бакарни структури, како што се покривот на многу постари згради<ref name=":0">{{НаведенаCite книгаbook|url=https://books.google.com/books?id=3qL3vfUZHMYC|title=Cultural Heritage Conservation and Environmental Impact Assessment by Non-Destructive Testing and Micro-Analysis|last=Grieken|first=Rene van|last2=Janssens|first2=Koen|date=2005|publisher=CRC Press|isbn=978-0-203-97078-2|page=197|language=en}}</ref> иand the [[СтатуаStatue наof Слободата|Статуата на слободатаLiberty]].<ref>{{Наведенаcite мрежна страница|url=http://www.copper.org/education/liberty/liberty_reclothed1.htmlweb|title=Copper.org: Education: Statue of Liberty: Reclothing the First Lady of Metals – Repair Concerns|url=http://www.copper.org/education/liberty/liberty_reclothed1.html|work=Copper.org|accessdate=11 April 2011}}</ref> Бакарот оцрнува кога е изложен на некои [[Сулфур|сулфурни]] соединенија, со кои реагира за формирање на различни бакар сулфиди.<ref>{{Наведеноcite списаниеjournal|lastlast1=Rickett|firstfirst1=B.I.|last2=Payer|first2=J.H.|date=1995|title=Composition of Copper Tarnish Products Formed in Moist Air with Trace Levels of Pollutant Gas: Hydrogen Sulfide and Sulfur Dioxide/Hydrogen Sulfide|journal=Journal of the Electrochemical Society|date=1995|volume=142|issue=11|pages=3723–3728|doi=10.1149/1.2048404}}</ref>
 
=== Изотопи ===
Постојат 29 [[Изотоп|изотопи]] на бакар. <sup>63</sup>Cu и <sup>65</sup>Cu се стабилни, со <sup>63</sup>Cu содржи околу 69% природен бакар; и двете имаат [[Спин (физика)|спин]] од {{frac|3/|2}}.<ref name="nubase">{{Наведеноcite списание|last=Audi, G|last2=Bersillon|first2=O.|last3=Blachot|first3=J.|last4=Wapstra|first4=A.H.|date=2003journal|title=Nubase2003 Evaluation of Nuclear and Decay Properties|journal=Nuclear Physics A|volume=729|issue=1|pages=3–128|date=2003|doi=10.1016/j.nuclphysa.2003.11.001|author=Audi, G|bibcode=2003NuPhA.729....3A|citeseerxlast2=10Bersillon|first2=O.1|last3=Blachot|first3=J.1|last4=Wapstra|first4=A.692H.8504|doiciteseerx=10.1016/j1.nuclphysa1.2003692.11.0018504}}</ref> Другите изотопи се [[Радиоактивност|радиоактивни]], од кои најстабилен е <sup>67</sup>Cu со [[Период на полураспад|полуживот]] од 61,83&nbsp; часа.<ref name="nubase" /> Се карактеризираат седум метастабилни изотопи; <sup>68m</sup>Cu е најдолготраен со полуживот од 3,8 минути. Изотопи со масен број над 64 распаѓаат со [[Бета-распад|β <sup>-</sup>]] , додека оние со масен број под 64 распаѓаат со [[positron emission|β <nowiki><sup id="mwkA">+</sup></nowiki> ]]. <nowiki>[[Бакар-64|<sup id="mwkg">64</sup></nowiki>Cu ]], којакој има полуживот од 12,7 часа, се распаѓа во двата начина.<ref>{{Наведенаcite мрежнаweb страница|url=http://www.nndc.bnl.gov/chart/reCenter.jsp?z=29&n=35 |title=Interactive Chart of Nuclides |work=National Nuclear Data Center |accessdate=8 April 2011}}</ref>
 
<sup>62</sup>Cu и <sup>64</sup>Cu имаат значајни апликации. <sup>62</sup>Cu се користи во <sup>62</sup>Cu-PTSM како радиоактивен трасер за позитронска емисиона томографија . <ref>{{НаведеноCite journal списание| last = Okazawad | first = Hidehiko | last2 = Yonekura | first2 = Yoshiharu | last3 = Fujibayashi | first3 = Yasuhisa | last4 = Nishizawa | first4 = Sadahiko | last5 = Magata | first5 = Yasuhiro | last6 = Ishizu | first6 = Koichi | last7 = Tanaka | first7 = Fumiko | last8 = Tsuchida |first8 = Tatsuro |last9 = Tamaki |first9 = Nagara |last10 = Konishi | first10 = Junji |date=1994 |title=Clinical Application and Quantitative Evaluation of Generator-Produced Copper-62-PTSM as a Brain Perfusion Tracer for PET |journal=Journal of Nuclear Medicine |volume=35 |issue=12 |pages=1910–1915 |url=http://jnm.snmjournals.org/cgi/reprint/35/12/1910.pdf|journal=Journal of Nuclear Medicine|volume=35|issue=12|pages=1910–1915|pmid=7989968 }}</ref>
 
=== Појава ===
{{See also|Листа на бакарни руди||label 1=Copper ores}}
[[File:Native_Copper_from_the_Keweenaw_Peninsula_MichiganNative Copper from the Keweenaw Peninsula Michigan.jpg|десноthumb|миниright| Мајчинupright=0.7|Природен бакар од полуостровот Кевенау, Мичиген, долг околу 2,5 инчи (6,4 см) ]]
Бакар се произведува во масивни ѕвезди<ref>{{Наведеноcite списаниеjournal|lastlast1=Romano|firstfirst1=Donatella|last2=Matteucci|first2=Fransesca|date=2007|title=Contrasting copper evolution in ω Centauri and the Milky Way|journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society: Letters|date=2007|volume=378|issue=1|pages=L59–L63|arxiv=astro-ph/0703760|bibcode=2007MNRAS.378L..59R|doi=10.1111/j.1745-3933.2007.00320.x|bibcode=2007MNRAS.378L..59R|arxiv = astro-ph/0703760}}</ref> и е присутен во Земјината кора во сооднос од околу 50 делови на милион (ppm).<ref name="emsley">{{Наведенаcite книгаbook|author=Emsley, John|title=Nature's building blocks: an A–Z guide to the elements|url=https://books.google.com/books?id=j-Xu07p3cKwC&pg=PA123|titleaccessdate=Nature's2 buildingMay blocks: an A–Z guide to the elements2011|lastyear=Emsley, John2003|publisher=Oxford University Press|year=2003|isbn=978-0-19-850340-8|pages=121–125|access-date=2 May 2011}}</ref> Во природата, бакар се јавува во различни минерали, вклучувајќи природен бакар, бакарни сулфиди како калцопирит, борнит, дигенит , ковелит и чалкоцит, бакар сулфосоли како тетрахедит-тенанит и енаргит, бакар карбонати како азурит и малахит, и како бакар (I) или бакар (II) оксиди како што се куприт и тенорит, соодветно. <ref name="CRC">{{Наведена книга|title=The Elements, in Handbook of Chemistry and Physics|last=Hammond, C.R.|date=2004|publisher=CRC press|isbn=978-0-8493-0485-9|edition=81st}}</ref> Најголемата маса на откриен елементарен бакар тежи 420 тони и била пронајдена во 1857 година на полуостровот Кевеена во Мичиген, САД.<ref name="emsley" /> Природен бакар е поликристал, со најголем единствен кристал досега опишан со мерење од 4.4×3.2×3.2&nbsp; цм.<ref>{{Наведеноcite списаниеjournal|last=Rickwood,url P.C.|date=1981|title=The largest crystals|url=http://www.minsocam.org/ammin/AM66/AM66_885.pdf|journal = American Mineralogist|volume = 66|page=885|date= 1981|title= The largest crystals|author = Rickwood, P.C.}}</ref>
 
== Производство ==
[[ПодатотекаFile:Chuquicamata-002.jpg|левоthumb|миниleft| Чукуикамата , во Чиле, е еден од најголемите светски [[Рударство|рудници за]] бакар ]]
[[ПодатотекаFile:Copper_Copper -_world_production_trend world production trend.svg|миниthumb| Светски тренд на производство ]]
 
[[ПодатотекаFile:Copper_Price_History_USDCopper Price History USD.png|миниthumb| Бакарни цени 2003-2011 во $ за тон ]]
Повеќето од бакарот се минира или се екстрахира како бакар сулфиди од големи рудници во порфирни бакарни наноси кои содржат 0,4 до 1,0% бакар. Тоа се рудниците во Чукуикамата, во Чиле, рудникот Кајнон Бингам , во Јута, САД, и рудникот Ел Чино, во Ново Мексико, САД. Според британското геолошко истражување, во 2005 година, Чиле беше врвен производител на бакар со најмалку една третина од светскиот удел проследено со САД, Индонезија и Перу.<ref name="CRC">{{Наведена книга|title=The Elements, in Handbook of Chemistry and Physics|last=Hammond, C.R.|date=2004|publisher=CRC press|isbn=978-0-8493-0485-9|edition=81st}}</ref> Бакар, исто така, може да се обнови преку процес на исцедок на самото место. Неколку локации во државата Аризона се сметаат за главни кандидати за овој метод.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.azcentral.com/arizonarepublic/business/articles/2011/06/19/20110619copper-new-method-fight.html|title=A new method to harvest copper|last=Randazzo|first=Ryan|date=19 June 2011|publisher=Azcentral.com|accessdate=25 April 2014}}</ref> Количината на бакар во употреба се зголемува и достапната количина е едвај доволна за да им овозможи на сите земји да достигнат развиено светско ниво на употреба.<ref>{{Наведено списание|last=Gordon|first=R.B.|last2=Bertram|first2=M.|last3=Graedel|first3=T.E.|date=2006|title=Metal stocks and sustainability|url=http://www.pnas.org/content/103/5/1209.full|journal=Proceedings of the National Academy of Sciences|volume=103|issue=5|pages=1209–1214|bibcode=2006PNAS..103.1209G|doi=10.1073/pnas.0509498103|pmc=1360560|pmid=16432205}}</ref>
 
{{see also|Листа на земји во производство на бакар}}
 
Повеќето од бакарот се минира или се екстрахира како бакар сулфиди од големи рудници во порфирни бакарни наноси кои содржат 0,4 до 1,0% бакар. Тоа се рудниците во Чукуикамата, во Чиле, рудникот Кајнон Бингам , во Јута, САД, и рудникот Ел Чино, во Ново Мексико, САД. Според британското геолошко истражување, во 2005 година, Чиле беше врвен производител на бакар со најмалку една третина од светскиот удел проследено со САД, Индонезија и Перу.<ref name="CRC">{{Наведена книга|title=The Elements, in Handbook of Chemistry and Physics|last=Hammond, C.R.|date=2004|publisher=CRC press|isbn=978-0-8493-0485-9|edition=81st}}</ref> Бакар, исто така, може да се обновидобие преку процес на исцедок на самото место. Неколку локации во државата Аризона се сметаат за главни кандидати за овој метод.<ref>{{Наведенаcite мрежнаweb|last=Randazzo |first=Ryan страница|url=http://www.azcentral.com/arizonarepublic/business/articles/2011/06/19/20110619copper-new-method-fight.html |title=A new method to harvest copper |lastpublisher=Randazzo|first=RyanAzcentral.com |date=19 June 2011|publisher=Azcentral.com |accessdate=25 April 2014}}</ref> Количината на бакар во употреба се зголемува и достапната количина е едвај доволна за да им овозможи на сите земји да достигнат развиено светско ниво на употреба.<ref>{{Наведеноcite списание|last=Gordon|first=R.B.|last2=Bertram|first2=M.|last3=Graedel|first3=T.E.|date=2006|title=Metal stocks and sustainabilityjournal|url=http://www.pnas.org/content/103/5/1209.full|title=Metal stocks and sustainability|journal=Proceedings of the National Academy of Sciences |date=2006|volume=103|issue=5|pages=1209–1214|bibcodefirst1=2006PNASR.B.103|last1=Gordon|first2=M.1209G|last2=Bertram|first3=T.E.|last3=Graedel|doi=10.1073/pnas.0509498103|pmc=1360560|pmid=16432205|bibcode = 2006PNAS..103.1209G}}</ref>
 
=== Резерви ===
{{see also|Peak copper#Reserves}}
Бакар е во употреба најмалку 10.000 години, но повеќе од 95% од сиот бакар што бил ископан и прочистен е извлечен по 1900 година,<ref name="Leonard2006" /> а повеќе од половина е ископан во последните 24 години. Како и со многуте природни ресурси, вкупната количина на бакар на Земјата е огромна, со околу 10<sup>14</sup> тони во врвниот километар од Земјината кора, што е околу 5 милиони години на сегашната стапка на екстракција. Сепак, само мал дел од овие резерви е економски одржлив со денешните цени и технологии. Проценките на резерви на бакар достапни за рударството варираат од 25 до 60 години, во зависност од основните претпоставки, како што се стапката на раст.<ref>{{Наведенаcite книгаbook|author=Brown, Lester|title=Plan B 2.0: Rescuing a Planet Under Stress and a Civilization in Trouble|last=Brown, Lester|date=2006|publisher=New York: W.W. Norton|date=2006|page=109|isbn=978-0-393-32831-8|page=109}}</ref> Рециклирањето е главен извор на бакар во модерниот свет.<ref name="Leonard2006">{{Наведенаcite мрежна страницаweb|url=http://www.salon.com/tech/htww/2006/03/02/peak_copper/index.html |title=Peak copper? |publisher=Salon – How the World Works |lastauthor=Leonard, Andrew |date=2 March 2006 |publisheraccessdate=Salon23 March How2008 the|deadurl=yes World Works|archive-urlarchiveurl=https://web.archive.org/web/20080307042349/http://www.salon.com/tech/htww/2006/03/02/peak_copper/index.html |archive-datearchivedate=7 March 2008 |dead-urldf=yes|accessdate=23dmy March 2008}}</ref> Поради овие и други фактори, иднината на производството и снабдувањето со бакар е предмет на многу дебати, вклучувајќи го и концептот на врвниот бакар , аналогно на врвното масло .
 
Цената на бакарот во минатото беше нестабилна,<ref>{{Наведеноcite списаниеjournal|last=Schmitz|first=Christopher|date=1986|title=The Rise of Big Business in the World, Copper Industry 1870–1930|journal=Economic History Review|seriesdate=21986|volume=39|series=2|issue=3|pages=392–410|jstor=2596347|doi=10.1111/j.1468-0289.1986.tb00411.x|jstor=2596347}}</ref> аи нејзината цена се зголеми од 60-годишниот минимум од US$0,.60$/lb (US$1,.32$/кгkg) во јуни 1999 година на $3.75/lb ($8,.27$ за килограм/kg) во мај 2006 година. Во февруари 2007 година падна на $2,.40$/lb ($5,.29$/кгkg), а потоа се зголеми на $3,.50$/lb ($7,.71$/kg) во април 2007 година.<ref>{{Наведенаcite мрежна страницаweb|url = http://metalspotprice.com/copper-trends/|title = Copper Trends: Live Metal Spot Prices|archive-urldeadurl = yes|archiveurl = https://web.archive.org/web/20120501073103/http://metalspotprice.com/copper-trends/|archive-datearchivedate = 1 May 2012|dead-urldf =yes dmy-all}}</ref>{{Better source|reason=This page is useless for verification as it is updated hourly. Archives exist, but they do not go back far enough and in any case the graphs are not shown with the precision quoted|date=April 2014}} Во февруари 2009 година, слабеењето на глобалната побарувачка и големиот пад на цените на стоките од порастот од претходната година ги оставија цените на бакарот на $1,.51$/кгlb ($3,.32$/кгkg).<ref>{{Наведениcite вестиnews|url = https://www.forbes.com/2009/02/04/copper-frontera-southern-markets-equity-0205_china_51.html|title = A Bottom In Sight For Copper|lastauthor = Ackerman, R. |date = 2 April 2009|publisher = Forbes}}</ref>
 
=== Методи ===
{{main|Техники за екстракција на бакар}}
[[Податотека:Copper_Flash_Smelting_Process_(EN).svg|лево|мини| Шема на топење на блиц ]]
[[File:Copper Flash Smelting Process (EN).svg|left|thumb|Шема на топење]]
Концентрацијата на бакар во рудите во просек изнесува само 0,6%, а повеќето комерцијални руди се сулфиди, особено халкопирит (CuFeS<sub>2</sub>), борнит (Cu<sub>5</sub>FeS<sub>4</sub>) и, во помала мера, ковелит (CuS) и халкоцит (Cu<sub>2</sub>S).<ref name="G&E" /> Овие минерали се концентрирани од растурени руди на ниво од 10-15% бакар со froth flotation или bioleaching.<ref>{{Наведеноcite списаниеjournal|last=Watling |first=H.R.|date=2006 |title=The bioleaching of sulphide minerals with emphasis on copper sulphides — A review |journal=Hydrometallurgy |date=2006 |volume=84 |issue=1 |pages=81–108 |url=http://infolib.hua.edu.vn/Fulltext/ChuyenDe/ChuyenDe07/CDe53/59.pdf|dead-url=yes|journal=Hydrometallurgy|volume=84|issue=1|pages=81–108 |doi=10.1016/j.hydromet.2006.05.001 |archive-urldeadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110818131019/http://infolib.hua.edu.vn/Fulltext/ChuyenDe/ChuyenDe07/CDe53/59.pdf |archive-datearchivedate=18 August 2011 |df=dmy }}</ref> Загревањето на овој материјал со [[Силициум диоксид|силикон диоксид]] со flash smelting го отстранува поголемиот дел од железото како остаток. Процесот ја искористува големата леснотија на конвертирање на сулфиди на железо во оксиди, кои пак реагираат со силициум диоксид за да формираат [[Силикат|силикатен]] остаток кој плови на врвот на загреаната маса. Резултантниот ''бакар мат,'' кој се состои од Cu<sub>2</sub>S, се пече за да се претворат сите сулфиди во оксиди:<ref name="G&E">{{Greenwood&Earnshaw2nd}}</ref>
 
: 2 Cu<sub>2</sub>S + 3 O<sub>2</sub> → 2 Cu<sub>2</sub>O + 2 SO<sub>2</sub>
 
Побојниот оксид се претвора во ''блистер'' бакар при загревање:
: 2 Cu<sub>2</sub>O → 4 Cu + O<sub>2</sub>
Процесот Sudbury matte конвертира само половина од сулфидот во оксид и потоа се користи овој оксид за отстранување на остатокот на сулфур како оксид. Тогаш е електролитички рафиниран и анодната кал е експлоатирана за [[Платина|платината]] и златото кои ги содржи. Овој чекор го експлоатира релативно лесното намалување на бакарни оксиди на бакарни метали. [[Земен гас|Природниот гас]] се разнесува низ блистер за да се отстрани поголемиот дел од преостанатиот кислород и се изведува електроразладување на добиениот материјал за да се произведе чист бакар:<ref>{{Наведенаcite книгаbook|last=Samans|first=Carl|title=Engineering metals and their alloys|last=Samans|first=Carl|date=1949|publisher=Macmillan|location=New York|oclc=716492542}}</ref>
: Cu<sup>2+</sup> + 2 e<sup>-</sup> → Cu
 
: 2 Cu<sub>2</sub>O → 4 Cu + O<sub>2</sub>
 
Процесот Sudbury matte конвертира само половина од сулфидот во оксид и потоа се користи овој оксид за отстранување на остатокот на сулфур како оксид. Тогаш е електролитички рафиниран и анодната кал е експлоатирана за [[Платина|платината]] и златото кои ги содржи. Овој чекор го експлоатира релативно лесното намалување на бакарни оксиди на бакарни метали. [[Земен гас|Природниот гас]] се разнесува низ блистер за да се отстрани поголемиот дел од преостанатиот кислород и се изведува електроразладување на добиениот материјал за да се произведе чист бакар:<ref>{{Наведена книга|title=Engineering metals and their alloys|last=Samans|first=Carl|date=1949|publisher=Macmillan|location=New York|oclc=716492542}}</ref>
 
: Cu<sup>2+</sup> + 2 e<sup>-</sup> → Cu
{{Plain image with caption|File:Ural Mining and Metallurgical Company Copper Map.svg|<big>'''Flowchart of copper refining''' (Anode casting plant of Uralelektromed)</big> {{columns-list|colwidth=30em|
# ''[[Copper extraction techniques#Converting|Blister copper]]''
# ''Anodes take-off''
# ''[[Minecart|Rail cars]]''
# ''Transportation to the tank house''}}|upright=2.8|center|top|triangle|#ccc|upright=2.8}}
 
=== Рециклирање ===
Како [[алуминиум]],<ref>{{НаведенаCite книгаbook|url=https://books.google.com/?id=Je4GBwAAQBAJ&pg=PT89&dq=Like+aluminium,+copper+recyclable+without+any+loss+of+quality#v=onepage&q=Like%20aluminium,%20copper%20recyclable%20without%20any%20loss%20of%20quality|title=Pen to Paper: Making Fun of Life|last=Burton|first=Julie McCulloch|date=2015|publisher=iUniverse|isbn=978-1-4917-5394-1|language=en}}</ref> бакарот може да се рециклира без никакво губење на квалитетот, како од сурова состојба, така и од произведени производи.<ref>{{НаведенаCite книгаbook|url=https://books.google.com/?id=5_QLBwAAQBAJ&pg=PA249&dq=copper+recyclable+without+any+loss+of+quality#v=onepage&q=copper%20recyclable%20without%20any%20loss%20of%20quality|title=The Role of Ecological Chemistry in Pollution Research and Sustainable Development|last=Bahadir|first=Ali Mufit|last2=Duca|first2=Gheorghe|date=2009|publisher=Springer|isbn=978-90-481-2903-4|language=en}}</ref> Во обемот, бакар е трет најмногу рециклиран метал по железо и алуминиум.<ref>{{НаведенаCite книгаbook|url=https://books.google.com/?id=BnN3DAAAQBAJ&pg=PT281&dq=%C2%A0copper+third+most+recycled+metal+after+iron+and+aluminium#v=onepage&q=%C2%A0copper%20third%20most%20recycled%20metal%20after%20iron%20and%20aluminium|title=The Periodic Table in Minutes|last=Green|first=Dan|date=2016|publisher=Quercus|isbn=978-1-68144-329-4|language=en}}</ref> Се проценува дека околу 80% од сиот бакар досега ископан денес се уште се користат.<ref>{{Наведенаcite мрежна страницаweb|url=http://www.copperinfo.com/environment/recycling.html|title=International Copper Association}}</ref> Според извештајот на Меѓународниот ресурсен панел за метални резерви во општеството, глобалната залиха на бакар во употреба во општеството е 35-55 килограм35–55&nbsp;kg. по Големглава делна оджител. оваПовеќето е во повеќе развиенипоразвиените земји (140-300 140–300&nbsp; кг.kg по глава на жител/ител), а во помалку развиените земји (30-40 кг.30–40&nbsp;kg по глава на жител).
 
Процесот на рециклирање на бакар е приближно ист како што се користи за екстракција на бакар, но бара помалку чекори. Отпадниот бакар со висока чистота се топи во печка, а потоа се [[Оксидационо-редукциона реакција|редуцира]] и оформува во прачки и плочки; отпадот со ниска чистота се пречистува со галванизација во бања со [[Сулфурна киселина|сулфурна киселина]].<ref> [http://www.copper.org/publications/newsletters/innovations/1998/06/recycle_overview.html "ПрегледOverview наof рециклиранRecycled бакарCopper" ''Copper.org''] [http://www.copper.org/publications/newsletters/innovations/1998/06/recycle_overview.html] . (25 августAugust 2010). ПреземеноRetrieved наon 8 ноемвриNovember 2011 година. </ref>
 
== Легури ==
{{See also|Листа на легури од бакар}}
Формирани се бројни бакарни [[Легура|легури]], многу од нив со важни употреби. [[Месинг]] е легура на бакар и [[цинк]] . [[Бронза]] обично се однесува на бакар-[[калај]] легури, но може да се однесува на било која легура на бакар, како што е алуминиум бронза. Бакар е еден од најважните состојки на сребрените и каратните златни спојки што се користат во индустријата за накит, модифицирање на бојата, тврдоста и топењето на добиените легури.<ref name="goldalloys">{{Наведенаcite мрежна страницаweb|url=http://www.utilisegold.com/jewellery_technology/colours/colour_alloys/ |accessdate=6 June 2009 |title=Gold Jewellery Alloys |publisher=World Gold Council |archive-urldeadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090414151414/http://www.utilisegold.com/jewellery_technology/colours/colour_alloys |archive-datearchivedate=14 April 2009 |dead-urldf=yes|accessdate=6dmy June 2009}}</ref> Некои безоловни приклучоци се калајски легурирани со мал дел од бакар и други метали.<ref>[http://www.balverzinn.com/downloads/Solder_Sn97Cu3.pdf Balver Zinn Solder Sn97Cu3] {{Семархwebarchive |url=https://web.archive.org/web/20110707210148/http://www.balverzinn.com/downloads/Solder_Sn97Cu3.pdf |date=7 July 2011 }}. (PDF) . balverzinn.com. Retrieved on 8 November 2011.</ref>
 
Легура на бакар и [[никел]], наречена купроникел, се користи во монетите со ниска деноминација, често за надворешната обвивка. Монета од пет центи (во моментов се нарекува ''nickel'') се состои од 75% бакар и 25% никел во хомогена композиција. Легурата од 90% бакар и 10% никел, извонредна за неговата отпорност кон корозија, се користи за разни предмети изложени на морска вода, иако е ранлива за сулфидите што понекогаш се наоѓаат во загадени пристаништа и устија.<ref>{{НаведенаCite книгаbook|url=https://books.google.com/books?id=8C7pXhnqje4C|title=Corrosion Tests and Standards|publisher=ASTM International|year=2005|page=368|language=en|year=2005}}</ref> Легурите од бакар со алуминиум (околу 7%) имаат златна боја и се користат во украси.<ref name="emsley">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=j-Xu07p3cKwC&pg=PA123|title=Nature's building blocks: an A–Z guide to the elements|last=Emsley, John|publisher=Oxford University Press|year=2003|isbn=978-0-19-850340-8|pages=121–125|access-date=2 May 2011}}</ref> ''Шакудо'' е јапонска декоративна легура на бакар која содржи низок процент на злато, обично 4-10%, што може да се избојува до темно сина или црна боја.<ref name="Shakudō">{{Наведеноcite списаниеjournal|last=Oguchi|first=Hachiro|date=1983|title=Japanese Shakudō: its history, properties and production from gold-containing alloys|journal=Gold Bulletin|volume=16|issue=4|pages=125–132|doi=10.1007/BF03214636}}<!--|accessdate=4 June 2016 --></ref>
 
== Соединенија ==
[[ПодатотекаFile:CopperIoxide.jpg|миниthumb| Примерок од бакар (I) оксид . ]]
{{See also|Категорија:Бакарни соединенија}}
Бакар формира богата разновидност на соединенија, обично со [[Оксидационен број|оксидациски состојби]] +1 и +2, кои честопати се нарекуваат ''бакарни.''<ref name="Holleman">{{Наведена книга|title=Inorganic Chemistry|last=Holleman|first=A.F.|last2=Wiberg|first2=N.|date=2001|publisher=Academic Press|isbn=978-0-12-352651-9|location=San Diego}}</ref> Бакарни соединенија, без разлика дали се органски [[Комплекс (хемија)|комплекси]] или [[Органометална хемија|органометали]] , промовираат или катализираат бројни хемиски и биолошки процеси. <ref>{{Наведено списание|last=Trammell|first=Rachel|last2=Rajabimoghadam|first2=Khashayar|last3=Garcia-Bosch|first3=Isaac|date=30 January 2019|title=Copper-Promoted Functionalization of Organic Molecules: from Biologically Relevant Cu/O2 Model Systems to Organometallic Transformations|journal=Chemical Reviews|doi=10.1021/acs.chemrev.8b00368}}</ref>
 
Бакар формира богата разновидност на соединенија, обично со [[Оксидационен број|оксидациски состојби]] +1 и +2, кои честопати се нарекуваат ''бакарни.''<ref name="Holleman">{{Наведена книга|title=Inorganic Chemistry|last=Holleman|first=A.F.|last2=Wiberg|first2=N.|date=2001|publisher=Academic Press|isbn=978-0-12-352651-9|location=San Diego}}</ref> Бакарни соединенија, без разлика дали се органски [[Комплекс (хемија)|комплекси]] или [[Органометална хемија|органометали]] , промовираат или катализираат бројни хемиски и биолошки процеси. <ref>{{Наведеноcite journal списание|lastlast1=Trammell |firstfirst1=Rachel |last2=Rajabimoghadam |first2=Khashayar |last3=Garcia-Bosch |first3=Isaac|date=30 January 2019|title=Copper-Promoted Functionalization of Organic Molecules: from Biologically Relevant Cu/O2 Model Systems to Organometallic Transformations|journal=Chemical Reviews |date=30 January 2019 |doi=10.1021/acs.chemrev.8b00368}}</ref>
 
=== Бинарни соединенија ===
Како и кај другите елементи, наједноставните соединенија на бакар се бинарни соединенија, односно оние кои содржат само два елемента, главни примери се оксиди, сулфиди и [[Халид|халиди]]. И двата бакар(I) оксид и бакар(II) оскид се познати. Меѓу бројните бакар сулфиди, важни примери се бакар (I) сулфид и бакар (II) сулфид. .
 
Бакар(I) халиди (со хлор , бром и јод ) се познати, како и бакар(II) халиди со флуор , хлор и бром. Обидите да се подготви бакар (II) јодид даваат само бакар јодид и јод.<ref name="Holleman">{{Наведенаcite книга|title=Inorganicbook Chemistry|lastlast1=Holleman |firstfirst1=A.F. |last2=Wiberg |first2=N. |title=Inorganic Chemistry |date=2001 |publisher=Academic Press |location=San Diego |isbn=978-0-12-352651-9|location=San Diego}}</ref>
: 2 Cu<sup>2+</sup> + 4 I<sup>-</sup> → 2 CuI + I<sub>2</sub>
 
: 2 Cu<sup>2+</sup> + 4 I<sup>-</sup> → 2 CuI + I<sub>2</sub>
 
=== Координативна хемија ===
[[ПодатотекаFile:Tetramminkupfer(II)-sulfat-Monohydrat_KristalleMonohydrat Kristalle.png|левоthumb|миниleft| Бакар (II) дава длабока сина обоеност во присуство на амониум лиганди. Овде се користи тетраминекопертетраминбакар (II) сулфат . ]]
Бакар формира [[Комплекс (хемија)|координатни комплекси]] со лиганди. Во воден раствор, бакар (II) постои како [Cu(H<sub>2</sub>O)<sub>6]</sub>]<sup>2+</sup>. Овој комплекс го покажува најбрзиот девизен курс на вода (брзина на прицврстување и одвојување на водени лиганди) за било кој транзициски метал акво комплекс . Додавањето на воден [[Натриум хидроксид|натриум хидроксид]] предизвикува преципитација на светло синиот цврст бакар (II) хидроксид. Поедноставената равенка е:
[[ПодатотекаFile:Cu-pourbaix-diagram.svg|миниthumbnail| Дијаграм Pourbaix за бакар во некомплексно медиуми (други анјони освен OH- не се земаат предвид). Концентрација на јон 0,.001 &nbsp;m (mol/kg вода). Температура 25 &nbsp; °C. ]]
: Cu<sup>2+</sup> + 2 OH<sup>-</sup> → Cu(OH)<sub>2</sub>
 
: Cu<sup>2+</sup> + 2 OH<sup>-</sup> → Cu(OH)<sub>2</sub>
 
Воден амонијак резултира со истиот талог. По додавањето вишок амонијак, талогот се раствора, формирајќи тетрааминобакар (II) :
: Cu(H<sub>2</sub>O)<sub>4</sub>(OH)<sub>2</sub> + 4 NH<sub>3</sub> → [Cu(H<sub>2</sub>O)<sub>2</sub>(NH<sub>3</sub>)<sub>4</sub>]<sup>2+</sup> + 2 H<sub>2</sub>O + 2 OH<sup>−</sup>
Многу други оксианјони формираат комплекси; овие вклучуваат бакар (II) ацетат , бакар (II) нитрат и бакар (II) карбонат. Бакар (II) сулфат формира син кристален пента хидрат, најзастапено бакарно соединение во лабораторијата. Се користи во фунгицид наречен мешавина од Бордокс.<ref name="Boux">{{Наведенаcite книгаbook|titlechapter-url =Ullmann's Agrochemicalshttps://books.google.com/books?id=cItuoO9zSjkC&pg=PA623|lastpage =Wiley-Vch 623|datechapter =2 AprilNonsystematic 2007(Contact) Fungicides|title = Ullmann's Agrochemicals|isbn = 978-3-527-31604-5|pageauthor1 =623 Wiley-Vch|chapterdate =Nonsystematic (Contact)2 Fungicides|chapter-url=https://books.google.com/books?id=cItuoO9zSjkC&pg=PA623April 2007}}</ref>
[[ПодатотекаFile:Tetraamminediaquacopper(II)-3D-balls.png|десноthumb|миниright|upright=0.9| Модел на комплексот [Cu(NH<sub>3</sub>)<sub>4</sub>(H<sub>2</sub>O)<sub>2</sub><nowiki>]</nowiki><sup>2+</sup>, илустрирајќи ја октаедралната координативна геометрија честа за бакар (II). ]]
 
Полиоли, соединенија кои содржат повеќе од една алкохолна [[Функционална група|функционална група]], генерално се во интеракција со бакарни соли. На пример, бакарни соли се користат за тестирање за намалување на шеќерите. Поточно, со користење на реагенсот на Бенедикт и Фелинговиот раствор присуството на шеќер е сигнализирано со промена на бојата од синиот Cu(II) до црвениот бакар (I) оксид.<ref>Ralph L. Shriner, Christine K.F. Hermann, Terence C. Morrill, David Y. Curtin, Reynold C. Fuson "The Systematic Identification of Organic Compounds" 8th edition, J. Wiley, Hoboken. {{ISBN|0-471-21503-1}}</ref> Реагенсот на Schweizer и сродните комплекси со етилендиамин и други [[Амин (хемија)|амини]] раствораат [[целулоза]].<ref>{{Наведеноcite journal списание|last last1 = Saalwächter |first first1 = Kay | last2 = Burchard | first2 = Walther | last3 = Klüfers | first3 = Peter | last4 = Kettenbach | first4 = G. | last5 = Mayer | first5 = Peter | last6 = Klemm | first6 = Dieter | last7 = Dugarmaa | first7 = Saran | year = 2000 | title = Cellulose Solutions in Water Containing Metal Complexes | url = | journal = Macromolecules | volume = 33 | issue = 11| pages = 4094–4107 | doi = 10.1021/ma991893m | bibcode = 2000MaMol..33.4094S|doi=10.1021/ma991893m }}</ref> [[Аминокиселина|Амино киселините]] формираат многу стабилни хелатни комплекси со бакар (II). Постојат многу влажни хемиски тестови за бакарни јони, од кои едниот вклучува калиум фероцијанид , кој дава кафеав талог со бакарни (II) соли.
: Cu(H<sub>2</sub>O)<sub>4</sub>(OH)<sub>2</sub> + 4 NH<sub>3</sub> → [Cu(H<sub>2</sub>O)<sub>2</sub>(NH<sub>3</sub>)<sub>4</sub>]<sup>2+</sup> + 2 H<sub>2</sub>O + 2 OH<sup>−</sup>
 
Многу други оксианјони формираат комплекси; овие вклучуваат бакар (II) ацетат , бакар (II) нитрат и бакар (II) карбонат. Бакар (II) сулфат формира син кристален пента хидрат, најзастапено бакарно соединение во лабораторијата. Се користи во фунгицид наречен мешавина од Бордокс.<ref name="Boux">{{Наведена книга|title=Ullmann's Agrochemicals|last=Wiley-Vch|date=2 April 2007|isbn=978-3-527-31604-5|page=623|chapter=Nonsystematic (Contact) Fungicides|chapter-url=https://books.google.com/books?id=cItuoO9zSjkC&pg=PA623}}</ref>
[[Податотека:Tetraamminediaquacopper(II)-3D-balls.png|десно|мини| Модел на комплексот [Cu(NH<sub>3</sub>)<sub>4</sub>(H<sub>2</sub>O)<sub>2</sub><nowiki>]</nowiki><sup>2+</sup>, илустрирајќи ја октаедралната координативна геометрија честа за бакар (II). ]]
Полиоли, соединенија кои содржат повеќе од една алкохолна [[Функционална група|функционална група]], генерално се во интеракција со бакарни соли. На пример, бакарни соли се користат за тестирање за намалување на шеќерите. Поточно, со користење на реагенсот на Бенедикт и Фелинговиот раствор присуството на шеќер е сигнализирано со промена на бојата од синиот Cu(II) до црвениот бакар (I) оксид.<ref>Ralph L. Shriner, Christine K.F. Hermann, Terence C. Morrill, David Y. Curtin, Reynold C. Fuson "The Systematic Identification of Organic Compounds" 8th edition, J. Wiley, Hoboken. {{ISBN|0-471-21503-1}}</ref> Реагенсот на Schweizer и сродните комплекси со етилендиамин и други [[Амин (хемија)|амини]] раствораат [[целулоза]].<ref>{{Наведено списание|last=Saalwächter|first=Kay|last2=Burchard|first2=Walther|last3=Klüfers|first3=Peter|last4=Kettenbach|first4=G.|last5=Mayer|first5=Peter|last6=Klemm|first6=Dieter|last7=Dugarmaa|first7=Saran|year=2000|title=Cellulose Solutions in Water Containing Metal Complexes|url=|journal=Macromolecules|volume=33|issue=11|pages=4094–4107|bibcode=2000MaMol..33.4094S|doi=10.1021/ma991893m}}</ref> [[Аминокиселина|Амино киселините]] формираат многу стабилни хелатни комплекси со бакар (II). Постојат многу влажни хемиски тестови за бакарни јони, од кои едниот вклучува калиум фероцијанид , кој дава кафеав талог со бакарни (II) соли.
 
=== Органобакарска хемија ===
{{Main|Органобакарска смеса}}
Соединенија кои содржат јаглерод-бакар врска се познати како органобакарни соединенија. Тие се многу реактивни кон кислородот за да формираат бакар (I) оксид и имаат многу употреби во хемијата. Тие се синтетизираат со третирање на бакар (I) соединенија со [[Грињарова реакција|Григнал реагенси]], [[Алкини|терминални алкини]] или органолитни реагенси;<ref>"Modern Organocopper Chemistry" Norbert Krause, Ed., Wiley-VCH, Weinheim, 2002. {{ISBN|978-3-527-29773-3}}.</ref> Особено, последната опишана реакција создава реакција на Гилман. Тие можат да бидат [[Супституција|заменети]] со [[Алкилхалогенид|алкилни халиди за]] да формираат продукти за спојување; како такви, тие се важни во областа на органската синтеза. Бакар (I) ацетилид е високо чувствителен на удар, но е полупроизвод во реакциите како што е спојувањето на Кадиот-Ходкевич<ref>{{Наведеноcite списаниеjournal|lastlast1=Berná|firstfirst1=José|last2=Goldup|first2=Stephen|last3=Lee|first3=Ai-Lan|last4=Leigh|first4=David|last5=Symes|first5=Mark|last6=Teobaldi|first6=Gilberto|last7=Zerbetto|first7=Fransesco|date=26 May 2008|title=Cadiot–Chodkiewicz Active Template Synthesis of Rotaxanes and Switchable Molecular Shuttles with Weak Intercomponent Interactions|journal=Angewandte Chemie|date=26 May 2008|volume=120|issue=23|pages=4464–4468|doi=10.1002/ange.200800891}}</ref> и спојувањето на Sonogashira.<ref>{{Наведеноcite списаниеjournal|last=Rafaeltitle Chinchilla|last2=Carmen Nájera|last-author-amp=yes|date=2007|title=The Sonogashira Reaction: A Booming Methodology in Synthetic Organic Chemistry|author = Rafael Chinchilla|author2 = Carmen Nájera|last-author-amp = yes|journal = [[Chemical Reviews]]|date = 2007|volume = 107|issue = 3|pages = 874–922|doi = 10.1021/cr050992x|pmid = 17305399}}</ref> Коњугатното додавање на enones<ref>{{Наведеноcite списаниеjournal|date=1986 |title=An Addition of an Ethylcopper Complex to 1-Octyne: (E)-5-Ethyl-1,4-Undecadiene |journal=[[Organic Syntheses]] |volume=64 |page=1 |url=http://www.orgsyn.org/orgsyn/pdfs/CV7P0236.pdf|dead-url=yes|journal=[[Organic Syntheses]]|volume=64|page=1|doi=10.15227/orgsyn.064.0001 |archive-urldeadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120619005340/http://www.orgsyn.org/orgsyn/pdfs/CV7P0236.pdf |archive-datearchivedate=19 June 2012 |df=dmy }}</ref> и карбокурацијата на алкини<ref>{{Наведеноcite journal списание|lastlast1=Kharasch |firstfirst1=M.S. |last2=Tawney |first2=P.O. |date=1941|title=Factors Determining the Course and Mechanisms of Grignard Reactions. II. The Effect of Metallic Compounds on the Reaction between Isophorone and Methylmagnesium Bromide |journal=Journal of the American Chemical Society |volume=63 |issue=9 |pages=2308–2316 |doi=10.1021/ja01854a005}}</ref> исто така, може да се постигне со органобакарни соединенија. Бакар (I) формира различни слаби комплекси со [[алкени]] и [[Јаглероден моноксид|јаглерод моноксид]], особено во присуство на аминални лиганди.<ref>{{Наведеноcite списаниеjournal|last= Imai |first= Sadako |last2= Fujisawa |first2= Kiyoshi |last3= Kobayashi |first3= Takako |last4= Shirasawa |first4= Nobuhiko |last5= Fujii |first5= Hiroshi |last6= Yoshimura |first6= Tetsuhiko |last7= Kitajima |first7= Nobumasa |last8= Moro-oka |first8= Yoshihiko|date=1998 |title= <sup>63</sup>Cu NMR Study of Copper(I) Carbonyl Complexes with Various Hydrotris(pyrazolyl)borates: Correlation between 63Cu Chemical Shifts and CO Stretching Vibrations|journal= Inorganic Chemistry |date= 1998| volume =37|issue=12|pages=3066–3070|doi=10.1021/ic970138r|issue=12}}</ref>
 
=== Бакар (III) и бакар (IV) ===
Бакар (III) најчесто се наоѓа во оксиди. Едноставен пример е калиум кутрат купрат, KCuO<sub>2</sub>, кој е сино-црн и цврст.<ref>{{Наведенаcite книгаbook|chapter=Potassium Cuprate (III)|title=Handbook of Preparative Inorganic Chemistry|publisheredition=Academic Press|year=19632nd|editor-last=G. Brauer|editionpublisher=2ndAcademic Press|volumeyear=11963|location=NY|volume=1|page=1015|chapter=Potassium Cuprate (III)}}</ref> Најшироко проучуваните бакарни (III) соединенија се суперпроводници на купрат. [[Итриум бариум бакар оксид]] (YBa<sub>2</sub>Cu<sub>3</sub>O<sub>7</sub>) се состои од Cu (II) и Cu (III) центри. Како оксид, флуоридот е високо [[База (хемија)|основен]] [[Јон|анјон]]<ref>{{Наведеноcite списаниеjournal|lastauthor1=Schwesinger, Reinhard |last2author2=Link, Reinhard |last3author3=Wenzl, Peter |last4author4=Kossek, Sebastian|year=2006 |title=Anhydrous phosphazenium fluorides as sources for extremely reactive fluoride ions in solution|doi=10.1002/chem.200500838|year=2006|journal=Chemistry: A European Journal|volume=12|issue=2|pages=438–45|doi=10.1002/chem.200500838 |pmid=16196062}}</ref> и е познат да ги стабилизира металните јони во високи оксидациски состојби. И бакар (III), па дури и бакар (IV) флуориди се познати, K<nowiki><sub id="mwAa0">3</sub></nowiki>CuF<nowiki><sub id="mwAa4">6</sub></nowiki> и Cs<nowiki><sub id="mwAbA">2</sub></nowiki>CuF<nowiki><sub id="mwAbE">6</sub></nowiki> , соодветно.<ref name="Holleman">{{Наведена книга|title=Inorganic Chemistry|last=Holleman|first=A.F.|last2=Wiberg|first2=N.|date=2001|publisher=Academic Press|isbn=978-0-12-352651-9|location=San Diego}}</ref>
 
Некои бакарни протеини формираат оксо комплекси, кои исто така имаат бакар (III).<ref>{{Наведеноcite journal списание|lastlast1=Lewis |firstfirst1=E.A. |last2=Tolman |first2=W.B. |date=2004 |title=Reactivity of Dioxygen-Copper Systems |journal=Chemical Reviews |volume=104|issue=2 |pages=1047–1076 |doi=10.1021/cr020633r |issue=2 |pmid=14871149}}</ref> Со тетрапептиди, комплексите од бакар (III) со пурпурна боја се стабилизираат со депротонирани [[Амид|амидни]] лиганди.<ref>{{Наведеноcite journal списание|lastlast1=McDonald |firstfirst1=M.R. |last2=Fredericks |first2=F.C. |last3=Margerum |first3=D.W. |date=1997 |title=Characterization of Copper(III)–Tetrapeptide Complexes with Histidine as the Third Residue |journal=Inorganic Chemistry |volume=36|issue=14 |pages=3119–3124|doi=10.1021/ic9608713|pmid=11669966 |issue=14}}</ref>
 
Комплексите на бакар (III), исто така, се наоѓаат како посредници во реакциите на органобакарни соединенија.<ref>{{Greenwood&Earnshaw2nd|page=1187}}</ref> На пример, во реакцијата на Караш-Сосновски.
 
== Историја ==
Временската рамка на бакар илустрира како металот ја има напредната човечка цивилизација во изминатите 11.000 години.<ref> Временска рамка на бакарни технологии, асоцијација за развој на бакар, https://www.copper.org/education/history/timeline/ </ref>
 
=== Праисториска историја ===
 
==== Бакарско време ====
{{Main|Бакарско време}}
[[ПодатотекаFile:Minoan_copper_ingot_from_ZakrosMinoan copper ingot from Zakros,_Crete Crete.jpg|левоleft|миниthumb| Кородиран бакар инџот од Закрос , [[Крит]] , обликуван во форма на животинска кожа типична во таа ера. ]]
[[ПодатотекаFile:ReconstructedOetziAxe.jpg|миниthumb| Многу алатки за време на [[Бакарно време|халколитичката]] ера вклучувале бакар, како што се сечилото на оваа реплика на оскатасекирата на Ötzi ]]
[[ПодатотекаFile:Chrysocolla_Timna_070613Chrysocolla Timna 070613.jpg|левоleft|миниthumb| Бакарна руда ( хрисокола ) во [[Камбриум|кембриски]] песочник од [[Бакарно време|халколитични]] рудници во долината Тимна , јужен [[Израел]] . ]]
Бакар се јавува природно како природен метален бакар и бил познат на некои од најстарите цивилизации. Историјата на употребата на бакар датира од 9000 г. п.н.е. на Блискиот Исток;<ref name="discovery">{{Наведена мрежнаcite страницаweb|url=http://www.csa.com/discoveryguides/copper/overview.php|title=CSA – Discovery Guides, A Brief History of Copper|publisher=Csa.com|accessdate=12 September 2008}}</ref> БакарБакарен приврзок беше пронајден во северен Ирак кој датира од 8700 г. п.н.е.<ref>{{Наведенаcite книгаbook|page = 56|title = Jewelrymaking through History: an Encyclopedia|last=Rayner W. Hesse|date=2007|publisher= Greenwood Publishing Group|date = 2007|isbn = 978-0-313-33507-5|pageauthor =56 Rayner W. Hesse}}No primary source is given in that book.</ref> Доказите сугерираат дека злато и метеорично железо (но не и топено железо) биле единствените метали што ги користеле луѓето пред бакар.<ref name="vander">{{Наведена мрежнаcite страницаweb|url=http://elements.vanderkrogt.net/element.php?sym=Cu|title=Copper|publisher=Elements.vanderkrogt.net|accessdate=12 September 2008}}</ref> Се смета дека историјата на бакарната металургија ја следи оваа низа: прво, ладното работење на природен бакар, потоа жарење, топење и, конечно, изгубено восочно лиење . Во југоисточната Анадолија, сите четири техники се појавуваат повеќе или помалку истовремено на почетокот на [[Младо камено време|неолитот]] 7500 г. п.н.е.<ref name="Renfrew1990">{{Наведенаcite книгаbook|urllast=https://books.google.com/books?idRenfrew|first=jJhHPgAACAAJColin|authorlink=Colin Renfrew, Baron Renfrew of Kaimsthorn|title=Before civilization: the radiocarbon revolution and prehistoric Europe|lasturl=Renfrewhttps://books.google.com/books?id=jJhHPgAACAAJ|firstaccessdate=Colin21 December 2011|date=1990|publisher=Penguin|isbn=978-0-14-013642-5|author-link=Colin Renfrew, Baron Renfrew of Kaimsthorn|access-date=21 December 2011}}</ref>
 
Топењето на бакар е независно измислено на различни места. Веројатно било откриено во Кина пред 2800 г. п.н.е., во Централна Америка околу 600 г. н.е., и во западна Африка околу 9 или 10 век од н.е.<ref>{{Наведениcite news|author = Cowen, R. вести|url = http://www.geology.ucdavis.edu/~cowen/~GEL115/115CH3.html|title = Essays on Geology, History, and People: Chapter 3: Fire and Metals|last=Cowen,accessdate R.|access-date=7 July 2009}}</ref> Инвестирачкото лиење е измислено во 4500-4000 г. п.н.е. во Југоисточна Азија,<ref name="discovery">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.csa.com/discoveryguides/copper/overview.php|title=CSA – Discovery Guides, A Brief History of Copper|publisher=Csa.com|accessdate=12 September 2008}}</ref> а [[Радиојаглеродно датирање|јаглеродното датирање]] воспостави рударство во Alderley Edge во Чешир, Велика Британија, во периодот од 2280 до 1890 г. п.н.е.<ref>{{Наведенаcite книгаbook|author = Timberlake, S.|author2 = Prag A.J.N.W.|last-author-amp = yes|date = 2005|title = The Archaeology of Alderley Edge: Survey, excavation and experiment in an ancient mining landscape|last=Timberlake,location S.|last2=Prag A.J.N.W.|date=2005Oxford|publisher = John and Erica Hedges Ltd.|location=Oxford|page = 396|last-author-amp=yes}}</ref> Ötzi the Iceman, маж кој датира од 3300-3200 г. п.н.е., беше пронајден со секира со бакарна глава 99,7% чиста; високите нивоа на [[арсен]] во косата укажуваат на вклучување во топење на бакар.<ref name="CSA">{{Наведенаcite мрежнаweb|title=CSA страница– Discovery Guides, A Brief History of Copper|url=http://www.csa.com/discoveryguides/copper/overview.php|title=CSA – Discovery Guides, A Brief History of Copper|work=CSA Discovery Guides|accessdate=29 April 2011}}</ref> Искуството со бакар помогна во развојот на други метали; особено, топењето на бакар доведе до откривање на топење на железо.<ref name="CSA" /> Производството во стариот бакар комплекс во Мичиген и Висконсин е датиран помеѓу 6000 и 3000 г. п.н.е.<ref name="occ"> Плегер, Томас Ц. "Краток вовед во стариот бакар комплекс на западните големи езера: 4000-1000 п.н.е.", ''[https://books.google.com/books?id=6NUQNQAACAAJ Зборник на Дваесет и седми годишен состанок на Асоцијацијата за шумска историја на Висконсин]'' , Оконто, Висконсин, 5 октомври 2002 година, стр. 10-18. </ref><ref>Emerson, Thomas E. and McElrath, Dale L. ''[https://books.google.com/books?id=awsA08oYoskC&pg=PA709 Archaic Societies: Diversity and Complexity Across the Midcontinent]'', SUNY Press, 2009 {{ISBN|1-4384-2701-8}}.</ref> Природна бронза, еден вид бакар изработен од руди богати со силициум, арсен и (ретко) калај, воопшто се користела на Балканот околу 5500 г. п.н.е.<ref>{{НаведенаCite книгаbook|title=Chinese Studies in the History and Philosophy of Science and Technology|last=Dainian|first=Fan|publisher=|year=|isbn=|location=|pages=228}}</ref>
 
==== Бронзено доба ====
26

уредувања