Разлика помеѓу преработките на „Голем Корален Гребен“

с
нема опис на уредувањето
с
с
{{Infobox World Heritage Site
| WHS = Голем Корален Гребен
| WHS = Големиот корален гребен
| Image = [[File:Map of Great Barrier Reef Demis.png|center|250px|TheГолемиот GreatКорален BarrierГребен Reefво liesводите offна the coast of QueenslandКвинсленд]]
| State = [[QueenslandКвинсленд ]]
| State Party = [[Australia]]
| Type = ПрироденПриродно
| Criteria = vii, viii, ix, x
| ID = 154
| Region = Океанија
| Region = [[List of World Heritage Sites in Oceania|Asia-Pacific]]
| Year = 1981
| Session = 5th5-то
| Link = http://whc.unesco.org/en/list/154
}}
[[Податотека:Part of Great Barrier Reef from Helecopter.JPG|thumb|300px|Дел од гребенот сликан од хеликоптер]]
 
'''Големиот кораленКорален гребенГребен''' ([[англиски јазик|англиски]]: ''Great barrierBarrier reefReef'') е најголемиот [[морски гребен]] во светот и се протега во должина од 2030 [[км]] крај североисточниот брег на [[Австралија]]. Се наоѓа на североисточниот брег на [[Австралија]] и бил признат и вклучен во [[УНЕСКО]] како светско природно наследство во [[1981]]. Големиот кораленКорален гребенГребен е една од најголемите туристички атракции во Австралија.Гребенот со еден дел ги следи природните острови, односно врвовите на одамна потонатиот планински венец. Неговата инзвонредна разновидност потекнува од 3000 корални гребени, острови, атоли и лагуни од кои секој се наоѓа во различна фаза од развојот.Коралните гребени се резултат од активност која траела 10.000 год. години, а во исто време океаните се подигнале до денешно ниво, по завршувањето на последниот леден период.
 
==Градба на Големиот Корален Гребен ==
Постојат меки и тврди корали со различни облици и големини:некои изгледаат како рогови, други личат на камшици и ладала;некои се доволно цврсти за да можат да ги поднесат ударите на брановите, други се толку нежни што можат да преживеат само во мирни води.Некои видови растат побрзо од другите, ги засенуваат и им крадат светлина. Други користат отровни пипала за да ја победат конкуренцијата, или пак, во водата испуштаат смртоносни хемиски соединенија.
 
На тие опасности треба да им се додадат и грабливците како што е рибата папагал што со својата челоуствилица ги џвака коралите и морската ѕвезда наречена ''круна од боцки'', која го шири својот желудник и така ги вари. Тие морски ѕвезди периодично се појавуваат во голем број и тогаш уништуваат цели гребени. Океанските луњибури и циклони, исто така, ги мелат и ги кинат коралите, претворајќи ги во прав.
Дење во плитките води на коралните гребени не е мирно но најголемата активност, сепак, се случува ноќе. Коралните полипи се хранат ноќе, исфрлувајќи ги своите разнобојни пипала за да ги фатат ситните животинки и растенија наречени [[планктони]]. Кога ќе се појават милијарди пипала изгледа како да процветал целиот гребен. Дење тоа не може да дојде, бидејќи краците би ги затскриле од сонцето алгите ''zooxantellae''.
 
Напролет во одредени ноќи се случува по должината на целиот гребен на некаков хемиски или светлосен зрак целата популација од полипи реагира испуштајќи портокалови, црвени,сини и зелени честички од јајце-клетки и сперматозоиди кои испливуваа на површината и ја покриваат со силни бои.Тие честички се отвораат и јајце-клетките и спрематозоидите се мешаат за да создадат нови полипи, кои приливот ќе ги однесе во потрага по соодветно слободно место каде ќе можат да започнат нов корален гребен.
 
===ЖивототЖив восвет на Големиот кораленКорален гребенГребен===
[[File:CrownofThornsStarfish Fiji 2005-10-12.jpg|thumb|120px|left]]
Коралниот гребен непрекинато расте.А штом ново парче од коралот ќе ја пробие морската површина на него веднаш се појавува капа од бел песок , каде почнуваат да растат растенијата.Големиот гребен е прашума во океанот. Во неа коралите заземаат места на дрвја и растенија, а рибите и мекотелите ги заменуваат животните и птиците. Богатството и разновидноста на живите видови се исти, а и борбата во сето тоа да се најде место еднакво е тешка. Крај 150 видови риби, односно 100.000 единки на секој [[хектар]] корален гребен, конкуренцијата е жестока. Секаде наоколу владеат бои-бои со кои се привлекува, зад кои се крие или со чија помош се залажува противникот. Белоцрвените каури-школки или црвените корални пастрмки со сини очи се стопуваат со карпестата заднина. Некои други како што се пурпурните и сребрените костороги кловнови имаат пруги со кои се камуфлираат. Некои видови, како на пример, рибата лист можат да ја сменат бојата за да се вклопат во околината.
 
====Начини за доаѓање до храна====
Различните видови се хранат на различен начин. Камените риби личат на карпите меѓу коишто лежат, а убиваат со своите смртоносни боцки.Вобегонг е вид ајкула чија кожа има реси што потсетуваат на морска трева и таа лежи и чека жртви. Секогаш алчниот ''Ocyurus chrisurus'' лови во плитката вода и голта се што ќе му се најде на патот. Малку почистата риба од фамилијата смоквички што од другите риби ги симнува оштетената кожа и паразитите е имуна на сите напади.
 
Јатата харинги и ципали ловат помали риби, а нив ги демнат ајкулите со црни перки , делфините и баракудите. На оддалечениот дел од коралниот гребен најголемите грабливци (големата бела ајкула и тигрестата ајкула) ги демнат делфините и желките.
 
====Најголема опасност====
Големиот кораленКорален гребенГребен е еден од најживите и најдобро поврзани екосиситеми. Наедно и рамнотежата во него е најчувствителна. Ако само еден вид од ова живеалиште се изложи на притисок, тоа би можело да има катастрофални последици за сите.Коралниот гребен може да ги поднесе и луњитебурите и бесот на морето, но на почетокот на 21 век на најголема опасност го изложува современиот човек. Абориџините со векови ловеле риби и други животни крај коралниот гребен и не го оштетиле. Копањето гуан(птичји измет) во 19 век, неконтролираниот риболов, ловот на китови и вадењето бисери, оставиле свои траги.
 
Со прогласувањена оваа област за национален парк, прекинати се многу од овие опасни активности.Туризмот исто така е под постојан надзор.И покрај тоа, некои научници тврдат дека канализацијата од туристичките објекти неодамна предизвикала експлозија кај популацијата на морските ѕвезди наречени ''круна од боцки'' и дека остатоците од храната од хотелите што се фрлаат во морето предизвикале десеткратно зголемување на бројот на галебите и драматично зголемување на смртноста кај малите желки и младите птици.
 
==Истражувања==
Големиот кораленКорален гребенГребен е еден од најубавите украси на нашата планета, чија убавина се гледа дури и од Месечината. Необично е тоа што првите Европејци кои го виделе Големиот корален гребенгребенот употребиле толку малку зборови за него. Се разбира станува збор за морепловци кои имале поголеми грижи од опишување на природните убавини.
 
Во 1606г1606 г. луњатабурата го натерала Шпанецот Луис ВаезБаез де Торес, да го заобиколи врвот [[Квинсленд]] и да помине крај теснецотпротокот кој денес го носи неговото име ([[Торесов Прото]]). Потоа дошол капетанот Џемс Кук, чиј брод во 1770г. се закачил и тешко се оштетил меѓу надворешниот гребен и копното. Тогаш во 1789 дошол капетанот Блај, кој верните и изгладнети членови на екипажот на Баунти ги спровел низ премините преку гребенот и ги однел до мирните води крај брегот. Кај Џозеф Бенгс, ботаничарот од бродот на Кук, гребенот предизвикал стравопочит. Откако неговиот брод бил поправен тој напишал: ,,''Гребен како што е овој каде штотуку поминавме е нешто што во Европа воопшто не постои, а не постои ниту на друго место освен во овие мориња. Тоа е ѕид од корална карпа кој се издигнува од бесконечниот океан...''". Иако за растење на коралот е потребно плитко море со многу сончева светлина, Бенгс имал право кога рекол дека Големиот Корален Гребен е единствен.
 
== Надворешни врски ==
{{Commonscatрв|Great Barrier Reef}}
* [http://www.gbrmpa.gov.au/ ЗваничнаМорски страницапарк МорскогГолем паркаКорален Велики корални гребенГребен]
* [http://www.reef.crc.org.au/ НаучноистраживачкиНаучноистражувачки центар за ВеликиГолемиот коралниКорален гребенГребен]
* [http://www.panda.org/about_wwf/where_we_work/ecoregions/great_barrier_reef/index.cfm ВеликиГолем коралниКорален гребенГребен] (World Wildlife[[Светски Fund)фонд за природа]]
* [http://www.terragalleria.com/pacific/australia/great-barrier-reef Фотографије Великог коралног гребена – Terra Galleria]
* [http://www.nationalgeographic.com/earthpulse/reef/reef1_flash.html РоњењеНуркање на ВеликомГолемиот горалномКорален гребенугребен] [[National Geographic]]
* [http://www.underwater.com.au/ Подводно царство Аустралије] – Све о роњењу у Аустралији – са фотографијама широм Аустралије.
* [http://www.panda.org/about_wwf/where_we_work/ecoregions/great_barrier_reef/index.cfm Велики корални гребен (World Wildlife Fund)]
* [http://www.nationalgeographic.com/earthpulse/reef/reef1_flash.html Роњење на Великом горалном гребену] – National Geographic
 
{{Никулец од областа на биологијата}}
 
[[Категорија:Aвстралија]]
[[Категорија:Светско наследство на УНЕСКО во Австралија]]
[[Категорија:Географија на Квинсленд]]