Разлика помеѓу преработките на „Нептун“

Додадени 1.297 бајти ,  пред 11 месец
нема опис на уредувањето
{{Infobox planet
{{Инфокутија Планета
| name = Нептун
| symbol = [[File:Neptune symbol.svg|20px|Астрономскиот симбол на Нептун]]
| image = Neptune Full.jpg
| image = [[File:neptune Full.jpg|260px|Поглед на нептун од „Војаџер 2“]]
| caption = [[Голема темна дамка]] и нејзиниот светол придружник, на западниот предел исто така се видливи светлата дамка наречена Скутер и нејзината мала придружна темна дамка.
| imagesize = 350px
| discovery_ref = <ref name="Hamilton">{{cite web |first=Calvin J. |last=Hamilton |date=4 August 2001 |url=http://www.solarviews.com/eng/neptune.htm |title=Neptune |publisher=Views of the Solar System |accessdate=13 August 2007}}</ref>
| caption = [[Голема Црна Дамка|Големата Црна Дамка]] и придружната светла дамка
| discoverer = {{plainlist|
| discovery = yes
* [[Јохан Готфрид Гале|Јохан Гале]]
| discoverer =
* [[Урбен Леврие]]
{{plainlist |
}}
* [[Ирбен Леверие]]
| discovered = 23 септември 1846 година
* [[Јохан Готфрид Гале]]
| pronounced = {{IPAc-en|audio=en-us-Neptune.ogg|ˈ|n|ɛ|p|tj|uː|n}}<ref>
{{cite book |first=Elizabeth |last=Walter |date=21 April 2003 |title=Cambridge Advanced Learner's Dictionary |publisher=Cambridge University Press |edition=2nd |isbn=978-0-521-53106-1}}</ref>
| adjectives = Нептунски
| orbit_ref = <ref name=VSOP87>{{cite web |first=Donald K. |last=Yeomans |url=http://ssd.jpl.nasa.gov/horizons.cgi?find_body=1&body_group=mb&sstr=8 |title=HORIZONS Web-Interface for Neptune Barycenter (Major Body=8) |publisher=JPL Horizons On-Line Ephemeris System |accessdate=18 July 2014}}—Select "Ephemeris Type: Orbital Elements", "Time Span: 2000-01-01 12:00 to 2000-01-02". ("Target Body: Neptune Barycenter" and "Center: Solar System Barycenter (@0)".)</ref><ref group=lower-alpha name=barycentre>Orbital elements refer to the Neptune barycentre and Solar System barycentre. These are the instantaneous osculating values at the precise J2000 epoch. Barycentre quantities are given because, in contrast to the planetary centre, they do not experience appreciable changes on a day-to-day basis from the motion of the moons.</ref>
| epoch = [[J2000]]
| apsis = хелион
| aphelion = {{convert|30.33|AU|e9km|2|abbr=unit|lk=in}}
| perihelion = {{convert|29.81|AU|e9km|2|abbr=unit}}
| semimajor = {{convert|30.11|AU|e9km|2|abbr=unit}}
| eccentricity = {{val|0.009456}}
| period = {{plainlist|
* 164.8 [[јулијанска година (астрономија)|а]]
* 60,182 денови
* 89,666 Нептунски [[сончев ден|сончеви денови]]<ref name="planet_years">{{cite web |last=Seligman |first=Courtney |url=http://cseligman.com/text/sky/rotationvsday.htm |title=Rotation Period and Day Length |accessdate=13 August 2009}}</ref>
}}
| synodic_period = 367.49&nbsp;денови<ref name="fact">{{cite web |last=Williams |first=David R. |date=1 September 2004 |url=http://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/factsheet/neptunefact.html |title=Neptune Fact Sheet |publisher=NASA |accessdate=14 August 2007}}</ref>
| avg_speed = {{val|5.43|u=km/s}}<ref name="fact"/>
| mean_anomaly = {{val|256.228|u=°}}
| inclination = {{val|1.767975|u=°}} кон [[еклиптика]]та <br /> 6.43° кон [[Сонце|Сончевиот]] [[екватор]] <br /> 0.72° кон [[непроменлива рамнина|непроменлива рамнина]]<ref name=meanplane>{{cite web |date=3 April 2009 |title=The MeanPlane (Invariable plane) of the Solar System passing through the barycenter |url=http://home.surewest.net/kheider/astro/MeanPlane.gif |accessdate=10 April 2009 |deadurl=yes |archiveurl=https://www.webcitation.org/5glwILykY?url=http://home.comcast.net/~kpheider/MeanPlane.gif |archivedate=14 May 2009 |df=}} (produced with [http://chemistry.unina.it/~alvitagl/solex/ Solex 10] {{webarchive|url=https://www.webcitation.org/5gOzK38bc?url=http://chemistry.unina.it/~alvitagl/solex/ |date=29 April 2009 }} written by Aldo Vitagliano; see also Invariable plane)</ref>
| asc_node = {{val|131.784|u=°}}
| arg_peri = {{val|276.336|u=°}}
| satellites = [[Месечини на Нептун|14]]
| mean_radius = {{nowrap|{{val|fmt=commas|24622|19|u=km}}}}<ref name="Seidelmann Archinal A'hearn et al. 2007"/><ref group=lower-alpha name=1bar/>
| equatorial_radius = {{nowrap|{{val|fmt=commas|24764|15|u=km}}}}<ref name="Seidelmann Archinal A'hearn et al. 2007"/><ref group=lower-alpha name=1bar>Refers to the level of {{convert|1|bar|kPa}} atmospheric pressure</ref> <br /> 3.883 Земји
| polar_radius = {{nowrap|{{val|fmt=commas|24341|30|u=km}}}}<ref name="Seidelmann Archinal A'hearn et al. 2007"/><ref group=lower-alpha name=1bar/> <br /> 3.829 Земји
| flattening = {{val|0.0171|0.0013}} <!-- calculated from data in ref name="Seidelmann Archinal A'hearn et al. 2007" -->
| surface_area = {{val|7.6183|e=9|u=km2}}<ref name="fact2"/><ref group=lower-alpha name=1bar/> <br /> 14.98 Земји
| volume = {{val|6.254|e=13|u=km3}}<ref name="fact"/><ref group=lower-alpha name=1bar/> <br /> 57.74 Земји
| mass = {{val|1.02413|e=26|u=kg}}<ref name="fact"/> <br /> 17.147 Земји <br /> 5.15{{e|-5}}&nbsp;Сонца
| density = {{val|1.638|u=g/cm3}}<ref name="fact"/><ref group=lower-alpha name=1bar_b>Based on the volume within the level of 1 bar atmospheric pressure</ref>
| surface_grav = 11.15&nbsp;[[забрзување|m/s<sup>2</sup>]]<ref name="fact"/><ref group=lower-alpha name=1bar/> <br /> 1.14&nbsp;''[[гравитациона сила|g]]''
| moment_of_inertia_factor = {{val|0.23}}<ref name="PS15">{{cite book |last2=Lissauer |first2=Jack J. |last1=de Pater |first1=Imke |title=Planetary Sciences |date=2015 |url=https://books.google.com/books?id=stFpBgAAQBAJ&pg=PA250 |page=250 |publisher=Cambridge University Press |location=New York |isbn=978-0-521-85371-2 |edition=2nd updated}}</ref> (estimate)
| escape_velocity = 23.5&nbsp;km/s<ref name="fact"/><ref group=lower-alpha name=1bar/>
| sidereal_day = 0.6713&nbsp;day<ref name="fact"/> <br /> 16&nbsp;h 6&nbsp;min 36&nbsp;s
| rot_velocity = {{convert|2.68|km/s|km/h|-1|abbr=on}}
| axial_tilt = 28.32° (to orbit)<ref name="fact"/>
| right_asc_north_pole = {{RA|19|57|20}}<ref name="Seidelmann Archinal A'hearn et al. 2007"/> <br /> 299.3°
| declination = 42.950°<ref name="Seidelmann Archinal A'hearn et al. 2007"/>
| albedo = 0.290 ([[Бондово албедо|Бонд]])<ref name="Pearl_et_al_Neptune"/> <br /> 0.442 ([[Геометриско албедо|гео.]])<ref name="Mallama_et_al"/>
| temp_name1 = 1 bar level
| mean_temp_1 = {{convert|72|K|C|0|lk=in}}<ref name="fact"/>
| temp_name2 = {{convert|0.1|bar|kPa|abbr=on}}
| mean_temp_2 = {{convert|55|K|C|0|lk=in}}<ref name="fact"/>
| magnitude = 7.67<ref name="Mallama_and_Hilton" /> до 8.00<ref name="Mallama_and_Hilton"/>
| angular_size = 2.2–2.4″<ref name="fact"/><ref name=ephemeris>{{cite web |last=Espenak |first=Fred |date=20 July 2005 |url=http://eclipse.gsfc.nasa.gov/TYPE/TYPE.html |title=Twelve Year Planetary Ephemeris: 1995–2006 |publisher=NASA |accessdate=1 March 2008}}</ref>
| atmosphere_ref = <ref name="fact"/>
| scale_height = {{val|19.7|0.6|u=km}}
| atmosphere_composition = <br />{{plainlist|
* '''Гасови''':
* {{val|80|3.2|u=%}} [[водород]] ({{chem2|H2}})
* {{val|19|3.2|u=%}} [[хелиум]] (He)
* {{val|1.5|0.5|u=%}} [[метан]] ({{chem2|CH4}})
* {{nowrap|~0.019% [[водороден деутерид]] (HD)}}
* ~0.00015% [[етан]] ({{chem2|C2H6}})
* '''Мразови''':
* [[амонијак]] ({{chem2|NH3}})
* [[вода]] ({{chem2|H2O}})
* {{nowrap|[[амониум хидросулфид]] ({{chem2|NH4SH}})}}
* {{nowrap|[[метански клатрат|метански мраз]] (?) ({{chem2|CH4*5.75H2O}})}}
}}
| discovered = 23 септември 1846<ref name="Hamilton">
{{нмс
|first = Calvin J.|last = Hamilton
|date = 4 August 2001
|url=http://www.solarviews.com/eng/neptune.htm
|title = Neptune
|publisher = Views of the Solar System
|accessdate = 13 August 2007
}}</ref>
| orbit_ref =
<ref name="horizons">
{{нмс
|first = Donald K.|last = Yeomans
|url=http://ssd.jpl.nasa.gov/horizons.cgi?find_body=1&body_group=mb&sstr=8
|title = HORIZONS Web-Interface for Neptune Barycenter (Major Body=8)|publisher = JPL Horizons On-Line Ephemeris System
|accessdate = 18 July 2014
}}—Select "Ephemeris Type: Orbital Elements", "Time Span: 2000-01-01 12:00 to 2000-01-02". ("Target Body: Neptune Barycenter" and "Center: Solar System Barycenter (@0)".)</ref><ref group=lower-alpha name=barycentre>Орбиталните елементи се однесуваат на тежиштето на Нептун и тежиштето на Сончевиот систем. Ова се мигновени оскулациски вредности точно во епохата [[J2000]]. Тежишните величини се дадени бидејќи, за разлика од планетарниот центар, движењето на месечините не вршат значајни промени од ден во ден.</ref>
| epoch = [[J2000]]
| aphelion = {{val|30.331855|ul=АЕ}} <br>({{val|4537580900|u=км}})
| perihelion = {{val|29.809946|u=АЕ}} <br> ({{val|4459504400|u=км}})
| semimajor = {{val|30.070900|u=АЕ}} <br> ({{val|4498542600|u=км}})
| eccentricity = {{val|0.00867797}}
| period = 164,8&nbsp;[[јулијанска година (астрономија)|г.]]<br>{{val|60190.03|u=дена}}<ref name="fact2"/><br>{{val|89666}}&nbsp;Нептунови [[Сончев ден|сончеви денови]]<ref name="planet_years">
{{нмс
|last = Seligman |first = Courtney
|url=http://cseligman.com/text/sky/rotationvsday.htm
|title = Rotation Period and Day Length
|accessdate = 13 August 2009
}}</ref>
| synodic_period = 367,49&nbsp;дена<ref name="fact">
{{нмс
|last = Williams |first = David R.
|date = 1 September 2004
|url=http://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/factsheet/neptunefact.html
|title = Neptune Fact Sheet
|publisher = NASA
|accessdate = 14 August 2007
}}</ref>
| avg_speed = 5,43&nbsp;км/С<ref name="fact"/>
| inclination = {{val|1.767975|u=°}} кон [[еклиптика]]та <br> 6,43° кон [[Сонце|Сончевиот]] [[екватор]] <br> 0,72° кон [[неменлива рамнина]]<ref name=meanplane>
{{нмс
|date=3 April 2009
|title=The MeanPlane (Invariable plane) of the Solar System passing through the barycenter
|url=http://home.surewest.net/kheider/astro/MeanPlane.gif
|accessdate=10 April 2009
}} (produced with [http://chemistry.unina.it/~alvitagl/solex/ Solex 10] written by Aldo Vitagliano)</ref>
| asc_node = {{val|131.782974|u=°}}
| arg_peri = {{val|273.219414|u=°}}
| mean_anomaly = {{val|259.885588|u=°}}
| satellites = [[месечини на Нептун|14]]
| physical_characteristics = yes
| flattening = {{val|0.0171|0.0013}} <!-- calculated from data in ref name="Seidelmann Archinal A'hearn et al. 2007" -->
| equatorial_radius = {{val|24764|15|u=км}}<ref name="Seidelmann Archinal A'hearn et al. 2007"/><ref group=lower-alpha name=1bar>Се однесува на нивото на атмосферскиот притосок од {{convert|1|bar|kPa}}</ref> <br> 3,883 Земји
| polar_radius = {{val|24341|30|u=км}}<ref name="Seidelmann Archinal A'hearn et al. 2007"/><ref group=lower-alpha name=1bar/> <br> 3,829 Земји
| mean_radius = {{val|24622|19|u=км}}<ref name="Seidelmann Archinal A'hearn et al. 2007"/><ref group=lower-alpha name=1bar/>
| surface_area = {{val|7.6183|e=9|u=км2}}<ref name="fact2" /> <ref group=lower-alpha name=1bar/> <br> 14,98 Земји
| volume = {{val|6.254|e=13|u=км3}}<ref name="fact"/><ref group=lower-alpha name=1bar/> <br> 57,74 Земји
| mass = {{val|1.0243|e=26|u=kg}}<ref name="fact"/> <br> 17,147 Земји<br> 5.15{{e|-5}}&nbsp;Сонца
| density = {{val|1.638|u=g/cm3}}<ref name="fact"/><ref group=lower-alpha name=1bar/>
| surface_grav = 11,15&nbsp;[[забрзување|м/с<sup>2</sup>]]<ref name="fact"/><ref group=lower-alpha name=1bar/> <br> 1,14&nbsp;''[[забрзување (Земјина тежа)|g]]''
| escape_velocity = 23,5&nbsp;км/с<ref name="fact"/><ref group=lower-alpha name=1bar/>
| sidereal_day = 0,6713&nbsp;дена<ref name="fact"/> <br> 16&nbsp;ч 6&nbsp;мин 36&nbsp;с
| rot_velocity = 2,68&nbsp;км/с <br> {{val|9660|u=км/ч}}
| axial_tilt = 28,32° (кон орбитата)<ref name="fact"/>
| right_asc_north_pole = {{RA|19|57|20}}<ref name="Seidelmann Archinal A'hearn et al. 2007"/> <br> 299.3°
| declination = 42,950°<ref name="Seidelmann Archinal A'hearn et al. 2007"/>
| albedo = 0,290 ([[Бондово албедо|бонд.]]) <br>
0,41 ([[геометриско албедо|геом.]])<ref name="fact"/>
| magnitude = 8,02 - 7,78<ref name="fact"/><ref name=ephemeris>{{нмс
|last=Espenak|first=Fred|date=20 July 2005
|url=http://eclipse.gsfc.nasa.gov/TYPE/TYPE.html
|title=Twelve Year Planetary Ephemeris: 1995–2006
|publisher=NASA|accessdate=1 March 2008}}</ref>
| angular_size = 2,2 – 2,4″<ref name="fact"/><ref name="ephemeris"/>
| temperatures = yes
| temp_name1 = ниво на 1 бар
| min_temp_1 =
| mean_temp_1 = 72&nbsp;[[келвин|K]] (−201 °C)<ref name="fact"/>
| max_temp_1 =
| temp_name2 = {{convert|0.1|bar|kPa|abbr=on}}
| min_temp_2 =
| mean_temp_2 = 55&nbsp;K<ref name="fact"/>
| max_temp =
| pronounced =
| adjectives = нептунски
| atmosphere = yes
| atmosphere_ref =
<ref name="fact"/>
| scale_height = 19,7&nbsp;±&nbsp;0,6&nbsp;км
| atmosphere_composition = 80 ± 3,2% [[водород]] (H<sub>2</sub>)<br>19 ± 3,2% [[хелиум]] (He)<br>1,5 ± 0,5% [[метан]] (CH<sub>4</sub>)<br>~0,019% [[водород девтерид]] (HD)<br>~0,00015% [[етан]] (C<sub>2</sub>H<sub>6</sub>)<br>'''Мраз''':<br>[[амонијак]] (NH<sub>3</sub>)<br>
[[вода]] (H<sub>2</sub>O)<br>
[[амонијак бисулфид]] (NH<sub>4</sub>SH)<br>
[[метански клатаран|метански мраз]] (?) (CH<sub>4</sub>•5,75H<sub>2</sub>O)
}}
'''Нептун''' — осма и најоддалечена [[планета]] во [[Сончев систем|Сончевиот систем]]. Неа ја открил германскиот астроном [[Јохан Готфрид Гале]] во [[1846]] година. Освен овие податоци за Нептун не се знаело многу сè додека вселенската сонда „[[Војаџер 2]]“ не го посетила во [[1989]] година. Оваа светла сина топка речиси нема никакви површинси обележја. Во време кога ја фотографирал „Војаџер 2“, серија бури познати под името Големата темна дамка (''која подоцна исчезнала'') можела да се види како брзо се движи во насока спротивна на ротацијата на планетата. Нептун има свои прстени како и другите [[гасовит џин|гасовити џинови]]. Постојат четири скоро невидливи прстени составени од темни парчиња мраз. Таа е четвртата најголема планета по [[дијаметар]] и трета по [[маса]]; Нептун има 17 пати поголема маса од Земјата и е нешто помасивен од блискиот [[Уран]], кој има маса од 14 Земјини маси, но е нешто помал поради поголемата густина. Планетата е именувана по [[Нептун (митологија)|Нептун]], римскиот бог на морето. Неговиот [[астрономски симбол]] (♆, [[Уникод]] U+2646) е стилизирана верзија од Посејдоновиот Трозабец. Најмногу се разликува по тоа што има [[елипса|елиптична]] [[орбита]].