Разлика помеѓу преработките на „Транслација (биологија)“

с
нема опис на уредувањето
с (Bot: Migrating 39 interwiki links, now provided by Wikidata on d:q185917 (translate me))
с
[[Податотека:Ribosome mRNA translation en.svg|400п|мини|десно|Процесот на транслација.]]
Во [[Молекуларна биологија|молекуларната биологија]], '''транслацијата''' е третиот чекор од процесот на [[Синтеза на протеинибелковини|биосинтеза на протеинитебелковините]] со кој [[Амино киселинаАминокиселина|амино киселинитеаминокиселините]] се врзуваат една со друга во специфичен редослед според правилата пропишани од [[Генетски код|генетскиот код]].
 
Првиот чекор во биосинтезата на протеинитебелковините е [[Транскрипција (генетика)|транскрипцијата]] на информативната [[РНК]] од [[ген]] на [[ДНК]] во [[Клеточно јадро|јадрото]]. Паралелно со овој процес се врши синтеза на други видови на РНК со помош на соодветната ДНК. Овие различни типови на РНК мигрираат од јадрото во [[цитоплазма]]та.
 
Транслацијата се одвива во четири фази: активација, иницијација, елонгација и терминација (сите тие го опишуваат растот на ланецот од амино киселиниаминокиселини или полипептидот кој е производ на транслацијата). Амино киселинитеАминокиселините се донесуваат до рибозомите и прават [[протеинбелковини]]и.
 
== Основни механизми ==
 
Основниот процес со кој се произведуваат протеинибелковините се состои во последователно додавање на амино киселиниаминокиселини сè додека е потребно за да се изгради одреденодредена протеинбелковина. Оваа активност се изведува од страна на [[рибозом]]ите. Која амино киселинааминокиселина ќе се додаде е одредено од молекулата на [[иРНК]]. Секоја додадена амино киселинааминокиселина се совпаѓа со тринуклеотидна субсеквенца од иРНК. За секој ваковваква моженможна [[триплет]]тројка се прифаќа само еден вид на амино киселинааминокиселина. Последователните амино киселиниаминокиселини кои се придодаваат на ланецот се совпаѓаат со последователните [[нуклеотид]]ни триплети во иРНК. На овој начин, секвенцатанизата од нуклеотиди во шаблонскиот иРНК ланец ја одредува секвенцата на амино киселиниаминокиселини во добиениот ланец од амино киселиниаминокиселини.<ref>{{cite book
| last = Neill
| first = Campbell
| page = 309,310}}</ref>
 
иРНК носи генетска информација закодирана во вид на рибонуклеотидна секвенца од [[хромозом]]ите до рибозомите. Рибонуклеотидите се „читаат“ од транслациската машина во секвенца од нуклеотидни триплетитројки наречени [[кодон]]и. СекојСекоја од овие триплетитројки кодира специфична амино киселинааминокиселина.
 
Рибозомите го транслираат (преведуваат) овој код во специфична секвенца од амино киселиниаминокиселини. Рибозомот претставува структура од повеќе подединици која содржи [[рРНК]] и протеинибелковини. Се нарекува „фабрика“ во која амино киселинитеаминокиселините се собираат (или подредуваат) во протеинибелковини. [[тРНК]] претставуваат мали, некодирачки ланци на РНК (од 74-93 нуклеотиди) кои ги пренесуваат амино киселинитеаминокиселините до рибозомот. тРНК поседуваат место за приврзување со амино киселинааминокиселина, како и место наречено [[антикодон]]. Антикодонот е РНК-тројка триплет комплементаренкомплементарна со иРНК триплетот-тројката кој кодира за нивната „натоварена“ амино киселинааминокиселина.
 
[[Аминоацил тРНК синтетаза]] (вид на [[ензим]]) го катализира врзувањето меѓу специфичните тРНК и амино киселинитеаминокиселините за кои се одредени нивните антикодони. Производот од оваа реакција е молекулата [[аминоацил-тРНК]]. Оваа молекула патува внатре во рибозомот, каде иРНК кодоните се совпаднуваат преку комплементарно спарување на бази за специфични тРНК антикодони. Рибозомот поседува три места за врзување со тРНК. Тие се: местото [[аминоацил]] (скратено: А), местото [[пептидил]] (скратено: P) и излезното место (скратено: Е; ''exit''). Поради иРНК, трите места се насочени 5’ накај 3’ E-P-A, затоа што рибозомите се движат кон 3’ крајот на иРНК. Местото А ги врзува надоаѓачките тРНК со комплементарен кодон на иРНК. Местото P ја држи тРНК со растечкиот [[полипептид]]ен ланец. Местото Е ја држи тРНК без нејзините амино киселиниаминокиселини. Кога еден аминоацил-тРНК најпрво се врзува со својот совпаѓачки кодон на иРНК, тогаш тој се наоѓа на местото А. Потоа се образува [[пептидна врска]] меѓу амино киселинатааминокиселината на тРНК во местото А и амино киселинатааминокиселината на зафатената тРНК во местото P. Растечкиот полипептиден ланец се пренесува до тРНК во местото А. Се случува транслокација, при што тРНК (сега без амино киселинааминокиселина) се преместува од местото P во местото Е; тРНК која била во местото А (сега зафатена со полипептиден ланец) се преместува во местото P. тРНК која се наоѓа во местото Е си оди, а друг аминоацил-тРНК влегува во местото А за повторно да се одвива процесот.<ref>{{cite book|last=Griffiths|first=Anthony|title=Introduction to Genetic Analysis|year=2008|publisher=W.H. Freeman and Company|location=New York|isbn=978-0-7167-6887-6|pages=335–339|edition=9th|chapter=9}}</ref>
 
По додавањето на новата амино киселинааминокиселина на ланецот, енергијата добиена од [[хидролиза]]та на [[ГТФ]] врска до [[транслоказа]]та [[EF-G]] (кај [[прокариоти]]) и [[eEF-2]] (кај [[еукариоти]]) го придвижува рибозомот за еден кодон кон 3' крајот. Енергијата потребна за транслација на протеинитебелковините е значителна. За протеинбелковина којкоја содржи n амино киселиниаминокиселини, бројот на високоенергетски фосфатни врски потребни за неговатанјзината транслација изнесува 4n-1. Степенот на транслација е различен: значително е поголем кај прокариотските клетки (и до 17-21 аминокиселински остатоци за секунда) за разлика од еукариотските (до 6-9 аминокиселински остатоци за секунда).<ref>{{cite journal |author=Ross JF, Orlowski M |title=Growth-rate-dependent adjustment of ribosome function in chemostat-grown cells of the fungus ''Mucor racemosus'' |journal=J. Bacteriol. |volume=149 |issue=2 |pages=650–3 |year=1982 |month=February |pmid=6799491 |pmc=216554 }}</ref>
 
== Наводи ==