Разлика помеѓу преработките на „Конкуренција“

дополнување, викификација
(дополнување, викификација)
{{внимание}}
'''Конкуренцијата''' во [[биологија]]та, [[екологија]]та и [[социологија]]та е натпревар меѓу [[Организам|организми]], [[животни,]] индивидуи,или групи,луѓе итн.,(поединци или групи) за територија, за живеалиште, за ресурси и материјални добра, за углед, за почит, за награди, пријатели,за статус во групата или општеството, или за моќ;. Оттука, поимот „конкуренција“ означува онанешто што е спротивно од соработка. ПроизлегуваТаа настанува секогаш кога најмалку две страни тежнеат кон една цел која неможене може да се дели или која е посакувана само индивидуално, а не заеднички и со соработка. Конкуренцијата настанува по природен пат помеѓу живиживите организми кои имаат соживот во иста животна средина. На пример, животните се натпреваруваат меѓу себе за залихипристап надо [[вода]], [[храна]], партнери или други биолошки ресурси. Луѓето најчесто се натпреваруваат меѓу себе заради храна и партнери, иако кога овие потреби се задоволени, длабоко соперништво конкуренцијата произлегува од потрагата по богатство, углед и слава. Конкуренцијата е, исто така и, важно начело во [[Пазарна економија|пазарната економија,]] и бизнисот[[бизнис]]от ечесто честопатисе поврзуванповрзува со конкуренцијата, бидејќи повеќето компании се во натпревар со најмалку една друга компанија за истата група на потрошувачи, а конкуренцијата во една компанија најчесто се поттикнува и за да се задоволат и постигнат услуги и производи од повисок квалитет што самата компанија ги произведува или развива.
 
===Последици===
 
===Економија и бизнис===
Речникот ''Merriam Webster'' ја дефинира конкуренцијата во бизнисот како „обидот на две или повеќе страни кои дејствуваат независно, да го овозможат бизнисот на третата страна со понудување на најпогодни услови“. [[Адам Смит]] (анг.англиски: ''Adam Smith'') во „Богатсвотоделото „''Богатството на народите“народите''“ (1776 година) ија другиопишал економисти ја опишалеконкуренцијата како распределување продуктивни ресурси на нивните највисоко вреднувани употреби и поттикнување ефикасност. Последната микроекономска[[Микроекономија|Микроекономската]] теорија издвоена меѓу идеалната и неидеалната конкуренција, заклучува дека ниту еден систем на распределување на ресурси не е поефикасен од идеалнатасовршената конкуренција. Конкуренцијата, според теоријата, придонесува [[Претпријатие|претпријатијата]] да развијат нови производи, услуги и [[Технологија|технологии]], кои би му пружиле на потрошувачите поширок избор и подобри производи. Поширокиот избор вообичаено придонесува до пониски цени на производите, во споредба со цената[[цена]]та во случај кога би немало конкуренција ([[монопол]]) или кога би имало незначајно малаограничена конкуренција ([[олигопол]]). Покрај сето тоа, конкуренцијата може да води кон залудно вложување [[труд]] и зголемени [[трошоци]] (и цени) во некои околности. На пример, силната конкуренција за малиот број на добри работни позиции во сферата на музиката[[музика]]та и глумењетоглумата води многу амбициозни музичари и актери значајно да вложуваат во подготвување, што е притоа ненадоместливо, затоа што само дел од нив стануваат успешни. Критичарите тврдат дека конкуренцијата може да биде и дестабилизирачка, особено конкуренцијата меѓу одредени [[финансиски институции]]. СаматаИсто конструктивносттака, на конкуренцијата во профитабилноста е ставена под знак прашање од страна на експертите. Сесе тврди дека целите насочени кон конкуренцијата се контрапродуктивни за зголемување на приходите и профитабилноста[[профит]]абилноста, бидејќи тие ги ограничуваат можностите за [[Стратегија|стратегии]] на претпријатијата, како и нивната способност да понудат иновативни одговори на промените на пазарот[[пазар]]от. Покрај тоа, силната желба да се поразат конкурентите со компетитивни цениконкуренцијата доведува до голема веројатност наза предизвикувањепојава на „војна на цени“цените“.
 
===Конкуренцијата во бизнисот===
Класифицирани се три видови на конкуренција во економијата:
Во бизнисот постојат три видови конкуренција:
* Формата која има најограничена употреба е директната конкуренција (наречена исто така и конкуренција по категорија или бренд конкуренција), каде што производите коишто ја вршат истата функција се натпреваруваат помеѓу себе. На пример, еден бренд на комбиња се натпреварува со неколку други брендови на истиот производ. Постојат случаи каде две конкурентски компании се натпреваруваат на баш на овој начин. Eдната компанија воведува нови производи во својот асортиман, што доведува до воведување на истите видови производи и од страна на другата компанија.
* Втората форма е „конкуренција на субститути“супститути“ или индиректна конкуренција, каде што се натпреваруваат производи кои што се скоро па еднакви едни со други. На пример, путерот се натпреварува со маргаринот, мајонезот со други разни сосови и намази.
* Најшироко распостранетата форма на конкуренција е вообичаено наречена „буџет„буџетска конкуренција“. Во оваа категорија е вклучено се она на што потрошувачот би сакал да ги потроши своите расположливите финансиски средства. На пример, семејство кое располага со дваесет илјади долари може да одбере да ја потроши сумата на многу различни производи, кои можат да се гледаат како конкуренти едни на други за потрошувачката на семејството. Оваа форма на конкуренција во некои наврати е опишана и како „конкуренција на добивка“.
*
Освен тоа, компаниите се натпреваруваат и за инвестирање на финансиските пазари (капитал во акции или долг) со цел да се создаде потребниот капитал за нивно дејствување. Знаејќи ги ризиците, еден инвеститор по обичај ќе има во предвид и други можности за инвестирање и нема да се фокусира само на компании кои се натпреваруваат за производот (директните конкуренти). Проширувањето на обемот на инвестирање за да се вклучат и индиректните конкуренти води кон поширока група на слични компании кои се натпреваруваат посреднички.
Конкуренцијата може да се сретне и во друг вид, различен на оној меѓу две или повеќе компании. На пример, писатели од областа на бизнисот понекогаш упатуваат на внатрешна конкуренција. Овој вид е конкуренција во рамките на компаниите. Поимот за првпат е претставен од Алфред Слоан (анг.англиски: ''Alfred Sloan'') во ''General Motors'' во 1920 година. Слоан промислено создал точки во работниот процес кои се совпаѓаат меѓу оддели на компанијата, за да секој оддел се натпреварува еден со друг. На пример, одделот на ''Chevrolet'' ќе се натпреварува со одделот на ''Pontiac'' за одредени сегменти од пазарот. Конкурентските брендови од истата компанија одобриле да некои делови бидат направени од еден оддел и да бидат користени од други оддели, на пример, делови направени од одделот на Chevrolet да се користат и од одделот на ''Pontiac''. Во 1931 година, и ''Procter & Gamble'' започнале промислен систем на конкуренција меѓу самите брендови во рамките на компанијата. Компанијата се состоела од различни брендови, секој од нив со свои предвидени ресурси, вклучувајќи и посветена група на вработени кои се борат за брендот. Секој бренд менаџер се сметал за одговорен и бил соодветно награден за успехот или неуспехот на самиот бренд. Ова е познато како „конкуренција во рамките на брендот“.
ШалевОттука, најголем дел од компаниите придонесуваат за конкуренција меѓу вработените како индивидуалци. Пример за овај случај е натпревар меѓу продажни агенти. Продажните агенти со највисоко остварен процент на продажба (ангили најдоброто подобрување во продажбата) за одреден период, се наградени од страна на работодавецот. Шалев (англиски: ''Shalev'') и Асбџорнсен (анг.англиски: ''Asbjornsen'') откриле дека и крајниот резултат од обратните аукции е најтесно поврзан со конкуренцијата. Специјализираната литература во голема мера го подржала значењето на конкуренцијата како основа за успех на обратната аукција. Нивните заклучоци го подржуваат тоа тврдење, дека конкуренцијата е силно поврзана со успехот на обратната [[аукција]], како и со бројот на наддавачи.
 
===Ограничување на конкуренцијата===
Формата која има најограничена употреба е директната конкуренција (наречена исто така и конкуренција по категорија или бренд конкуренција), каде што производите коишто ја вршат истата функција се натпреваруваат помеѓу себе. На пример, еден бренд на комбиња се натпреварува со неколку други брендови на истиот производ. Постојат случаи каде две конкурентски компании се натпреваруваат на баш на овој начин. Eдната компанија воведува нови производи во својот асортиман, што доведува до воведување на истите видови производи и од страна на другата компанија.
Би требало да се даде до знање дека бизнис Бизнис-конкуренцијата и економската конкуренција во најголем дел земји честопати е ограничена или забранета. Во голем број случаи конкуренцијата подлежи на законски рестрикции. На пример, конкуренцијата може да биде законски забранета, како во случајот на државен монопол или монопол со државно овластување. Државата може да воспостави тарифи, субвенции и други заштитни мерки со цел да ја спречи или намали конкуренцијата. Во зависност од односната економска политика, чистата конкуренција во поголема или помала мера е регулирана од конкурентската политика и Законот за заштита од конкуренција. Друг составен дел на овие активности е процесот на разоткривање, со случаи на високи државни регулативи кои водат кон започнување на помал број конкурентски бизниси.
 
===Конкурентност на економиите===
Втората форма е „конкуренција на субститути“ или индиректна конкуренција, каде што се натпреваруваат производи кои што се скоро па еднакви едни со други. На пример, путерот се натпреварува со маргаринот, мајонезот со други разни сосови и намази.
[[Светски економски форум|Светскиот економски форум]] изработува и објавува индекс на глобалната конкурентност, која ја оценува конкурентноста на секоја национална [[економија]] во светот. Според извештајот за 2018-2019, [[САД]] имаат најконкурентна економија, со 85,6 индексни поени (од можните 100), а потоа следуваат: [[Сингапур]] со 83,5 поени, [[Германија]] со 82,8 поени, [[Швајцарија]] со 82,6 поени, [[Јапонија]] со 82,5 поени, [[Холандија]] со 82,4 поени, [[Хонг Конг]] со 82,3 поени, [[Обединетото Кралство]] со 82 поени, [[Шведска]] со 81,7 поени и [[Данска]] со 80,6 поени. Според овој извештај, Македонија се наоѓала на 84. место во светот, со 56,6 поени.<ref>Зоран Јовановски, „Економијата на САД најконкурентна во светот, македонската економија на 84. место“, ''Економија и бизнис'', година 20, број 244, ноември 2018, стр. 10.</ref>
 
Најшироко распостранетата форма на конкуренција е вообичаено наречена „буџет конкуренција“. Во оваа категорија е вклучено се она на што потрошувачот би сакал да ги потроши своите расположливите финансиски средства. На пример, семејство кое располага со дваесет илјади долари може да одбере да ја потроши сумата на многу различни производи, кои можат да се гледаат како конкуренти едни на други за потрошувачката на семејството. Оваа форма на конкуренција во некои наврати е опишана и како „конкуренција на добивка“.
 
Освен тоа, компаниите се натпреваруваат и за инвестирање на финансиските пазари (капитал во акции или долг) со цел да се создаде потребниот капитал за нивно дејствување. Знаејќи ги ризиците, еден инвеститор по обичај ќе има во предвид и други можности за инвестирање и нема да се фокусира само на компании кои се натпреваруваат за производот (директните конкуренти). Проширувањето на обемот на инвестирање за да се вклучат и индиректните конкуренти води кон поширока група на слични компании кои се натпреваруваат посреднички.
Конкуренцијата може да се сретне и во друг вид, различен на оној меѓу две или повеќе компании. На пример, писатели од областа на бизнисот понекогаш упатуваат на внатрешна конкуренција. Овој вид е конкуренција во рамките на компаниите. Поимот за првпат е претставен од Алфред Слоан (анг.Alfred Sloan) во General Motors во 1920 година. Слоан промислено создал точки во работниот процес кои се совпаѓаат меѓу оддели на компанијата, за да секој оддел се натпреварува еден со друг. На пример, одделот на Chevrolet ќе се натпреварува со одделот на Pontiac за одредени сегменти од пазарот. Конкурентските брендови од истата компанија одобриле да некои делови бидат направени од еден оддел и да бидат користени од други оддели, на пример, делови направени од одделот на Chevrolet да се користат и од одделот на Pontiac. Во 1931 година, и Procter & Gamble започнале промислен систем на конкуренција меѓу самите брендови во рамките на компанијата. Компанијата се состоела од различни брендови, секој од нив со свои предвидени ресурси, вклучувајќи и посветена група на вработени кои се борат за брендот. Секој бренд менаџер се сметал за одговорен и бил соодветно награден за успехот или неуспехот на самиот бренд. Ова е познато како „конкуренција во рамките на брендот“.
Во заклучок, најголем дел од компаниите придонесуваат за конкуренција меѓу вработените како индивидуалци. Пример за овај случај е натпревар меѓу продажни агенти. Продажните агенти со највисоко остварен процент на продажба (или најдоброто подобрување во продажбата) за одреден период, се наградени од страна на работодавецот.
Шалев (анг. Shalev) и Асбџорнсен (анг. Asbjornsen) откриле дека и крајниот резултат од обратните аукции е најтесно поврзан со конкуренцијата. Специјализираната литература во голема мера го подржала значењето на конкуренцијата како основа за успех на обратната аукција. Нивните заклучоци го подржуваат тоа тврдење, дека конкуренцијата е силно поврзана со успехот на обратната аукција, како и со бројот на наддавачи.
Би требало да се даде до знање дека бизнис конкуренцијата и економската конкуренција во најголем дел земји честопати е ограничена или забранета. Во голем број случаи конкуренцијата подлежи на законски рестрикции. На пример, конкуренцијата може да биде законски забранета, како во случајот на државен монопол или монопол со државно овластување. Државата може да воспостави тарифи, субвенции и други заштитни мерки со цел да ја спречи или намали конкуренцијата. Во зависност од односната економска политика, чистата конкуренција во поголема или помала мера е регулирана од конкурентската политика и Законот за заштита од конкуренција. Друг составен дел на овие активности е процесот на разоткривање, со случаи на високи државни регулативи кои водат кон започнување на помал број конкурентски бизниси.
Конкуренцијата меѓу држави е доста суптилна за да се забележи, но несомнено јасно се гледа во светската економија. Државите се натпреваруваат за да обезбедат најдобро што може бизнис опкружување за мултинационални корпорации. Таков вид на конкуренција е очигледен со превземањето на политики од страна на овие земји со цел образување на идната работна сила. На пример, источно-азиските економии како Сингапур, Јапонија и Јужна Кореја се стремат кон придавање големо значење на образованието со распределување голем дел од буџетот на овој сектор, и со имплементирање на програми како образование на лица со посебен талент или дарба.
 
===Право===
===Ганди===
Ганди зборува и за егоистичка конкуренција. За него, кога таквите квалитети се величат и/или не се скротени, тоа би водело кон насилство, конфликт, несогласувања и деструктивност. За Ганди, конкуренцијата потекнува од егото, и поради тоа општеството мора да се заснова на заедничка љубов, соработка и жртвување за благосостојбата на човештвото. Во општеството кое Ганди го посакувал, секоја индивидуа ќе соработува и служи за благосостојбата на другите и луѓето меѓусебно ќе ја делат својата радост, тага и успех како правило на социјален живот. За него, не постои место за конкуренцијата во едно општесво без насилство и ова треба да се сфати со што повеќе луѓе ќе донесат лична одлука за имаат помалку тенденции кон егоизам и себичност.
 
== Наводи ==
{{наводи}}
 
[[Категорија:Економија]]