Кашлица: Разлика помеѓу преработките

Одземени 16.349 бајти ,  пред 6 години
обновување
сНема опис на уредувањето
(обновување)
}}
 
'''Кашлица''' ({{lang-la|tussis}}) - ненадејно, експлозивно и издишувачко маневрирање со кое луѓето се стремат да ги отстранат материите од дишните патишта.
'''Кашлицата''' ({{lang-la|tussis}}) е ненадеен и најчесто повторлив рефлекс кој помага при расчистување на дишните патишта од секрети , иритации , туѓи честици и [[микроб]]и. Кашлањето се состои од 3 фази : вдишување , засилено издишување со одреден звук и силно ослободување на [[воздух]] од [[бели дробови|белите дробови]] проследено со отворено [[грло]] и со карактеристичен звук . Кашлањето може да биде предизвикано и своеволно. Постојаното кашлање најчесто претставува симптом на [[болест]]. Многу [[Вирус|вируси]] и [[бактерии]] имаат огромна корист при нивното размножување . Тие го првоцираат домаќинот да кашла , при што се шират болести и кај други домаќини. Најчесто , кашлицата се предизвикува од воспаление на респираторниот тракт, но може да биде предизвикана и од закашлување, [[пушење]] , [[загадување на воздухот]], [[астма]], гастроезофагијален рефлукс , горно-назален слуз , [[хроничен бронхитис|хроничен бронхит]], [[белодробен тумор|пулмонарни тумори]], срцева инсуфиенција и лекови како што се конвертираниот ензим- ангиотензин. Лекувањето треба да биде цел за да престане болеста. На пр. откажување од [[пушење]] или намалување на ангиотензинските лекови. Некои луѓе можат да се загрижат за сриозни болести , а осигурањето може да ги утеши. Најчесто препишувани лекови за смирување на кашлица се коиденот или декстрометорфенот , но тие се создадаени за само повремено смирување. Другите лекувања се наменети за воспаление на воздушните патишта или за да се создаде слузно искашлување. Бидејќи кашлањето е природно одбрамбен рефлекс , смирувањето на кашлицата може да има и несакани дејствија, особено кога кашлицата е продуктивна.
 
==ПоинакваСимптоми и дијагноза==
==Класификација==
Пациентите, а понекогаш и неискусните лекари, кашлањето го изедначуваат со [[бронхитис]] (најчесто, [[Бактерија|бактериски]]) и одредуваат терапија со [[Антибиотик|антибиотици]] и други препарати кои го поттикнуваат кашлањето.<ref>„Инхалациската терапија дава најдобри резултати“, ''Здравје'', понеделник, 3 ноември 2014, стр. 6.</ref>
 
===Психогенична Видови кашлица===
Кашлањето може да биде групирано според времетраењето , според симптомите, според одликите и според времето. Ако времетраењето е помалку од три недели, тоа може да биде или [[акутен|акутно]] (со изненаден почеток), а ако е присутно од три до осум недели тогаш е [[субакутен|субакутно]] и времетраењето е хронично кога трае подолго од осум недели. Во зависност од искашланиот [[исплувок]] , кашлицата може да биде сува или продуктивна. Таа може да се појави и среде ноќ („ноќна кашлица“), за време на денот и за време на ноќта , или пак само во текот на денот.
Како најчести видови кашлица се јавуваат:<ref>„Инхалациската терапија дава најдобри резултати“, ''Здравје'', понеделник, 3 ноември 2014, стр. 6-7.</ref>
 
* ''Ларингеална кашлица'' (кашлица од [[грло]]то) - се појавува во ненадејни напади, вообичаено по одредено скокоткање во грлото при што болниот не може да земе [[воздух]], што може да предизвика вртоглавица.
Постојат неколку карактеристични кашлици. Бидејќи тие не можеле да бидат точно дијагностицирани кај ворзасните, останале само кај децата. Типичното воспаление на грлото се одликува со гласна кашлица, додека пак стаклената кашлица најчесто е опишана како кламидијална пневмонија.
* ''Трахеална кашлица'' (кашлање од [[дишник]]от) - според симптомите е слична на претходната, само што се слуша [[звук]] како лаење. Таа е проследена со силна болка зад [[Градна коска|градната коска]],а се јавува поради воспаление на дишникот. На почетокот, додека трае болката, кашлањето е суво, а потоа болниот искашлува густ секрет.
 
* ''Кашлица кај бронхитис'' - се јавува кај акутниот бронхитис и обично ги нема претходните симптоми, т.е. таа е постојана и без карактеристичните напади. На почетокот, кашлицата е сува и непродуктивна, а потоа искашлувањето може да биде проѕирно, што претставува одлика на [[Вирус|вирусните]] инфекции, или пак да биде жолто-зеленикаво, што претставува знак за бактериска инфекција. Хроночниот бронхитис кај [[Пушач|пушачите]] е проследен со силни напади на кашлица наутро, кои траат додека не се исфрли секретот што се наталожил во текот на ноќта.
==Поинаква дијагноза==
* ''Астматична кашлица'' - се јавува кај опструктуивните болести на [[Бели дробови|белите дробови]], како што е [[астма]]та. Може да биде предизвикана од длабоко вдишување, смеење или вдишување ладен воздух. По нападот на кашлицата, болниот чувствува отежнато издишување и свирење во градите.
 
* ''Кашлање од храна'' - кај постарите луѓе, кај кои е нарушен рефлексот за голтање, често се јавува кашлање по земањето храна или пијалок, бидејќи дел од [[храна]]та навлегува во дишникот.
Појавата на кашлица кај децата е нормална или е физиолошки [[рефлекс]], или пак е поради некоја непозната причина. Кај здравите деца , иако нема никакво присуство на некоја [[болест]] , тие кашлаат дневно околу десет пати, што е и сосема нормално. Најчеста причина за појава на [[Акутен|акутна]] или субакутна кашлица е вирусно воспаление на респираторниот тракт. Кај возрасните со [[Хроничен|хронична кашлица]] т.е. кашлица подолга од 8 недели , во речиси сите случаи имало горно- назално слузење , [[астма]], есинофиличен бронхит и гастроезофагијален рефлукс. Причините за хронична кашлица се слични на бактерискиот [[Хроничен бронхитис|бронхит]] кај децата.
* ''Кашлица со примеси на крв'' - појавата на [[крв]] при кашлањето е знак за сериозно заболување, бидејќи е честа кај [[Tумор на белите дробови|туморите на белите дробови]]. Тогаш, нападите на кашлање се чести и тешки и болниот помодрува или дури ја губи свеста. Меѓутоа, мали траги на крв може да се појават при секоја силна кашлица поради оштетувањето на слузницата.
 
* ''Кашлица при апцес и бронхоектазија'' - искашлувањето поголеми количества гноен секрет со специфичен мирис е знак за распаѓање на ткивото во белите дробови во случај на белодробен [[апцес]]. Апцесот може да се јави како [[болест]] или да биде последица на туѓо тело во [[бронхии]]те. Тогаш, во проширените бронхии се таложи секрет, а со промена на положбата на телото, кашлањето и секретот се зголемуваат.
===Воспаленија===
* ''Кашлица кај срцевите заболувања'' - кога кашлицата е проследена со задишување, особено ако се зголемува при напор или при хоризонтална положба на телото, е знак за слабеење на [[срце]]то и застој во белите дробови. Кај овој вид, искашлувањето е водесто и пенесто, а во белите дробови се слуша карактеристичен звук.
 
* ''Кашлица при ''фиброза'' на белите дробови'' - се јавува поради претворање на белите дробови во цврсто фиброзно ''ткиво'', а тоа е проследено со силна кашлица која е особено изразена при физички напор.
Кашлицата најчесто е предизвикана од воспаленија на респираторниот тракт во кои спаѓаат обичната настинка, [[пневмонија|пневмонијата]], [[магарешка кашлица|магарешката кашлица]] или [[туберкулоза|туберкулозата]]. Кај повеќето случаи , [[Акутно|акутната]] кашлица ( кашлицата која трае помалку од 3 недели) е предизвикана од обичната настинка. Кај луѓето кои имаат нормална рендгенска снимка од нивните гради , многу ретко се дијагностицира [[туберкулоза]]. Магарешката кашлица највеќе се препознава по проблематичното кашлање кај возрасните.
* ''Кашлица како последица на воспалена или надразнета слузница на белите дробови'' - може да биде последица на бактериска или вирусна инфекција. Ако искашланиот секрет е со жолта или зелена боја, тоа е знак за бактериска инфекција, која често е проследена со зголемена телесна температура.
Откако ќе се расчисти вирусната [[инфекција]], лицето може да остане со постинфекциска кашлица. Таа најчесто е сува , непродуктивна кашлица без исплувок. Во симптомите се вклучени градна напнатост и дразнење на [[бели дробови|белите дробови]]. Оваа кашлица останува неколку недели по болеста. Причината за кашлањето може да биде воспалението , слично на воспалението кај стресните нарушувања како што е [[карпален тунел|карпалниот тунел]]. Повторувањето на кашлицата создава воспаление кое предизвикува тешкотија , а тоа пак предизвикува уште повеќе кашлање притоа создавајќи еден затворен циклус. Постинфекциската кашлица најчесто не се лекува со вообичаените [[Лек|лекови]] за смирување на кашлица. Лекувањето се состои од лек против воспаление , за да го смири воспалението и лек за смирување на кашлицата за постојано да го намалува кашлањето се додека тоа не престане. Воспалението може да ја зголеми чуствителноста на други постојни проблеми како што се [[Алергија|алергиите]] и лекувањето на кашлицата која се појавила од сосема поинакви причини, ( со прочистување на воздухот, или со [[Алергија|алергиски лекови]]) кои можат да го забрзаат [[закрепнување|закрепнувањето]]. Бронходилаторот , кој помага за да се отворат дишните патишта , исто така може да помогне и да се излечи овој тип на кашлица.
===Реактивна болест на дишните патишта===
 
Кога лицето со дијагноза потенцијален [[астматичар]], се жали само од кашлање , тогаш тој пати од поинаква астматичарска кашлица. Двата поврзани синдроми се атописка кашлица и езонофиличен бронхит. Атописката кашлица се јавува поретко , со атопија и богат езонофилис во исплувокот , но со нормална функција и чуствителност на дишните патишта . Исто така и езинофиличниот бронхит се карактеризира со езинофилија во исплувокот , без некаква атопија или преголема чуствителност на дишните патишта. За ваков тип на [[болест]] , најсоодветно лекување е лекувањето со [[кортикостероид|кортикостероиди]]. Кога ќе се влоши акутно-хроничната и опструктивната [[белодробна болест]] , исто така се влошува и кашлицата.
'''Астмата''' е најчест случај на хронична кашлица кај младите и кај возрасните. Кашлањето може да биде единствениот симптом на [[астма]], или пак [[бревтање|бревтањето]], тешкотии при дишењето , чувството на напнатост во градите , се исто така симптоми на [[астма|астмата]]. Во зависност од тоа колку е сериозна [[астма|астмат]]а , таа може да се третира и со бронходилатори ( лекови кои ги отвораат дишните патишта) или пак со инхалирачки стероиди. Лекувањето на [[астма|астмата]] треба да ја спречи и кашлицата.
[[Хроничен бронхитис|Хроничниот бронхит]] е медицински дефиниран како постојана продуктивна кашлица со исплувок или слуз , со времетраење од најмалку 3 месеци во две години. [[Пушење|Пушачите]] најчесто кашлаат заради [[Хроничен бронхитис|хроничниот бронхит]]. Цигарите предизвикуваат восплание, лачење на слуз во дишните патишта и тешко искашлување на слузот. Кашлањето многу помага при искашлување на сите тие секрети. Оваа болест може да се излечи со откажување од цигарите. [[Хроничен бронхитис|Хроничниот бронхит]] исто така може да биде предизвикан од [[пневмокониоза]] или од долготрајно вдишување на [[чад од цигари]].
 
===Гастроезофагијален рефлукс===
 
Луѓето кои од кашлаат од непознати причини боледуваат од [[гастоезофагијален рефлукс]]. Ова се случува кога [[Киселина|киселинските соединенија]] од желудникот се враќаат во [[хранопроводник|хранопроводникот]]. Најчести симптоми од оваа болест се : жиговина , кисел вкус во устата, или пак чувство на киселински рефлукс во градите. Повеќе од половина од случаите на гастроезофагијален рефлукс немаат други симптоми. Езофагијалниот [[киселина|киселински]] индикатор може да ја потврди дијагнозата на '''гастроезофагијален рефлукс'''. Понекогаш оваа [[болест]] може да ги влоши другите респираторни болести како што се [[астма|астмата]] или бронхитот. Лекувањето вклучува некиселински лекови и промена на начинот на живеење. Доколку болеста неможе да се излекува со лесно остварливи мерки , тогаш ако е потребно се изврши и [[Хирургија|хируршки зафат]].
 
===Загадување на воздухот===
 
Кашлањето може да се предизвика од [[загадување на воздухот]], чад од цигари , иритирачки гасови и од влажноста во домот.
 
===Туѓи тела===
 
Ако некој на среде јадење наеднаш почне да кашла , тогаш велиме дека станува збор за туѓо тело. Воздушните бронхии понекогаш можат да предизвикаат кашлица , но тоа ретко се случува. Кашлицата може да се предизвика и од сувост при дишење на уста, или при залутување на храната во дишникот кај луѓето кои имаат тешкотиии при дишењето.
 
===Ангиотензински лекови===
 
Конвертираните ензими – ангиотензински инхибитори се лекови кои се користат за шеќерната болест , срцевата болест и за високиот крвен притисок. Кај 25- 10 % од луѓето кои ги користеле овие лекови, кашлицата се појавила како несакано дејствие. Единствениот начин за спречување на кашлицата е да престане користењето на овие лекови. Таквите [[Лек|лекови]] за превисока чуствителност се употребуваат многу често и едни од нив се рамиприлот и кинаприлот. Постојат случаи во кои се појавила кашлицата од непознато потекло , а престанала со самото прекратување на лекот.
 
===Психогенична кашлица===
 
[[Психогеничната кашлица]] ( '''псевдоастма''' ) можеби не предизвикува физички проблеми , но затоа таа предизвика психолошки и емоционални проблеми. Сепак, прво треба да се утврди дека нема други [[Болест|болести]] , за на крај да се дојде до дијагнозата на психогеничната кашлица. Таа е повеќе застапена кај децата отколку кај возрасните. Во посебните случаи психогеничната кашлица може да се развие кај [[дете|детето]] чиј брат или сестра биле хронично болни.
 
===Други видови на кашлици===
 
'''Кашлицата''' исто така може да се предизвика од воспаление на белодробното ткиво од бронхиектаза, цистична фиброза, меѓупросторни белодробни болести и саркоидоза. Кашлањето многу пати е предизвикано и од малигните и бенигните белодробни [[тумор|тумори]] или од медиастинални тумори. Преку иритација на нервот и болестите на надворешниот ушен канал може да предизвикаат кашлање. Во кардиоваскуларни болести поврзани со кашлица спаѓаат : [[Срцев напад|срцева инсуфиенција]] , белодробен [[инфаркт]] и аортичен [[аневризам]]. Ноќната кашлица се поврзува со срцевата инсуфициенција , бидејќи срцето не ја компензира зголемената волуменска размена на белодробната [[циркулација]], со што предизвикува пулмонарен [[ендем]] или резултантна кашлица. Други видови на ноќна кашлица се астма , горно-назално слузење и гастроезофагијален рефлукс . Друг виновник за појавата на кашлицата е и кога телото се наоѓа во лежечка позиција .
Исто така кашлањето може да се употреби и од социјални причини , како што е поткашлувањето пред давање [[говор]] . Кашлицата може да биде и психогенична , што е потполно различно од псевдоастмата. Кашлањето може да биде присутно и кај невролошките нарушувања како што е Туретовиот синдром, кој сепак треба да се разликува од прочистување на грлото.
'''Капсаицинот''' како природно средство за раздразнување , највеќе се употребува за да се открие потеклото на кашлицата , но како ефикасен стимулант ,во медицинските истражувања тој се користи и како [[лек]] за смирување на кашлицата.Кашлањето не е секогаш предизвикано и може да биде употребено во социјални ситуации. Како на пр. за да се привлече внимание , за да се зголеми внатрешната психолошка тензија или пак да стане знак за нечие неприлагодено однесување. Постои верување според кое, честото кашлање од ваков тип може да предизвика зголемување на чуствителноста во средините, што би довело до психолошка тензија и [[социјален конфликт]]. Во таквите средини , кашлањето може да стане еден од многуте променети однесувања или [[одбрамбен механизам|одбрамбени механизми]].
 
==Патофизиологија==
 
[[File:CoughsAndSneezesSpreadDiseases.jpg|мини|десно|400п|Кашлицата како јавен здравствен проблем]]
Кашлицата кај здравите луѓе е заштитен рефлекс кој е предизвикан од некои психолошки фактори. Кашлањето започнува со стимулација на две различни групи на доводни [[Нерв|нерви]] , т.е. [[миелин|миелинските]] брзо приспособливи рецептори и немиелинските периферни [[Нервно влакно|нервни влакна]] кои завршуваат во [[Бели дробови|белите дробови]]. Сепак , не се знае дали стимулацијата на немиелинските периферни нервни влакна предизвикува кашлање како во физилогијата : оваа стимулација може да предизвика дегранулација на [[Мастоцит|мастоцитите]] и едем кој може да функционира како стимуланс за брзо прилагодливите нервни влакна.
 
==Дијагностички метод==
 
[[File:Device for Spirometry or Body Plethysmography 02.jpg|мини|десно|250п|Апарат за спирометрија]]
Утвдувањето на причината за појава на кашлицата започнува со одредување на нејзиното потекло т.е. дали е од некое карактеристично или е од некое обично потекло. Карактеристичната кашлица се јавува со некои други симптоми и нејзиното дијагностицирање зависи токму од нив , а обичната кашлица се појавува без симптоми . За подетално испитување на кашлицата потребни се : [[лабараториски тестови]], рендген зраци и [[спирометрија]].
 
==Лекување==
 
==Лекување==
[[File:Cough medicine.jpg|мини|центар|400п|Лек за смирување на кашлица]]
За правилно лекување на кашлицата мора да се одреди нејзиниот извор. Ако таа е предизвикана од некоја примарна болест ([[тумор]], астма, срцево заболување итн.), тогаш лекувањето се насочува кон болеста, со што исчезнува и кашлицата. Во случај на бактериска инфекција се употребуваат антибиотици, а при суво и често кашлање со проѕирен секрет се препорачува симптоматска терапија, т.е. лекови против кашлањето (''антитусици''). Тие го намалуваат рефлексот за кашлање на локално или централно ниво. Овие лекови вообичаено се даваат при неподносливи напади на кашлање кое го оневозможуваат нормалното секојдневно живеење на болниот или му го нарушуваат сонот. Ако искашлувањето е отежнато се даваат [[муколитици]] (синтетички или на природна база), со цел да се олесни искашлувањето. Во случај на алергиско воспаление на слузницата на дишните патиштa се применуваат [[антихистаминици]] и инхалациски [[кортикостероиди]]. На болните од астма им се дава и бронходилататор кој ги шири бронхиите. Во лекувањето на кашлицата посебно место има медицинската [[инхалациска терапија]] при што со инхалирање разни медицински раствори се решава проблемот со кашлањето.<ref>„Инхалациската терапија дава најдобри резултати“, ''Здравје'', понеделник, 3 ноември 2014, стр. 7.</ref>
Лекувањето на кашлицата кај децата се заснова врз непозната причина за употреба на [[лекови]] против кашлицата , бидејќи лековите се употребуваат дури и кога децата многу малку кашлаат. Затоа [[Педијатрија|педијатрите]] не го препорачуваат ваквото лекување.
Обидот со [[Антибиотик|антибиотиците]] или инхалиирачките кортикостероиди може да се испроба кај децата со [[хронична кашлица]] за да се излечат бронхитот и [[астма|астмата]] , кои се предизвикуваат редоследно.
[[File:VickCoughDrops.jpeg|мини|десно|350п|антисептик за намалување на воспаление на грлото кое предизвикува кашлица]]
 
== Наводи ==
==Компликации==
{{наводи}}
 
Компликациите од кашлање можат да се поделат на хронични и акутни. Во акутните компликации се вклучени несвесната кашлица ( напади на астма и онесвестување заради намалениот крвен прилив во мозокот кога кашлицата е долга и силна ) , [[несоница]] , [[повраќање]], пукање на меурчињата кои предизвикуваат спонтан [[пневмоторакс]], субкоњуктивно крварење или “ [[црвени очи]] “ , [[дефекација]] предизвикана од кашлањето и кај жените со спуштена [[матка]] предизвикува [[уринирање]]. Кај хроничните компликации најчесто се јавуваат стомачна или карлична [[кила]] , скршеници во долните [[ребра]] од замор и [[Тиетцов синдром]].
 
==Епидемиологија==
 
Во [[Америка]] , најчеста причина за посета на [[матичен лекар]] е кашлицата.
 
==Кашлицата кај другите животни==
 
Кај [[Кучиња|кучињата]], [[кучешка кашлица|кучешката кашлица]] или трахеобронхитот се предизвикува од вирусна инфекција.
 
{{Нормативна контрола}}