Разлика помеѓу преработките на „Адонис“

Додадени 1.342 бајти ,  пред 8 години
нема опис на уредувањето
с
[[Податотека:Aphrodite Adonis Louvre MNB2109.jpg|thumb|right|250px|Афродита и Адонис, околу 410 г. п. н. е., Лувр]].
 
Во [[грчката митологија]] Адонис е богот на [[Убавина|убавината]] и [[страст|страста]] и е централна фигура во различни [[религиозен култ|религиозни култови]]. Неговата [[религија]] припаѓала на жените: умирањето на Адонис било целосно развиено во кругот на млади девојки околу [[Поетеса|поетесата]] [[Сапфо]] од [[Остров|островот]] [[Лезбос]], околу [[600 п.н.е.|600]] г. п. н. е., како што се открива во еден дел од опстанатата [[поезија]] на Сапфо. <ref>The standard modern survey and repertory of Adonis in Greek culture is W. Atallah, ''Adonis dans la littérature et l'art grecs'' (Paris) 1966.</ref>
 
Адонис е еден од најсложените фигури во [[Класицизам|класиката]]. Тој имал многу улоги и имало многу учења низ вековите што се однесува до неговото значење и цел во грчките религиозни верувања. Тој е годишно обновуван, секогаш младолик бог на [[вегетација|вегетацијата]], божество чија природа е врзана за [[Календар|календарот]]. Неговото име денес често се користи за убавите момчиња, за кои тој е [[архетип]]. Адонис често се смета за смртниот бог на убавината.
=== Етимологија и потекло ===
 
[[Грчки јазик|Грчкиот]] [[збор]] ''Ἄδωνις - Adōnis'' е позајмен од [[Семитски јазици|семитичкиот]] збор ''adon'', „бог“, <ref>See W. Burkert, ''Greek Religion'' pp. 176-77.</ref> кој е поврзан со Adonai, едно од имињата користени за [[Бог]] во еврејската [[Библија]] и сѐ уште се користи во [[Јудаизам|јудаизмот]] денес. [[Сирија|Сирискиот]] Адонис е [[Гауас]] <ref>Detienne, Marcel (1994). ''The Gardens of Adonis: Spices in Greek Mythology'', Princeton University Press, ISBN 978-0-691-00104-3 (p.137)</ref> или [[Аос]], [[египет|египетскиот]] е [[Озирис]], за [[Семити|Семитите]] тоа се [[Тамуз]] и [[Баал Хадад]], за [[Етрурци|Етрурците]] [[Атунис]], а за [[Фригијци|Фригијците]] [[Атис]], сите тие се божества на [[воскреснување|воскреснувањето]] и вегетацијата. <ref>See [[life-death-rebirth deity]].</ref>
 
 
 
=== Митови за Адонис ===
 
Најдеталната книжевна верзија на приказната за Адонис потекнува од многу одамна, во [[X]]-тата книга од [[Овидиј|Овидиевите]] ''Метаморфози''. <ref>Ovid ''Metamorphoses'' X 519-741</ref> Средишниот мит во грчкото раскажување е [[заљубување|заљубувањето]] на [[Афродита]] во еден убав младич (веројатно бидејќи таа била ранета со љубовната стрела на [[Ерос]]). Афродита го заштитила Адонис кога бил новороденче и ѝ го доверила на [[Персефона]].
 
Персефона исто така била привлечена од убавината на Адонис и одбила да ѝ го врати на Афродита. Кавгата меѓу двете божици била решена од [[Зевс]] (или [[Калиопа]], на барање на Зевс): Адонис би поминал по една третина од секоја година со секоја божица, а последната третина каде тој сака. Тој избрал да помине две третини од годината со Афродита.
[[Податотека:Giuseppe-Mazzuoli-The-Death-of-Adonis-hermitag.jpg|thumb|right|250px|Смртта на Адонис, од Џузепе Мацуоли, 1709 г.]].
 
Адонис бил убиен од [[дива свиња]], за која се вели дека била индиректно испратена од [[Артемида]], која била љубоморна на ловечките вештини на Адонис или пак во знак на одмазда на поттикнувањето на смртта на [[Хиполит]] од страна на Афродита, кој бил миленик на божицата на [[Ловење|ловењето]]; или испратена од [[Арес]], љубовникот на Афродита, кој бил љубоморен на љубовта на Афродита кон Адонис; или пак испратена од [[Аполон]], за да ја казни Афродита што го ослепила неговиот син [[Еримантос]]. <ref>According to [[Nonnus]], ''Dionysiaca'' 42.1f. [[Servius]] on [[Virgil]]'s ''[[Eclogues]]'' x.18; ''Orphic Hymn'' lv.10; Ptolemy Hephaestionos, i.306u, all noted by Graves. Atallah (1966) fails to find any cultic or cultural connection with the boar, which he sees simply as a heroic [[Mytheme|myth-element]].</ref> Адонис умрел во рацете на Афродита, која дошла при него кога го слушнала неговото јачење.
 
Кога тој умрел, таа ја посипала крвта со [[нектар]], од што никнале краткотрајните [[анемони]], кои го добиле името по ветерот кој лесно прави нивните ливчиња да паднат. И така секоја пролет крвта на Адонис ја поцрвенува поројната река, реката Адонис (исто така позната и како реката Абрахам или Нар Ибрахим на [[арапски]] во денешен [[Либан]]). [[Афга]] е светиот извор каде водите од реките се појавуваат од огромна пукнатина на карпа висока [[200]] [[метри]]. Таму е создаден митот за Астарта ([[Венера]]) и Адонис.
=== Потекло и раѓање ===
 
[[Раѓање|Раѓањето]] на Адонис е обвиено со забуна за оние кој бараат единствена, официјална верзија, бидејќи биле раширени различни споредни приказни за [[потекло|потеклото]] на Адонис. Најшироко прифатената верзија е раскажана во Овидиевите ''Метармофози'', каде Адонис е син на [[Мирна]] и нејзиниот татко [[Кинира]]. Мирна се претворила во [[Смирна|смирново дрво]], а [[Луцина]] му помогнала на дрвото да го роди Адонис. <ref>Ovid, ''Metamorphoses'' X 298-518</ref>
 
Патријархалните [[Хелени]] барале татко за богот, а него го нашле во [[Библос]] и [[Кипар]], за што научниците сметаат дека тоа е правецот од каде дошол Адонис кај [[Грци|Грците]]. [[Псевдо-Аполодор]], (''Митолошка бибилотека'' (Bibliotheke), 3.182) сметал дека Адонис бил син на Кинира од [[Пафос]] на Кипар, и [[Метарме]]. Според Псевдо-Аполодоровата ''Митолошка библиотека'', [[Хесиод]], во едно непознато дело кое не опстанало до денес, го направил син на [[Феникс]] и непознатата Алфесибеја. <ref>Ps-Apollodorus, iii.14.4.1.</ref>
 
Хесиод го направил син на Феникс, епоним на [[Феникијци|Феникијците]], а со тоа и личност од феникијско потекло; неговата поврзаност со Кипар не е потврдена пред ерата на класицизмот. [[В. Атала]]<ref>Atallah 1966.</ref> претпоставува дека вториот [[Хеленистичка култура|хеленистички мит]] за Адонис претставува спојување на две независни традиции.
 
Алтернативно, подоцнежниот извор, ''Митолошка библиотека'', го нарекува син на Кинира и Метарме. Друга верзија на митот е дека Афродита ја принудила Мирна да направи инцест со нејзиниот татко [[Тијас]], кралот на [[Асирија]]. Бегајќи од неговиот бес, Мирна била претворена во смирново дрво. Тијас го погодил дрвото со стрела, кое се отворило, при што излегол Адонис. Во друга верзија, дива свиња го распарчила дрвото со своите заби, на тој начин најавувајќи ја смртта на Адонис.
Адонис сигурно во голем дел бил базиран на Тамуз. Неговото име е семитичко, варијација на зборот „адон“, кој значи „бог“. Сепак, не постои трага за семитско божество директно поврзано со Адонис, и нема трага во семитските јазици за некои специфични [[митологема|митологеми]] поврзани со неговиот грчки [[мит]]; и грчките научници и научниците од [[Блискиот Исток]] ја довеле во прашање оваа поврзаност (Буркерт, стр. 177, забелешка 6, библиографија). Поврзаноста е со [[Месопотамија|месопотамискиот]] пандан на Адонис, Тамуз:
„Жените седат покрај портата, плачејќи за Тамуз, или нудат темјан на Баал на покривите и засадуваат убави растенија. Ова се суштинските карактериситики на легендата за Адонис: која е празнувана на рамни покриви на кои се поставени парчиња од грнчарија посеани со зелен зеленчук кој брзо р’ти, градините на Адонис.... кулминацијата е гласното оплакување на мртвиот бог.“ – Буркерт, стр. 117.
Кога била легендата за Адонис вметната во грчката култура е предмет на расправа. [[Волтер Буркерт]] изразува сомнеж дали Адонис уште од почетокот дошол во [[Грција]] со Афродита. <ref>Burkert 1985, p.&nbsp;17).</ref> „Во Грција“, Буркерт заклучува, „необичната улога на легендата за Адонис е можност за нескротливото изразување на емоциите во строго ограничениот живот на жените, во спротивност со ригорозната наредба на градот и семејството со официјалните фестивали на жените во чест на Деметра“.
 
=== Култови на мистерија ===
 
Адонис бил обожаван во неизговорени [[религии на мистерија|религии на мистеријата]]: сѐ до времето на [[Римската империја]] (во ''De Dea Syria'', гл. 6 на [[Лукијан од Самосата]]) <ref>{{cite web|title=De Dea Syria |url=http://www.geocities.com/SoHo/Lofts/2938/deasyria1.html|work=|archiveurl=http://www.webcitation.org/5kmC8Bbyv|archivedate=2009-10-24|deadurl=yes}}</ref>) ниту еден пишан извор не споменува дека жените биле утешени од оживеаниот Адонис. Поетот [[Еуфорион Халкидиски]] од [[III век п.н.е.|III]] век п. н. е. во својот ''Хијакинт'' напишал: „Само Кокит ги изми раните на Адонис“. <ref>Remarked upon in passing by [[Photios I of Constantinople|Photius]], ''Biblioteca'' 190 ([http://www.tertullian.org/fathers/photius_copyright/photius_05bibliotheca.htm on-line translation]).</ref>
 
Жените во Атина засадувале „Адонисови градини“ – билки кои брзо растеле и никнувале од семето и умирале. Жените го празнувале Фестивалот на Адонис сред лето, сеејќи а[[насон]] и [[зелена салата]] (марула), и зрна од [[пченица]] и [[јачмен]]. Растенијата никнувале брзо и свенувале брзо, а жените ја оплакувале смртта на богот на вегетацијата. <ref>Detienne 1972.</ref>
 
Жените во Атина засадувале „Адонисови градини“ – билки кои брзо растеле и никнувале од семето и умирале. Жените го празнувале Фестивалот на Адонис сред лето, сеејќи а[[насон]] и [[зелена салата]] (марула), и зрна од [[пченица]] и [[јачмен]]. Растенијата никнувале брзо и свенувале брзо, а жените ја оплакувале смртта на богот на вегетацијата.
 
=== Културни референци со митологијата на повторно раѓање ===
182

уредувања