Разлика помеѓу преработките на „Животна средина“

Одземен 5.501 бајт ,  пред 5 години
(Одбиени последните 6 промени во текстот и вратена ревизијата 3096494 на M4r51n)
Ознака: gettingstarted edit
 
=== Светлина ===
Светлината е гомнарско нешто кое те тера да ставаш наочари за сонце. Не е лесно да сереш ако не си јадел. Најважниот дел од животот е да јадеш. Значи јадењето е главна улога на животот. Некој луѓе викат ,,Живееме за да јадеме", а други велат ,,Јадеме за да живееме". Кое е поточно? Хммм. Па мислам дека наставнико ми стави 4 без ВРСКААААА . асдкјхслфкагуиаерхлг.
[[Податотека:DNA UV mutation.svg|thumb|right|350px|Ултравилетовите фотони може да ја оштетат ДНК молекулата на живите организми на различни начини. Сепак, најчесто се случува поврзување помеѓу [[тимин]]и од истата верига, наместо со комплементарните бази од другата верига. Ова создава испапчување во молекулата и таа не функционира правилно.]]
Спектарот на [[електромагнетно зрачење]] кое достигнува до [[Земја|Земјината]] површина се одредува од апсорптивните својства на атмосферата. Биолошки најважен спектрален опсег е оној од 300 до 800 [[Нанометар|nm]], кој го вклучува видливото, [[Ултравиолетово зрачење|ултравиолетовото]] и [[Инфрацрвено зрачење|инфрацрвеното]] зрачење. Видливата светлина дава [[енергија]] за одвивањето на животот кај повеќето животни форми. Светлината која се апсорбира од страна на [[пигмент]]ните молекули (како [[хлорофил]]и, [[каротеноид]]и и [[фикобилин]]и) се претвора во [[хемиска енергија]] по пат на [[фотосинтеза]]. Достапноста на светлината е особено важна за распространувањето на зелените [[растенија]]. Фотосинтетските организми можат да опстојат на широк опсег на интензитет на светлината. Целосната [[Сонце|сончева]] светлина во тропските региони изнесува околу 2000 [[Мол|μmol]] на [[фотон]]и · m<sup>−2</sup> · s<sup>−1</sup>. Фотосинтетските организми преживеале на места каде светлината е ниска и до 0.005% од претходната вредност.
 
Освен како извор на енергија, светлината е важна и при добивањето на информации од околината за организмот. Човечкото [[око]], на пример, е способно да одговори на [[Бранова должина|бранови должини]] на светлината помеѓу 400 и 700 nm (ова е опсегот на гледање за човекот). Во рамките на овој опсег, чувствителноста е најголема во зелениот дел од [[Сончев спектар|сончевиот спектар]]. Ова е делот од спектарот во кој растенијата апсорбираат најмалку светлина, така што е главен дел од спектарот кој ќе се [[Одбивање на светлината|рефлектира]] назад во атмосферата.
 
Привремените варијации во светлината се исто така важна [[нервна дразба]]. Сите животни форми, од [[Бактерија|бактерии]] па сѐ до човекот, се способни да ги детектираат и одговорат на дневните светлосни [[Флуктуација|флуктуации]]. Таквиот одговор може директно да биде контролиран од присуството или отсуството на светлина ([[Биоритам|диурнални ритми]]) или, пак, може да продолжи дури и кога светлосната варијација ќе исчезне (циркадијални или околу-24-часовни ритми). При вториот случај, регулацијата е преку внатрешен молекуларен часовник, кој е способен да го предвиди дневниот циклус. Такви циркадијални часовници се ресетираат од светлината секој ден. Процесите кои се контролирани од циркадијалните часовници варираат од молекуларни промени ([[генска експресија]]) до промени во однесувањето (на пример, [[Сон|спиењето]] кај животните или движењата на [[лист]]овите кај растенијата).
 
Ултравиолетовото зрачење има способност да ги раскине [[Хемиска врска|хемиските врски]] и на тој начин да ги уништи [[протеин]]ите, [[липид]]ите и [[Нуклеинска киселина|нуклеинските киселини]]. Оштетувањето на [[ДНК]] може да доведе до генетски [[Мутација (генетика)|мутации]]. [[Озонска обвивка|Озонската обвивка]] во [[стратосфера]]та е одговорна за апсорбирање на поголемиот дел од ултравиолетовата светлина која стигнува до надворешната атмосфера. Затоа, со оштетувањето на [[озон]]от со разните [[загадувач]]и (во прв ред [[Алкилхалогенид|фреоните]]), многу поголем дел на UV зрачење достигнува до Земјината површина.
 
=== Вода ===
2

уредувања