Отвори го главното мени

Промени

поправка на правопис
| portaldisp =
}}
'''Д-р Крсте Петков Мисирков''' ({{роден во|Постол|Егејска Македонија}} на {{роден на|18| ноември|1874}} – {{починат во|Софија|Царство Бугарија}} на {{починат на|26|јули|1926}}) — [[Македонци|македонски]] [[филолог]],<ref name="Георги">''Георги Сталев- Литература на македонскиот јазик''</ref> кодификатор на [[Македонски јазик|македонскиот литературен јазик]] и [[Правопис на македонскиот литературен јазик|правопис]], [[славист]], [[историчар]], [[етнограф]], аналитичар на национално-политичките проблеми, [[публицист]], собирач и проучувач на македонското народно творештво. Тој е и автор на првата и првото списание на современ македонски јазик, основоположник и активен учесник во македонските научно-литературни и национално-политички друштва во [[Белград]], [[Санкт ПетерсбургПетербург]], [[Одеса]] и [[Софија]], раководител на ТМОК и личност на македонскиот [[20 век]].<ref>''К.П.Мисирков, „За Македонцкитемакедонцките работи“, јубилејно издание, Табернакул, Скопје, 2003. стр.5''</ref>
 
Мисирков е автор на книгата „[[За македонцките работи]]“, списанието [[Вардар (списание)|„Вардар“]] и голем број на научни статии објавени во различни весници. Покрај авторската дејност тој се занимавал и со превод на литературни дела и собирање на народни творби.
 
[[Податотека:Rodnata kuka na Misirkov.jpg|left|150px|thumb|Родната куќа на Мисирков во Постол, Егејска Македонија.]]
[[Податотека:Krste-Misirkov-portrait.jpg|thumb|150px|left|ПортерПортрет на Крсте Петков Мисирков, сликана во [[Одеса]], [[Украина]].]]
Крсте Петков Мисирков е роден во ноември [[1874]] година во селото [[Постол]], Ениџевардарско во [[Егејска Македонија]]. Селото се наоѓа недалеку од античката македонска престолнина [[Пела]]. Шест одделенија основно училиште завршил во родното место, слушајќи настава на [[грчки јазик]]. Лошата материјална сoстојба на неговото семејство не му дозволила да го продолжи веднаш неговото образование. По неколкугодишна пауза, Мисирков се здобил со стипендија од српското друштво „Свети Сава“. Тоа биле првите закани за навлегување и на српската пропаганда во [[Македонија]], преку инсталирање на разни стипендии за едуцирање на т.н. свој кадар како што веќе правеле грчката и бугарската пропаганда во Македонија<ref name="Георги" />
 
Користејќи ја извесно време оваа стипендија, Мисирков сфатил дека српската буржоазија ја започнала својата грда игра. Чувствувајќи ја денационализаторската политика, изразена преку дејноста на друштвото „Свети Сава“, тој учествувал во немирите што ги пројавиле македонските стипендисти. Потоа со неколкумина свои едномисленици избегал од [[Белград]] во [[Софија]]. Тоа што го дочекало во [[Бугарија]] речиси по ништо не се разликувало од [[Србија]]. За да го продолжат понормално своето образование во Софија, македонските студенти морале да се пишат како Бугари. Мисирков не го прифатил тоа. Тој повторно пребегнал во Србија, за да запише трет клас, но сепак тоа не му успеало. Во Белград, сакал или несакалне сакал, се запишал сово прва година како семинарист на богословско-учителската школа, која имала своја посебна цел и тоа: македонските ученици да ги подготвува за српски свештеници и учители кои подоцна би се вклучиле на македонски терен за да го пропагираат српското име. ОвојпатОвој пат македонските ученици го искажале своето незадоволство: тие кренале бунт, по кој училиштето било затворено, а македонските ученици биле испратени во внатрешноста на Србија. Така Мисирков се нашол во [[Шабац]], каде завршил четврти клас гимназија<ref name="Георги" />.
[[File:Крсте Мисирков - 1899.jpg|thumb|мини|десно|Крсте Петков Мисирков во 1899 година]]
Крсте Петков Мисирков, иако ја завршил гимназијата, сепак се решил повторно да се запише во друго средно училиште: ''белградската учителска школа'', која целосно ја завршил во [[1895]] година. Во ова училиште Мисирков основал ученичка дружина и ја нарекол „Вардар“, со своја програма која членовите на дружината ''Негоіите членоіи да се запознаіат и да си изработат іедна програма, коіа ке iа осашчествуваат во Македониіа таіно од србцката пропаганда''. Членовите на дружината во извесна смисла ја продолжиле идејата на т.н. „Лозари“. Тоа за Мисирков претставувало почеток на организирана национално-политичка активност која ќе продолжи околу 30 години<ref name="Георги" />.
[[Податотека:Krste P.Misirkov- portret.PNG|thumb|left|200px|Портрет на Крсте Петков Мисирков од Одеса 1905.]]
[[Податотека:Diploma na Misirkov.jpg|150px|right|thumb|Дипломата на Мисирков од Петроградскиот Универзитет.]]
По завршувањето на учителската школа Мисирков се здобил со служба во [[Приштина]]. Но, наместо да се појави на своето работно место, Мисирков тајно се префрлил во [[Одеса]]. Таму не му го признале образованието. Така, Мисирков бил принуден да се запише во духовна семинарија во [[Полтава]] и дури по две години да започне со студирањето: отпрвин на Медицинскиот факултет во [[Петродонски Словен]]. Вклучувајќи се во птероградскатапетроградската студентска средина, Мисирков станал многу активен. Меѓу другото, напишал и еден блескав реферат под наслов ''За значењето на моравското или ресавското наречје за современата и историската етнографија на [[Балканскиот Полуостров]]'', што го прочитал пред членовите на ИмераторскотоИмператорското руско географско друштво, а го објавил и во списанието „Живија старина“.<ref name="Георги" />
 
Во екот на најголемата борба за превласт на пропагандите во Македонија, Мисирков се вратил во Mакедонија, во родното село Постол. Тогаш и се запознал потемелно со македонското револуционерно движење. Во исто време собрал богат фолклорен и етнографско-топографски материјал што подоцна го објавил во своето [[списание „Вардар“]].<ref name="Георги" />
При следното доаѓање во [[Петроград]] Мисирков станал член на [[Бугарско студентско друштво|Бугарското студентско друштво]] и со неколкумина истомисленици го основал [[Таен македонско-одрински комитет|Тајниот македонско-одрински комитет]]. Меѓутоа, [[Русија]] се наоѓала во предреволуционерен период и руската влада го затворила Петроградскиот универзитет. Поради тоа на Мисирков не му останало ништо друго, а и здравствено се почувствувал лошо, па заминал во Одеса. Од тоа време датира студијата ''Кон прашањето за народноста и причината за популарноста на македонскиот крал Марко'', што била неговата дипломска работа. Во [[1902]] година, Мисирков блескаво го завршил факултетот во Петроград.<ref name="Георги" />
 
Истата година било основано и Македонското студентско другарство во руската престолнина. Во организирањето на ова друштво значаен придонес дал и самиот Мисирков. Само една година подоцна ова научно-литературно другарство било преименувано и оттогаш дејствувало како [[Македонско научно-литературно друштво „Свети Климент“]]. Членовите на ова другарство испраќале од своите редовни седници барања пред сесè до руската влада, па и до владите на другите европски држави, да се признае правото на македонскиот народ на самостојност, да му се признае правото на литературен јазик, правото за обновување на [[Охридска архиепископија|Охридската архиепископија]].<ref name="Георги" />
 
=== Соработката со Ростковски и деновите во Битола ===
=== Соработка со Војдан Чернодрински, За македонцките работи и реакции во Србија ===
[[Податотека:Novakovik pismo.jpg|150px|right|thumb|Писмо на Новаковиќ каде тврди дека Македонците веќе почнале да пишуваат на македонски јазик.]]
Крсте Мисирков во [[Битола]] работел врз планот за отворање на македонски училишта. Токму во тоа време избувнува и [[Илинденското востание]], во кое Мисирков не учествувал лично. Подоцна во Русија тој го образложил своето отсуство од Илинденското востание со откривање на причините за неуспех на востанието. Во Русија развил широка активност, пред сесè публицистичка, работејќи над текстовите од својата книга на која и дал наслов ''[[За македонцките работи]]'', како и над некои ракописи за учебници. Со цел да ја публикува својата книга, Мисирков заминал во [[Софија]]. Во тоа време доаѓа периодот кога [[Бугарија]] и [[Србија]] се договараат за поделба на сферите за дејство на своите пропаганди во [[Македонија]]. Мисирков и се придружил на театарската група на [[Војдан Чернодрински]], која имала намера да даде неколку претстави на пиесата „[[Македонска крвава свадба]]“ во неколку градови во Србија. Во [[Белград]] Мисирков одржал предавање за ''македонското прашање во светлината на српско-бугарското зближување''. Дел од белградскиот печат жестоко го нападнал Мисирков за тоа предавање што го одржал во салата на ''Велика Школа''. Меѓутоа, забележана е реакција на [[Андра Гавриловиќ]], кој во списанието ''Бранково коло'', а под наслов ''Пред четвртата јужнословенска литература'', пишува дека претставите на Војдан Чернодрински не се изведени во никаков јазичен жаргон, туку тоа е ''проба на една нова култура'', ''почетоци на една нова јужнословенска литература''. Во таа смисла тој, го имал и предавањето на Мисирков.<ref name="Георги" />
 
===Понатамошни активности и смртта ===
[[File:Saat Kula - Bitola 10.JPG|thumb|180px|Споменикот на Крсте Мисирков пред [[Саат-кула (Битола)|Саат кулата]] во [[Битола]].]]
[[File:Krste Misirkov's grave.jpg|thumb|right|180px|Гробот на Мисиркови во Софија, Бугарија.]]
Мисирков се вратил во Софија со надеж да ја подигне од печатницата својата нова книга, но сепак не одело сѐ така лесно. Имено, книгата му била откупена од тамошните власти и изгорена. Од изданието се зачувале само мал број на примероци. По таквиот настан организиран од бугарската пропагандистичка машинерија, следел организиран напад врз Мисирков<ref name="Георги" />. Тој бил присилен да ја напушти Бугарија. Мисирков повторно се нашол во Русија, активирајќи се повторно во друштвото „Свети Климент“ и набргу го прифатил професорското место во Берѓанската гимназија, каде започнал со размислување за издавање на една македонска публикација именувана како „Вардар“. Така, Мисирков го напуштил Берѓанск и обезбедил престој во Одеса. Тој го подготвил првиот број на своето списание за печат и предал во печатница. Меѓутоа, нема доволно финансиски средства за да го подигне отпечатениот материјал. Со тоа завршило неговото одушевување. Но првиот а воедно и единствен број на списанието содржи драгоцени материјали напишани на македонски јазик. Тие, речиси, во сесè го потврдуваат Мисирков околу книгата За македонцките работи и за погледите кон македонскиот јазик и македонската нација.<ref name="Георги" />
 
Неговиот престој во Одеса бил исполнет со нови активности. Покрај подготовката на списанието „Вардар“ што се отпечатило во 1905 година (но не и во продажба), Мисирков бил вклучен во работата на Историско-филолошкото друштво. Во текот на Првата балканска војна тој бил воен дописник од фронтот во јужна Македонија. за време на Втората балканска војна веќе бил назад, во [[КишиневКишињев]] на професорска должност. Во 1913 година Македонската колонија од Петроград започнала да го издава списанието „Македонский голос“. Мисирков веднаш воспоставил контакти со Колонијата, соработувајќи со останатите луѓе што го издавале списанието. Мисирков објавувал под свое име но и под псевдонимот ''К.Пелски''.<ref name="Георги" />
 
[[Податотека:Misirkov molba.jpg|thumb|left|150px|Молба на Мисирков со која бара од Белград да му се овозможи работа во Југославија.]]
 
Понатака, Мисирков го дочекал револуционарнитереволуционерните настани од 1917 година. Бил отворен противник на присоединувањето на Бесарабија кон кралството романијаРоманија, па поради тоа и го екстернирале од КишиневКишињев во Одеса. Но повеќе не можел да остане во таа средина. Бидејќи си имал и семејство, тој заминал од Одеса во Софија, каде го пречекале со недоверба. Сепак добил служба во Етнографскиот музеј, потоа бил испратен во Карлово, но и понатака му се заканувале поради неговите отворени ставови во однос на македонското прашање. Побарал да добие служба во соседната држава Кралството на Србите, Хрватите и Словенците. Неговата молба останала без одговор. Оневозможен да се врати во Русија, фрлен на служба во провинциско место Копривштица, Мисирков западнал во криза. Се разболел тешко, претходно преплашен со закана дека ќе биде ликвидиран, па така се нашол во „Александровската болница“ во Софија, каде умрел на 26 јули 1926 година. Неговото семејство (сопруга и син) ги оставил без основни средства за живеење.<ref name="Георги" />
 
Мисирков е закопан во софиските гробишта парцела 89, ред 17, гроб 4 каде се наоѓаат и псмртнитепосмртните останки на [[Екатерина Михајловна - Мисиркова]], [[Сергеј Мисирков]] и [[Борис Мисирков (преведувач)|Борис Мисирков]]<ref>[http://kubura.com.mk/index.php?option=com_content&view=article&id=466:2008-11-21-00-26-53&catid=9:2008-09-05-14-13-15&Itemid=8 Разговор со Борис Мисирков]</ref>.
 
Според спомените на неговата сопруга Екатерина, шест недели Крсте е лекуван без точно утврдена дијагноза, односно со претпоставка дека е менингит или енцефалит. По шест недели болки и повремени бесвестицинесвестици, на 26 јули 1926 година Крсте Петков Мисирков умира во Александровата болница. Подоцна е утврдено дека умрел од тумор во мозокот. Мртов, цел ден лежел во креветот:, до него е само сопругата. Немало кој да го пренесе во мртовечницата, а сопругата немала пари за погреб. Свеќите што ги запалила, иѝ ги донеле милосрдни сестри. Болницата понудила да го остават телото за секцирање, но Екатерина и синот Сергеј одбиле. До гробот за сиромашни во софиските гробишта го испратиле само десеттинадесетина души<ref>[http://kubura.com.mk/index.php?option=com_content&view=article&id=466:2008-11-21-00-26-53&catid=9:2008-09-05-14-13-15&Itemid=8 Разговор со Борис Мисирков]</ref>.
 
=== Мисиркови ===
{{main|За македонцките работи}}
[[Податотека:Za makedonckite raboti.jpg|мини|десно|180п|„За македонцките работи“, издадена 1903 година во Софија]]
Најзначајно дело напишано од раката на Крсте Петков Мисирков е книгата „За македонцките работи“ објавена во [[Софија]] во 1903 година. Во таа книга Мисирков ја обработува положбата на македонскиот народ, актуелната тогашна политичка и етнографска состојба на [[Македонија]] и пошироко. Најзначаен дел е последната глава од книгата наречена „Неколку зборои за македонцкиіот литературен іазик“ во кој јасно МисрковМисирков дава предлог за оформување на литературен стандарден македонски јазик базирнбазиран врз централните говори. Од поголемо значење е и тоа што Мисирков користи азбука што е база за денешната македонска кирилична азбука.
 
Книгата „За македонцките работи“ била испечатена во 1903 година во Софија, тогашно Кнежество Бугарија, и била печатена во т.н. „Либерален клуб“. Самата книга има над 120 страници и поделена на пет дела и предговор. Четири од петте поглавја се всушност и говори кои Мисирков ги читал на состаноците на македонскиот литературен кружок во Русија. Поглавјата на книгата се:
Сите делови, со исклучок на предговорот и последните две глави, биле прочитани пред македонското друштво „Свети Климент“ во Русија. Така, втората глава од книгата била прочитана на 21 септември на 1-та седница на петроградското Македонско научно-литературно другарство „Св. Климент“, третата глава била прочитана на втората седница и четвртата глава била прочитана на третата седница на друштвото.
 
==== Значењето на книгата „''За Македонцкитемакедонцките работи''“ ====
 
Остварување на идејата за одделен [[македонски јазик]] е објавувањето на книгата „'''За македонцките работи'''“ (во [[Софија]], [[1903]]) од Крсте Петков Мисирков. Книгата на Мисирков е политичка анализа на положбата на македонскиот народ и предлог-програма за [[Македонско народноослободително движење|македонското народноослободително движење]]. Истовремено, таа ја разоткрива асимилаторската политика на соседните земји насочена против македонскиот народ и против македонскиот јазичен, културен и етнички идентитет.
Списанието „Вардар“ е првото списание за наука, литература и политички прашања исцело на македонски јазик со редактор [[Крсте Мисирков]] што го печатил [[1905]] година во [[Одеса]]. Излегло во еден единствен број.
 
Започнува со уводник на македонски „Од наредилницана“, пренесен и на руски јазик. Веднаш по рускиот превод на уводникот објавена е песната „Патник“ од П. Прерадовиќ, што претставува прв превод од хрватска поезија на македонски јазик. Носечки текст во првиот број е „Извикнува i н„Извикнуваiн`ето и разбор на бугарцката и србцка теори i итеориiи за народноста на мак`едонците“ . За жал, Мисирков во првиот број ја обработува само бугарската теорија, додека српската ја планира за вториот број, па ова негово видување никогаш не е објавено. Потоа, во првиот број на списаниотосписанието „Вардар“ следел етнографско-демографско-статистичкиот труд „Список села од i ужнаiужна Мак`едони i аедониiа (Пазарцко, Гевг`ели i цкоелиiцко и Кукушко)“ што го составил Мисирков како студент во 1900 година. За жал, направената „Об i аснителна„Обiаснителна забелешка за то iтоi список и за Солунцкото равнишче, со плани i нпланиiн`ето“ авторот најавува дека „к`е бидит дадена во друг`от бро iброi на Вардар“, кој никогаш не е составен и испечатен. Потоа следи рубриката „Народни песни“ со единствениот запис на народна песна од Мисирков, како и два записа на безнасловни песни од Ф. Николов. На крајот е рубриката „Современ живот“ во која Мисирков објавува два кратки, непотпишани хроничарски записи за Македонија и Русија.
 
=== Статии ===
* [[:s:К. Пелски : Македонски и Болгарски национали идеали|Македонски и болгарски национални идеали]] - „Македонскиј голос (Македонски глас)”, II, 10, 13.8.1914, 10-14.
* [[:s:К. Пелски: Борба за автономија|Борбата за автономија]] - „Македонскиј голос, (Македонски глас)”, II, II 29.11.1914,205-207.
* [http://strumski.com/biblioteka/?id=902 "Народността„Народността на македонците"Македонците“], в-к "20 jили. Македоно-одрински лист", год. I, бр. 5, Софиjа, 11 май 1924 г.
 
Исто така ги напишал и пробугарски дела:
 
* Белешки за јужнословенската филологија и историја, објавено во Македонско-одрински преглед Софија 1907, кн. 34-401908
* Колењето и интелигенцијата во Македонија, објавено во Одески листок, бр. 178, ОдессаОдеса 2 август 1912
* Нашиот народен епос и Македонија, објавено во Развитие, 1919, кн. 2-3, с. 80-81
 
 
=== Дневникот ===
Во книгата Писма, во која е поместен Дневникот на Крсте Петков Мисирков, македонската историја добива нови сознанија различни од сите досегашни интерпретации на делото на македонскиот преродбеник. Тој се потпишува како македонски Бугарин и се бори за целовитоста на Бугарија. Ја застпаувазастапува тезата дека Македонскиотмакедонскиот народ треба да биде заедно со Бугарскиотбугарскиот, наспроти Србија и Грција кои имале желба за делење на Македонија. Текстот изненадува со претставата на еден подруг, поинаков или поразличен Мисирков. Анализите, коментарите и предлозите на Мисирков во основа се однесуваат на последиците од Втората балканска војна и на значењето на Букурешкиот мировен договор. Мисирков изнесува редица ставови со кои ги оправдува бугарските интереси во Македонија, Македонците ги именува како македонски Бугари, културата и традициите, исто така, како бугарски. МисирковиМисирковите позиции и ставови за македонските работи во „Дневникот“ се во спротивност со неговите претходни становишта и разбирања изнесени во книгата „За македонцките работи“. Тука К. Мисирков прави хиерархија на интересите на Македонија. Многу јасно смета дека е подобро Македонија да остане цела отколку да биде распокината и поделена меѓу балканските државички кога веќе не и е дозволено самата да претставува одделна политичка единица. Во таа смисла, тој иѝ дава предност на Бугарија, сметајќи дека е природно да се приклучи кон Бугарија, а не кон Србија и Грција.<ref>[http://www.utrinski.com.mk/default.asp?ItemID=4B907DB0D4552A4CA1582F80C8DE4DB6 Враќањето на Мисирков, но не оној што го знаеме. Виктор Цветаноски. Утрински весник, Брoj 2738 среда, 16 јули 2008.]</ref>
Сепак оваа ситуација со новопронајдениот „Дневник“ во македонската научна јавност и воопшто кај Македонскиотмакедонскиот народ нема дилеми околу идентитетот на Мисирков. Имено, потписот со кој Мисирков се потпишал („македонски бугарин“Бугарин“) означувал македонецМакедонец со бугарско државјанство, бидејќи Мисирков до смртта живеел во Бугарија и со тоа тој докажувал дека е државјанин на некоја држава, но Македонец во етничка смисла<ref>[http://www.a1.com.mk/vesti/default.aspx?VestID=73477 Експерти: Нема дилеми за идентитет на Мисирков - Снежана Веновска Антевска]</ref>.
 
== Бугарски погледи ==
Во Бугарија Мисирков го сметаат за бугарски филолог, покрај фактот што тој бил македонист и јавно се залагал за македонската нација и култура.<ref name="Георги" /> Според одредени извори, се Мисирков се изјавувал и како македонски Бугарин.<ref>[http://www.utrinski.com.mk/default.asp?ItemID=1D87F26D23D39841A5BA951159B95ABE Непознатиот Мисирков меѓу Македонците]</ref><ref>[http://www.utrinski.com.mk/?ItemID=AD0EE19C422F9B43AE11BBC76F0A56AB СДСМ бара оставка од директорот на Архивот, Зоран Тодоровски]</ref> Од [[1913]] до [[1918]] година живеел во [[КишиневКишињев]], [[Бесарабија]] и таму бил бугарски претставник во локалното собрание.<ref>[http://www.macedonia-science.org/news.php?extend.498 Симов, Йордан. Националната принадлежност на Кръсте Мисирков през погледа на публичните учреждения в Бесарабия през 1916 г.]</ref><ref>[http://www.promacedonia.org/bugarash/misirkov/otmisirkov.html#8 Трайков, Веселин. Кръсте Мисирков и за българските работи в Македония, София, 2000, 56-60]</ref> Во својот „Дневник“ од [[1913]] година по распарчувањето на Македонија Мисирков изнел ставови со кои ги оправдува бугарските интереси во Македонија, Македонците ги именува како македонски Бугари, културата и традициите, исто така, како бугарски. Во овој период од животот јавно се залагал за националните права на бугарското население во Македонија, кои според него биле „погазени од Србите и од Грците“ и „крвта пролеана од Бугарите за Македонија ги чинеличинела неоспорливи правата на бугарскиот народ на Македонија“.<ref>„К.П.Мисирков - Дневник 5.VII - 30.VIII 1913, стр. 65</ref> Тој самиот се нарекувал македонски Бугарин.<ref>[http://www.utrinski.com.mk/default.asp?ItemID=4B907DB0D4552A4CA1582F80C8DE4DB6 Виктор Цветаноски - Враќањето на Мисирков, но не оној што го знаеме (Утрински весник)]</ref>
 
== Галерија ==
== Дополнителни информации ==
* Блаже Конески, ''„Вардар - научно-литературно и опшествено-политичко списание на К.П. Мисирков“, „Институт за македонски јазик Крсте Мисирков“, Скопје, 1966.''
* ''„Крсте Петков Мисирков. Научен собир посветен на 40-годишнината од смртта Скопје 24-25 јуни 1966“, ИнсититИнститут за македонски јазик „Крсте Мисирков“, Скопје, 1966.''
* ''„Крсте Петков Мисирков и национално-културниот развој на македонскиот народ до ослободувањето“, Институт за македонски јазик „Крсте Мисирков“, Скопје, 1976.''
 
== Поврзано ==
* [[Погледите на Крсте Петков Мисирков за Македонскиотмакедонскиот литературен јазик]]
* [[Македонскиот јазик за време на преродбата]]
* [[Македонското јазично прашање во 19 век]]
* [http://www.promacedonia.org/misirkov.html Историски образ на Мисирков]{{bg}}
* [http://www.promacedonia.org/bugarash/misirkov/index.html За книгата "Крсте Мисирков и за бугарските работи во Македонија"]{{bg}}
* [http://strumski.com/biblioteka/?id=902 "Народността„Народността на македонците"Македонците“], в-к "20 юлий. Македоно-одрински лист", год. I, бр. 5, София, 11 май 1924 г.