Разлика помеѓу преработките на „Теорија за релативноста“

с
нема опис на уредувањето
с
Основните цели на тероијата за релативитетот сè:
 
*Мерките за различни количества се ''релативни'' во однос на [[брзина|брзините]] на набљудувачите. Особено такви се, [[простор]]ната [[ЛоренцоваЛоренцово контракцијастеснување|контракцијастеснување]] и [[време]]нскатанското [[временскавременско дилатацијастеснување|дилатацијастеснување]].
*[[време-простор]]: просторот и времето треба да се земаат взаемно како една димензија.
*брзината на светлината не е променлива, иста е за сите набљудувачи.
Добиената теорија се справува подобро со опитите отколку класичната механика, на пример во [[Мајкелсон-Морлиев опит|Мајкелсон–Морлиевиот опит]] кој го потврдува вториот постулат, но има и многу неочекувани последици. Некои од нив се:
*[[Релативност на едновременоста]]: два настани, едновремени за еден научник, можеби не се едновремени за другиот набљудувач ако двајцата се во релативно движење.
*[[ВременскаВременско дилатацијастеснување]]: Подвижни [[часовник|часовници]] е забележано дека работат поспоро отколку часовниците кои се „неподвижни“.
*[[Масата во специјалната теорија|Релативистичка маса]]
*[[КонтракцијаСтеснување на должина]]: Предметите се скусени во насоката на движење во однос на набљудувачите.
*[[Еднаквост на масата и енергијата]]: {{nowrap|''E'' {{=}} ''mc''<sup>2</sup>}}, енергијата и масата се еднакви и можат да го менуваат својот облике од енергија во маса и обратно.
*[[брзина на светлината#горна граница на брзината|Максималната брзина е конечна]]: Ниедно физичко тело, порака или линиско поле може да патува со брзина поголема од брзината на светлината во вакуум.
|isbn=0-8133-4038-1
|page=68
|url=http://books.google.be/books?id=jL9reHGIcMgC}}, Lecture 5</ref> Ова се нарекува [[гравитационагравитацио временскавременско дилатацијастеснување]].
*[[Прецесија]]та на орбитите не се очекува како појава од Њутновата теорија за гравитацијата. (Ова тврдење е забележано во орбитата на [[Меркур]] и кај [[двојни пулсари|двојните пулсари]]).
*Зраците од [[светлина]]та [[општ релативитет#светлинско закривување и гравитационо задоцнување на времето|закривуваат во близина на гравитационото поле]].
[[File:Michelson-Morley experiment (mk).svg|thumb|Изглед на [[Мајкелсон–Морлиев опит|Мајкелсон–Морлиевиот опит]]]]
 
Како и сите [[проверливост|проверливи]] научни теории, теоријата за релативитетот обезбедува предвидувања кои можат да бидат научно тестирани. Во случајот на специјалната теорија тоа се: принципот на релативитетот, постојаноста на брзината на светлината и временскатавременското дилатацијастеснување.<ref name=faq>{{Cite web |last=Roberts |first=T |last2=Schleif |first2=S |last3=Dlugosz |first3=JM (ed.) |year=20 07 |title=What is the experimental basis of Special Relativity? |url=http://math.ucr.edu/home/baez/physics/Relativity/SR/experiments.html |work=Usenet Physics FAQ |publisher=University of California, Riverside |accessdate=2010-10-31}}</ref> Предвидувањата на специјалниот релативитет се потврдени со бројни тестови од моментот кога Ајнштајн го објаавил својот труд во 1905 г., но три опити кои се изведени во периодот од 1881 до 1938 г. се однајголема важност за потврдување на веродостојноста на теоријата. Ова се трите обиди [[Мајкелсон–Морлиев опит|Мајкелсон–Морлиевиот опит]], [[Кенеди-Торндајков опит|Кенеди-Торндајковиот опит]], и [[Ивес-Стивелов опит|Ивес-Стивеловиот опит]]. Ајнштајн ги добил [[Лоренцови трансформации|Лоренцовите трансформации]] од првите принципи во 1905 г., но овие три опити дозволија од резултатите да се добијат трансформациите како опитни докази.
 
[[Максвелови равенки|Максвеловите равенки]] – основата на класичниот електромагнетизам – ја опишуваат светлината како што истаат се движи со својата постојана брзина. Современото гледиште е дека на светлината не и е потребна средина за да се движи, но Максвел и неговите современици беа убедени дека светлината се движи во средин а на начин како што звукот се движи низ воздухот, брановите се движат по површината на барата. Оваа хипотетичка средина се нарекувала [[етер]], која мирувала во однос на „статични ѕвезди“ и низ кој Земјата се движи. Френеловата претпоставка за парцијално завлекување на етерот го исклучувала мерењето на ефектите на величината од прв ред (v/c), иако постоелеможност за набљудувања на ефекти од втор ред (v<sup>2</sup>/c<sup>2</sup>), Максвел сметал дека овие ефекти се премногу мали за да бидат забележани од тогашната технологија.<ref name=maxb>{{Citation|last=Maxwell|first=James Clerk|year=1880|title=[[s:Motion of the Solar System through the Luminiferous Ether|On a Possible Mode of Detecting a Motion of the Solar System through the Luminiferous Ether]]|journal=Nature|volume=21|pages=314–315}}</ref><ref name="Pais 1982 111–113">{{cite book|last=Pais|first=Abraham|title="Subtle is the Lord ...": The Science and the Life of Albert Einstein|year=1982|publisher=Oxford Univ. Press|location=Oxford|isbn= 0192806726 |pages=111–113|edition=1st ed.}}</ref>
 
Мајкелсон–Морлиевиот опит бил осмислен да ги забележи ефектите од втор ред во „струењата на етерот“ – движењата на етерот релативно во однос на Земјата. Мајкелсон осмислил инструмент наречен [[Мајкелсонов интерферометар]] со кој би ги извршил мерењата. Справата била доволно прецизна за да ги забележи овие ефекти,но не добил никакви резултати кога го извел опитот во 1881 г.,<ref name=michel1>{{Cite journal |author = Michelson, Albert A. |title = [[s:The Relative Motion of the Earth and the Luminiferous Ether|The Relative Motion of the Earth and the Luminiferous Ether]] |journal = American Journal of Science |volume = 22 |year = 1881 |pages = 120–129}}</ref> и повторно во 1887 г.<ref name=michel2>{{Cite journal |author=[[Albert A. Michelson|Michelson, Albert A.]] & Edward W. Morley|Morley, Edward W. |title=[[s:On the Relative Motion of the Earth and the Luminiferous Ether|On the Relative Motion of the Earth and the Luminiferous Ether]] |journal=American Journal of Science |volume=34 |year=1887 |pages=333–345 }}</ref> Иако не успеал да го забележи струењето на етерот, tрезултатите биле прифатени од научната средина.<ref name="Pais 1982 111–113"/> Во обид да го спаси тврдењето за етерот, Фитцџералд и Лоренц независно создале [[ад хок хипотеза]] во која должината на материјалните тела се менуваспоред начинот на движењето низ етерот.<ref>{{cite book|last=Pais|first=Abraham|title="Subtle is the Lord ...": The Science and the Life of Albert Einstein|year=1982|publisher=Oxford Univ. Press|location=Oxford|isbn= 0192806726|page=122|edition=1st ed.}}</ref> Ова е зачетокот на [[Фитцџералд–ЛоренцоваФитцџералд–Лоренцово контракцијастеснување|Фитцџералд–ЛоренцоватаФитцџералд–Лоренцовото контракцијастеснување]], но нивната хипотеза немала теориска основа. Толкувањето на нултиот резултат на Мајкелсон–Морлиевиот опит е дека времето потребно за изминување на кружниот пат за светлината е [[изотропен]] (независен од насоката), но резултатот сам по себе не е доволен за да се прифати или отфрли теоријата за етерот и предвидувањата на специјалната теорија за релативитетот.<ref name="robertson">{{cite journal|last=Robertson|first=H.P.|title=Postulate versus Observation in the Special Theory of Relativity|journal=Reviews of Modern Physics|date=July 1949|volume=21|issue=3|pages=378–382|bibcode = 1949RvMP...21..378R |doi = 10.1103/RevModPhys.21.378 }}</ref><ref name="tw">{{cite book|last=Taylor|first=Edwin F.|title=Spacetime physics: Introduction to Special Relativity|year=1992|publisher=W.H. Freeman|location=New York|isbn=0716723271|pages=84–88|edition=2nd ed.|author2=John Archibald Wheeler }}</ref>
 
[[File:Kennedy-Thorndike experiment DE.svg|left|thumb|[[Кенеди-Торндајков опит|Кенеди-Торндајковиот опит]] прикажан со интереферентните прстени.]]
Ивес-Стивеловиот опит за првпат бил изведен од Херберт Ивес и Г.Р. Стивел first во 1938 г.<ref>{{cite journal |last=Ives |first=H. E. |authorlink= |author2=Stilwell, G. R. |year=1938 |title=An experimental study of the rate of a moving atomic clock |journal=Journal of the Optical Society of America |volume=28 |issue=7 |pages=215 |bibcode=1938JOSA...28..215I |url= |accessdate= |doi=10.1364/JOSA.28.000215 }}</ref> и повторно со подобрена прецизност во 1941 г.<ref name=Ives1941>{{cite journal |last=Ives |first=H. E. |authorlink= |author2=Stilwell, G. R. |year=1941 |title=An experimental study of the rate of a moving atomic clock. II |journal=Journal of the Optical Society of America |volume=31 |issue=5 |pages=369 |bibcode=1941JOSA...31..369I |url= |accessdate= |doi=10.1364/JOSA.31.000369 }}</ref> Бил осмислен да го тестира [[трансферзален Доплеров ефект|Доплеровиот ефект]] – [[црвено поместување|црвеното поместување]] на светлината на подвижен извор во насока нормална на сопствената брзина – што и било предвидено од Ајнштајн во 1905 г. Целта била да се споредат набљудуваниите Доплерови промени со она што било предвидено од класичната теорија, и да се добие [[Лоренцов фактор|Лоренцовиот фактор]] за исправки. Ваква исправка била набљудувана, од која се заклучува дека фреквенцијата на подвижен атомски часовник се менува според специјалната теорија за релативитетот.<ref name="robertson" /><ref name="tw" />
 
Овие класични опити се повторени многупати со зголемена прецизност. Други опити се, на пример, тестовите дека релативистичката енергија и импулс се зголемуваат при големи брзини, временскатавременското дилатацијастеснување на подвижните честички, и современите потраги за прекршување на Лоренцовите трансформации.
 
===Тестови за општиот релативитет ===