Разлика помеѓу преработките на „Нептун (митологија)“

изменета категоризација, додаден/изменет шаблон, илустрирање, интервики, промени во стилот, викификација, поправки
(Создадена страница со: '''Нептун (латински: Neptūnus)''' бил римскиот бог на водата и морето во римската митологи...)
 
(изменета категоризација, додаден/изменет шаблон, илустрирање, интервики, промени во стилот, викификација, поправки)
{{внимание}}
 
{{без извори}}
'''Нептун (латински: Neptūnus)''' бил римскиот бог на водата и морето во римската митологија и религија. Тој е пандан на грчкиот бог Посејдон. Во традицијата која е под влијание на Грција, Нептун бил брат на Јупитер и Плутон, секој од кој претседава со едно од трите царства на Небото, Земјата и Подземјето. Цртежи од Нептун во римските мозаици, особено оние во Северна Африка, се под влијание на хеленеските конвенции.
{{викификација}}
'''Нептун (латински: ''Neptūnus'')''' бил римски бог на водата и морето во [[Римска митологија|римската митологија и религија]]. Тој е пандан на грчкиот бог [[Посејдон]]. Во традицијата која е под влијание на [[Грција]], Нептун бил брат на [[Јупитер (бог)|Јупитер]] и [[Плутон (митологија)|Плутон]], секој од кој претседава со едно од трите царства на Небото, Земјата и Подземјето. Цртежи од Нептун во римските [[Мозаик|мозаици]], особено оние во [[Африка (римска провинција)|Северна Африка], се под влијание на [[Елинистички период|хеленеските конвенции]].
 
Нептун, пред да биде поврзуван со морето, бил поврзан со изворите на свежа вода. Како и Посејдон, така и Нептун бил почитуван од страна на Римјаните и како бог на коњите, под името ''Neptunus Equester'', заштитник на трките со коњ.
 
== Етимологија ==
 
'''Етимологија'''
 
 
 
Етимологијата За Нептун е нејасна и спорна. Античкиот граматичар Варо го извел името од nuptus односно покривка ''(opertio)'', со повеќе или помалку експлицитни алузии на nuptiae, бракот на Небото и Земјата.
Различна етимологијата, втемелена во легендарната историја на ''Latium и Etruria'', била предложена од страна на Прелер и Милер-Дике: етрурски ''Nethunus, Nethuns'' би била придавска форма на топонимот ''Nepe (t), Nepete'' (во моментов ''Nepi''), град на полето ''Faliscuc'' блиску до ''Falerii''. Областа е традиционално поврзувана со култот на боговите: Mесап и Халес, истоимениот херој на ''Falerii'', за кои се верува дека се негови синови. Meсап ги предводел фалерците и другите во војна во ''Аеneid. Nepi и Falerii'' се познати од античката доба по одличениот квалитет на водата на нивните извори, расфрлани во ливади
 
== Богослужба и теологијата ==
 
 
'''Богослужба и теологијата'''
 
 
 
Теологијата на Нептун може да се реконструира само до одреден степен бидејќи уште од најрани времиња тој бил идентификуван со грчкиот бог Посејдон. Ваквата идентификација може добро да се втемели во строгиот однос помеѓу латинските и грчките теологии на две божества. Се тврди дека индо-европскиот народ, намајќи директно познавање за морето, бидејќи потекнувал од внатрешните области, повторно ја користeл теологијата на божеството кое првично било хтонско или ја користело моќта над слатките води во внатрешноста како и богот на морето. Оваа функција е сочувана особено добро во случајот на Нептун кој бил дефинитивно бог на изворите, езерата и реките пред да стане, исто така, бог на морето, како што сведочат бројните наоди од натписите во кои тој се споменува во близина на таквите локации. Сервус, граматичар, исто така, експлицитно наведува дека Нептун е задолжен за сите реки, извори и води.
 
 
'''=== Нептуналија''' ===
{{Главна|Нептуналија}}
 
 
''Главна статија: Нептуналија''
 
Нептуналија е фестивал на Нептун на 23 јули, во екот на летото. Датумот и изградба на засолништа од гранки од дрва укажуваат на примитивната улога на Нептун како бог на изворите на вода во летната суша и топлина.
Фуриналија, посветен на Фурина, божица на изворите, се однесувал на оние извори кои морало да бидат откриени со дупчење, односно била потребна работа од страна на човекот, па така се создала кореспонденција со Лукарија од 21-ви, подеднакво подразбирајќи аналогна човечка акција врз почвата. Думецил ја објаснува Фурналија, со хидраулична работа како што е пропишана и според Паладиј, односно со дупчење на бунари за откривање на подземни води; патенти и скриени води се третирале одделно на наредни прилики.
 
=== Храмови ===
 
 
'''Храмови'''
 
 
Нептун имал два храма во Рим. Првиот изграден во 25тата година пред нашата ера, поставен близу до ''Circus Flaminius'', римската патека за трки, а содржела славни скулптури на морнарска група од ''Scopas''. Вториот, базиликата ''Neptuni'', била изградена на ''Campus Martius'' и посветен од Agrippa во чест на воено морската победа на ''Actium''.
 
=== Принесување жртви ===
 
 
'''Принесување жртви'''
 
 
Нептун е еден од единствените три Римски богови на кои што било погодно да им се понудат жртви од бикови, другите два биле Аполо и Марс. Погрешното понудување би барало помилување ако е заради невнимателност или неопходност.Типот на понудување вклучува прецизна врска помеѓу божественото и земскотото кралство.
 
=== Езеро Албанус ===
 
 
'''Езеро Албанус'''
 
 
Излевањето на езерото Албанус се случило на датата на Нептуналија. Овој необичен настан(чудо) кој го претскажал падот на Веи е историски настан кој што Думецил го препишува на римскиот обичај на проектирање легендарно наследство во нивната сопствена историја. Ливи поврзува дека еден ''haruspe''x од Веи кој бил земен како затвореник невнимателно го дал пророштвото дека Веи ќе падне, ако водите на езерото се излеат во правец на внатрешноста. Напротив, фактот ќе води кон непогодности за Рим ако водите се излееле кон морето. Предвидувањето било потврдено со пророштвото на Делфи консултиран од римскиот сенат.
Оваа легенда ќе го прикаже обемот на моќи скриени во водите и религиозната важност на нивна контрола: Веинтанците,знаејки го овој факт копале канали долго време како што потрвдуваат последните археолошки пронаоѓања. Постои временска коинциденција помеѓу предвидувањето на необичниот настан (чудото) и работењето на деривација препорачано од Паладиус и Колумела во време на canicula, кога водите се на нивно најниско ниво.
 
=== Paredrae ===
 
 
'''''Paredrae'''''
 
 
''Paredrae'' се суштества кои се спаруваат или придружуваат некој бог. Тие ги претставуваат основните аспекти или моќите на богот со кој тие се здружени. Во Римската религија тие се често од женски род. Во подоцнежните времиња под хелинистичко влијание тие почнале да се сметаат за одделни божици и сопруги на богот. Сепак ова погрешно сваќање можеби било широко распространето во поранешното фолклорно верување. Во гледиштето на Думецил, двете paredrae на Нептун, Салација и Венилија ги претставуваат надмоќните и смирувачките аспекти на водата, обата природни и припитомени: Салација би го претставувала излевањето, доминантните води, а Венилија мирните или водите кои течат тивко.
Л. Прелер забележал значаен аспект на Венилија спомнувајки дека таа е забележана во каталогот за божества и како божество на копнеж, желба. Тој смета дека овој факт ќе им овозможи да се објасни теонимот на ист начин како оној на Венера. Други податоци се чини дека покажуваат во иста насока дека Салација би била паралела на Тетис како мајката на Ахил, додека Венилија ќе биде мајка на Турнус и Иутурна, кои таа ги доби со Даунус кралот на Рутулианците. Според друг извор Венилија ќе биде сопруга на Јанус со кого ја добива нимфата Каненс сакана од Пикус. Овие митски податоци ја нагласуваат репродуктивната функција олицетворена во фигурите на нептуновите паредраеи особено онаа на Венилија при породувањето и мајчинството. А легендарниот крал Венулус беше запамтен во Тибур и Лавиниум.
 
=== Плодност божество и предци на божиците ===
 
 
'''Плодност божество и предци на божиците'''
 
 
 
Германскиот научник Х. Петерсман предложил поинаква интерпретација на теологијата на Нептун. Развивајки го неговото разбирање за теоним како вкоренето во ''IE * nebh'', тој тврди дека бог би бил древно божество на облачното и дождливо небо во друштво и во спротивставување на Зевс/Јупитер, богот на јасното, светло небо. Слично на Каелус,тој ќе биде татко на сите живи суштества на Земјата преку оплодувачката моќ на дождовницата.
Милер Дике и Дике веќе ја имаат толкувано теологијата на Нептун како онаа на божествениот предок на латинската лоза, имено Фалисканите, како и таткото на нивните херои основачи Месап и Халес. Споделувајки го овој ист пристап Фаулер ја смета Салација за персонификација на витална потенција која генерира латински луѓе, паралелно со Марс, Сатурн, Јанус, па дури и Јупитер меѓу другите Латини.
 
=== Neptunus equestris ===
 
 
'''Neptunus equestris'''
 
 
 
Посејдон бил поврзуван со коњ од најрани времиња, многу пред да биде потврдено било кое друго негово поврзување со морето, а може дури и оригинално да бил замислен под форма на коњ. Таквата карактеристика е одраз на неговата сопствена ''chtonic'', насилна, брутална природа како земјо-тресач, како и врската на коњот со изворите, односно подземните води, и ''psychopompous'' карактер својствени на ова животно.
Мартиан Капела ги сместува Нептун и Консус заедно во регионот X од небото: може да биде дека тој ја следел веќе старата ''interpretatio graeca'' на Консус или тој може да биде одраз на етрурсата идеја за хтонски Нептун. На Етрурците им биле особено драги коњските трки.
 
== Нептун во Етрурија ==
 
]]Нетунс]] е етрурското име на богот. Во минатото се верувало дека римскиот теоним е добиен од етрурски, но од неодамна ова гледиште е одбиено.
 
Нетунс бил секако важен Бог за Етрурците. Неговото име се наоѓа на два случаи на ''Piacenza Liver'', имено случајот 7 на надворешниот раб и случајот 28 ''gall-bladder'' (плус еднаш во случај 22 заедно со Тинија). Оваа последна локација се совпаѓа со сведочењето на старците на планината Плини дека ''gall-bladder'' е свето за Нептун. Теонимот ''Nethuns'' се повторува осум пати во колоните VIII, IX и XI од ''Liber Linteus (flere, flerchva Nethunsl''), барајки понуди на вино.
'''Нептун во ''Etruria'''''
 
 
 
''Nethuns'' е етрурското име на богот. Во минатото се верувало дека римскиот теоним е добиен од етрурски, но од неодамна ова гледиште е одбиено.
 
''Nethuns'' бил секако важен Бог за Етрурците. Неговото име се наоѓа на два случаи на ''Piacenza Liver'', имено случајот 7 на надворешниот раб и случајот 28 ''gall-bladder'' (плус еднаш во случај 22 заедно со Тинија). Оваа последна локација се совпаѓа со сведочењето на старците на планината Плини дека ''gall-bladder'' е свето за Нептун. Теонимот ''Nethuns'' се повторува осум пати во колоните VIII, IX и XI од ''Liber Linteus (flere, flerchva Nethunsl''), барајки понуди на вино.
 
На огледало од Тусканија (ES 1. 76) ''Nethuns'' е претставен додека зборував со ''Uśil'' (Сонцето) и ''Thesan'' (божицата на Зората). ''Nethun''s е на левата страна, седи, држи ''Trident'' со два краја во десната рака, а неговата лева рака е подигната во став на давање на инструкции, ''Uśil'' стои во центарот на сликата, држејќи го во десната рака лакот на ''Aplu, и Thesa''n е на десната страна, со десната рака врз рамото на ''Uśil'' : двајцата богови гледаат насочени во слушање на ''Nethuns''-овите зборови. Идентификација на ''Uśil'' со ''Aplu'' (и неговата поврзаност со ''Nethuns'') е дополнително истакната од демонот ''anguiped'' кој држи два делфина. Сцената ги нагласува идентитетите и асоцијацијата на ''Nethuns и Aplu'' (тука идентификуван како ''Uśil'') како главени божества од световното царство и животниот циклус. ''Thesan и Uśil-Aplu'', кој е идентификуван со Сури (''Soranus Pater'', богот на подземното Сонце) за да се разјасни минливиот карактер на световниот живот. Здружувањето на ''Nethuns и Uśil-Aplu'' е во согласност со една верзија на теоријата на Етрурскиот Пенат.
 
 
Во описот на Небесата на Мартиан Капела, Нептун се наоѓа во регионот Х заедно со ''Lar Omnium Cunctalis'' (на сите), Неверита и Консус. Присуството на ''Lar Omnium Cunctalis'' може да биде поврзано со теологијата на Нептун како бог на плодноста, вклучувајки го и човекот, а Неверита е теоним добиен од архаична форма на ''Nereus и Nereid,'' пред падот на ''digamm''a. Поставувањето на Нептун од Мартиан е полно со прашања: според редоследот на главните три богови тој треба да биде лоциран во регионот II, (Јупитер е навистина во регионот I и Плутон во регионот III). Сепак во регионот II можат да се најдат две божества поврзани со Нептун, имено Фонс и Лумфае. Стивен Веинсток претпоставува дека додека Јупитер е присутен во секој од првите три региони, во секој под различни аспекти поврзани со карактерот на самиот регион, Нептун треба првично да се наоѓа во вториот, што е посведочено со присуството на Фонс и Лумфае, и Плутон во третиот. Причината за поместување на Нептун во регионот Х останува нејасна, но може да се посочи на второто појавување на тријади во третиот квартал, кој се изедначил со локацијата на Нет во случај 7 на ''Liver''. Тоа е, сепак, во согласност со колокацијата во третиот квадрант на божества директно поврзани со човечкиот свет.
Блох го забележува можниот хтонски карактер и построгата врска на Nethuns со Посејдон, на кои би алудирале серии на околности, особено поради фактот дека тој бил меѓу четирите богови (Јупитер, Сатурн, Нептун и Телус во редослед) жреците ова го прикажале како потребна политика на смирување за чудото кое се однесува на ''De haruspicum responso 20'', од Цицерон ,односно звук на напукнување што се смета дека доаѓа од подземјето во ''ager latiniensis''.
 
=== Нептун и Етрурскиот Пенат ===
 
 
'''Нептун и Етрурскиот Пенат'''
 
 
 
Меѓу античките извори Арнобиј обезбедува важни информации во врска со теологијата на Нептун: тој пишува дека според ''Nigidius Figulus'' Нептун бел сметан за еден од Етрурските Пенати, заедно со Аполон, двете божества се наградени со поседување на бессмртните ѕидови на Троја. На друго место од неговата работа, книга VI, ''Nigidius'' напишал дека според ''Etrusca Disciplina'', неговиот бил еден меѓу четирите родови, видови на Penates: на Јупитер, на Нептун, на подземјето и на смртниот човек. Според друга традиција поврзана со Каесиј исто така врз основа на истиот извор, етрурскиот Пенат ќе биде Фортун, Церес, ''Genius Iovialis'' и Палес, овој последниот бил машки Етрурски бог (''ministrum Iovis et vilicum'', домашни и селанец на Јупитер).
 
== Опис во уметноста ==
 
=== Антика ===
 
'''Антика'''
 
 
 
Францускиот Оддел за нуркачите на подземните археолошки истражувања (на чело со Мајкл Л'ор) открија мермерна статуа на Нептун со негови вистински димензии, во реката Рона кај градот Арл; датира од почетокот на четвртиот век . Статуата е една од стоте артефакти што тимот ги ископал помеѓу септември и октомври 2007 година.
Бронзено огледало од крајот на 4 век во Музеите во Ватикан (''Museo Gregoriano Etrusco: C.S.E. Vaticano 1.5a'') на кое е насликан богот со Анимон, ќерка на Дан, кого тој го спречува да биде нападнат од сатир кого тој ќе го учи на уметноста на создавање извори. Во близина има лавовска глава која истура вода од неговата отворена уста и сад со рачки.
 
=== Ренесанса ===
 
Ренесансата со неа донесе будење на паганската уметност, и многу пагански богови беа прикажани во истиот класичен модел кои се користат во грчките и римските времиња. Меѓутоа, со Нептун постоеле неколку такви модели, дозволувајќи им на уметниците на ренесансата да го отсликат Нептун како и да одберат. Резултатите вклучуваат лица и дејствијата што се чинеле повеќе смртни, како и асоцијации со Херкулес. Севкупниот ефект е да се промени сликата на Нептун до помалку обожуван статус.
 
=== Галерија ===
'''Ренесанса'''
<gallery>
Image:Angelo Bronzino 048.jpg|Агноло Бронзино, ''Портрет на Адреа Дорија како Нептун'' (1540-1550)
Image:Neptune in Florence Piazza.jpg|Бартоломео Аманати, Фонтана на Наптун of Neptune]] (1563–1565), [[Фиренца]]
Image:Louvre neptune RF3006.jpg|Антоин Коисеву,<br>''Нептун'' (1705),<br>[[Лувр]], [[Париз]]
Image:Giovanni Battista Tiepolo 080.jpg|Џован Батиста Тјеполо, ''Нептун нуди поклони на [[Венеција]]'' (1748-1750)
Image:Fuente de Neptuno en Madrid.jpg|Хуан Паскал де Мена, Фонтана на Нептун, (1780–1784) [[Мадрид]]
</gallery>
 
[[Категорија:Римски богови]]
 
[[an:Neptún (mitolochía)]]
 
[[az:Neptun (mifologiya)]]
Ренесансата со неа донесе будење на паганската уметност, и многу пагански богови беа прикажани во истиот класичен модел кои се користат во грчките и римските времиња. Меѓутоа, со Нептун постоеле неколку такви модели, дозволувајќи им на уметниците на ренесансата да го отсликат Нептун како и да одберат. Резултатите вклучуваат лица и дејствијата што се чинеле повеќе смртни, како и асоцијации со Херкулес. Севкупниот ефект е да се промени сликата на Нептун до помалку обожуван статус.
[[be:Нептун, міфалогія]]
[[bg:Нептун (митология)]]
[[bo:ཉི་ཕུའུ་ཏུན།]]
[[bs:Neptun (mitologija)]]
[[br:Neptunus]]
[[ca:Neptú (mitologia)]]
[[da:Neptun (gud)]]
[[de:Neptun (Mythologie)]]
[[et:Neptunus]]
[[el:Νεπτούνους]]
[[en:Neptune (mythology)]]
[[es:Neptuno (mitología)]]
[[eo:Neptuno (dio)]]
[[eu:Neptuno (mitologia)]]
[[fa:نپتون (شخصیت افسانه‌ای)]]
[[fr:Neptune (mythologie)]]
[[gl:Neptuno (mitoloxía)]]
[[ko:넵투누스]]
[[hy:Նեպտուն (դիցաբանություն)]]
[[hr:Neptun (mitologija)]]
[[id:Neptunus (mitologi)]]
[[ia:Neptuno (deo)]]
[[is:Neptúnus (guð)]]
[[it:Nettuno (divinità)]]
[[he:נפטון (מיתולוגיה)]]
[[ka:ნეპტუნი (მითოლოგია)]]
[[la:Neptunus (deus)]]
[[lt:Neptūnas (mitologija)]]
[[hu:Neptunus (isten)]]
[[ml:നെപ്റ്റ്യൂൺ (ദേവത)]]
[[mt:Nettunu (mitoloġija)]]
[[mr:नेपच्यून (रोमन देव)]]
[[nl:Neptunus (mythologie)]]
[[ja:ネプトゥーヌス]]
[[no:Neptun (gud)]]
[[nn:Guden Neptun]]
[[pl:Neptun (mitologia)]]
[[pt:Neptuno (mitologia)]]
[[ru:Нептун (мифология)]]
[[scn:Nettunu (mituluggìa)]]
[[simple:Neptune (mythology)]]
[[sk:Neptún (boh)]]
[[sl:Neptun (mitologija)]]
[[ckb:نێپتوون]]
[[sr:Нептун (митологија)]]
[[sh:Neptun (mitologija)]]
[[fi:Neptunus (jumala)]]
[[sv:Neptunus (mytologi)]]
[[uk:Нептун (міфологія)]]
[[war:Neptune (mitolohiya)]]
[[zh:尼普顿]]
2.148

уредувања