Отвори го главното мени

Промени

ситни поправки
| consort=yes
| image =Catherine aragon.jpg
| caption =Портрет од Катерина Арагонска, Кралица на Англија.
| succession =[[Список на англиски кралски придружнички|Кралска придружничка на Англија]]
| reign =11 јуни 1509 – 23 мај 1533
| spouse =[[Артур, принц од Велс]]<br />m. 1501; dec. 1502<br />[[Хенри VIII од Англија]]<br />m. 1509; ann. 1533
| issue =[[Хенри, Војвода од Корнвол]]<br />[[Мери I од Англија]]
| issue-link =Хенри, ВојводаодВојвода од Корнвол
| issue-pipe =Among others...
| house =[[Династија Трастамара]] (по раѓање)<br />
| father =[[фердинанд II од Арагон]]
| mother =[[Изабела I од Кастилја]]
| date of birth =16 декември, 1485
| place of birth =Архиепископска палата, [[Алкала де Хенаарес]], [[Мадрид]]
| date of death =7 јануари, 1536 (возраст 50)
| place of death =[[Кимболтон]], [[Кембришир]]
| religion =[[римокатоличка црква|Католичка]]
}}
 
'''Катерина Арагонска''' ([[шпански]]: ''Catalina de Aragón y Castilla'', [[16 декември]], [[1485]] – [[7 јануари]], [[1536]], се нарекувала и Катарина или Катерина) била [[принцеза на Велс]], како сопругатасопруга на Артур, принцот од Велс, и [[кралица на Англија]], како првата сопруга на кралот [[Хенри VIII од Англија]]. Шест месеци била и [[регент на Англија]], додека Хенри VIII бил во [[Франција]]. Во тој период, англичаните победиле во [[битка кај Флоден|битката кај Флоден]], настан во кој КетринКатерина имала важна улога. Контраверзната книга ,,''Образованието на христијанските жени'' од [[Хуан Луис Вивес]], во која се тврдело дека жените имаат право на образование, бешебила посветена на и одобрена од КетринКатерина.
 
Желбата на Хенри VIII да го поништи својот 24 -годишен брак, предизвикала низа настани кои довеле до одделување на Англија од [[Римокатоличка црква|Римската црква]]. Хенри бил незадоволен, бидејќи нивните синови не го преживеале детството, а имале и мртвороденчиња, со што [[Мери I од Англија]] станала единствената престолонаследничка. До тој период, жена никогаш не седнала на тронот, иако не постоел никаков закон против тоа. Кога папата Климент VII одбил да го поништи бракот, Хенри му се спротиставилпротиставил со тоа што станал врховник на [[Црква на Англија|црквата во Англија]]. Со ова успеал да се ожени со [[Ана Болејн]] без одобрението од папата, надевајќи се дека така ќе успее да добие машки престолонаследник. КетринКатерина никогаш не го прифатила Хенри како врховник на црквата и се сметала себеси, како што мислел и остатокот од Англија и [[Европа]], какоза вистинската сопруга на кралот со до крајот на нејзиниотХенри животVIII.
 
== Детство ==
[[Податотека:Catherine of Aragon as Mary Magdalene. jpg|thumb|лево|Кетрин одКатерина АрагонАрагонска претставена како Марија Магдалена од [[Мајкал Ситов]]]]
 
Кетрин се родила на [[16 декември]], [[1485]] год. во [[Алкала де Хенарес]], [[Мадрид]]. Таа била најмладото дете на [[Фердинанд II од АрагонАрагонски]] и кралицата [[Изабела I Кастилјска]] кое го преживеало детството. КетринКатерина била ситна во нејзината градба<ref>Antonia Fraser,''The Wives of Henry VIII', p.24</ref>, со златно-костенлива коса, големи сини очи, тркалезно лице и блед тен.<ref>Alison Weir'', The Six Wives of Henry VIII'',15</ref> Денес постојат многубројни портрети кои ја прикажуваат Кетрин во нејзиното детство и тинејџерските години<ref>Hand & Wolff, 231-4 [http://books.google.co.uk/books?id=d_pZim9LVv8C&pg=RA1-PA134&lpg=RA1-PA134&dq=juan+de+flandres+Catherine+of+Aragon&source=bl&ots=s_w8BGnucD&sig=_ye4HEJNq-5iqkccRluT9vCzMAY&hl=en&ei=iFyZSqb5CYihjAejzPHDBQ&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=4#v=onepage&q=&f=false Google books]</ref>. Таа е потомок, од страна на мајка си, од Англиското кралство, бидејќи нејзината прабаба [[Кетрин од Ланчестер]], од каде потекнува и нејзиното име, и нејзината пра -прабаба Филипа од Ланчестер биле ќерки на [[Џон од Гент]] и внуки на [[Едвард III од Англија]]. Всушност, следејќи ја оваа лоза, Кетрин му била трета братучетка на својот свекор, [[Хенри VII]], и четврта братучетка на нејзината свекрва, [[Елизабета од Јорк]].
 
НеаБила јаподучувана подучувашеод тутор, Алесандро Гералдини, кој бешебил службеник во редовите на црквата. КетринКатерина учела за религијата, класиците, латинската историја, канонот и граѓанското право<ref>Antonia Fraser, ''The Wives of Henry VIII',p.12</ref>. Таа била образована во духот на религијата, и развила голема љубов кон верата која понатаму ќе игра важна улога во нејзиниот живот.<ref>Weir, p.20</ref> Таа научила да зборува, чита и пишува на шпански и латински, а зборувала и француски и грчки. Исто така, учела работи поврзани со домаќинството како што се: правењеизработување гоблени, шиење, везење, музика и танцување. Подоцна, големиот научник ЕрасмусЕразмо, ќе изјавиизјавува дека КетринКатерина ,,„...сакаше добра литература која ја проучуваше уште од детството”детството“.<ref>Maria Dowling,Humanism in the age of Henry VIII(Published 1986), p.17</ref>
 
Уште од мала, КетринКатерина се сметала за соодветна сопруга на Артур, принцот од Велс, најстариот син на Хенри VII од Англија и наследник на тронот, поради нејзините истакнати англиски предци од страна на мајка сиѝ, [[Изабела I Кастилјска]]. Од страна на мајка ѝ, КетринКатерина имала предци на англискиот трон преку првите две сопруги на Џон од Гент, првиот војвода од Ланчестер. Првата била [[Бланш од Ланчестер]], а втората, шпанската [[инфанта]], [[Констанца од Кастилија]], преку кои Џон сакал да го преземе кралството Кастилија. Од друга страна, [[Хенри VII од Англија]], бил потомок од бракот на Џон со третата сопруга, [[Кетрин Свинфорд]], чии деца биле родени надвор од бракот и признаени по смртта на Констанца и бракот меѓу Џон и Кетрин. Децата на Џон и Кетрин, и покрај тоа што биле веќе признаени, не можеле да го наследат англискиот трон. Поради ова, [[Тјудори|династијата Тјудор]] не била прифатена од сите кралства во Европа. Во тоа време, [[династија Трастамара|династијата Трастамара]] била најценетата поради владетелите кои биле големи католици. Поради ова, бракот меѓу Кетрин и Артур ја озаконил династијата Тјудор во очите на останатите европски кралства и ја зацврстила фамилијата Тјудор на престолот поради предците на Кетрин одКатерина АрагонАрагонска. Доколку постоешепостоел машки наследник, фамилијата Тјудор ќеби имашеимала неоспорен владетел на Англија. На [[19 мај]], [[1499]] година, Кетрин и Артур беабиле венчани одделно, иа се допишувале на [[латински]] сè додека Артур не наполниланаполнил 15 години. На таа возраст бешебило одлучено дека тој е доволно возрасен да стапи во брак.
 
== Сопруга и вдовица на Артур ==
[[Податотека:Michel Sittow 002.jpg|thumb|left|]]
Двојката за прв пат се сретнала на [[4 ноември]] во [[Догмерсфилд]], [[Хамшир]]. Не се знае многу за нивните први впечатоци, но Артур муим напишал на родителите на КетринКатерина дека ќе биде ,,''вистински„вистински и добар сопруг''”сопруг“ и кажал на своите родители дека е неизмерно среќен што го ,,''допрел„допрел лицето на својата прекрасна сопруга''”сопруга“. Тие бргу сфатиле дека не можат да зборуваат меѓусебе, бидејќи научиле различен изговор на латинскиот јазик.<ref>Antonia Fraser, ''The Wives of Henry VIII', p.25</ref> По десет дена, на [[14 ноември]], [[1501]] година, тие се венчале во катедралата Св. Павле. Откако се венчале, Артур го испратиле во замокот Лидлоу, кај границата на [[Велс]], за да го надгледува советот на Велс, бидејќи тоа била негова должност како [[принц на Велс]]. Бил придружуван од неговата невеста. По неколку месеци, двајцата се разболеле. Тој починал на [[2 април]], [[1502]] година.
 
Во тој момент, Хенри VII требало да го врати нејзиниот мираз кај татко ѝ. За да се избегнат компликациите, се договриледоговориле КетринКатерина да се омажи за вториот син на Хенри VII, [[Хенри, војвода од Јорк|Хенри, војводата од Јорк]], кој бил пет години помлад од неа. Меѓутоа, со смртта на мајката на КетринКатерина, нејзината ,,''вредност'' во бракот опаднала. Кастилија било многу поголемо кралство од [[КралствоКралството Арагон]] кое го наслединаследила нејзината ментално заостаната сестра, Јоана. Наводно, бракот бил одложен додека Хенри не порасне, но Хенри VII толку многу го оддолжувал поради неплатениот мираз, што не било сигурно дали воопшто ќе се случи бракот. Таа живеела како затвореник во Куќата Дурхам во [[Лондон]]<ref>Williams, p.15</ref> . Некои од нејзините писма напишани за татко ѝ во кои се жали за условите во кои живее, постојат и денес. Таа имала малку пари и се трудела да соработува бидејќи требало да мисли и за добросостојбата на своите придружнички.
Двојката за прв пат се сретнала на [[4 ноември]] во [[Догмерсфилд]], [[Хамшир]]. Не се знае многу за нивните први впечатоци, но Артур му напишал на родителите на Кетрин дека ќе биде ,,''вистински и добар сопруг''” и кажал на своите родители дека е неизмерно среќен што го ,,''допрел лицето на својата прекрасна сопруга''”. Тие бргу сфатиле дека не можат да зборуваат меѓусебе бидејќи научиле различен изговор на латинскиот јазик.<ref>Antonia Fraser, ''The Wives of Henry VIII', p.25</ref> По десет дена, на [[14 ноември]] [[1501]] година, тие се венчале во катедралата Св. Павле. Откако се венчале, Артур го испратиле во замокот Лидлоу, кај границата на [[Велс]], за да го надгледува советот на Велс, бидејќи тоа била негова должност како [[принц на Велс]]. Бил придружуван од неговата невеста. По неколку месеци, двајцата се разболеле. Тој починал на [[2 април]] [[1502]] година.
 
Бракот со братот на Артур зависел од добивањето ослободување од папата поради блиската врска. КетринКатерина сведочела дека нејзиниот брак со Артур никогаш не бил конзумиран. Во тоа време, таа работа не била толку важна, бидејќи папата ја имал моќта да ги одбие сите приговори, без разлика дали имаат или немаат религиска основа.
Во тој момент, Хенри VII требало да го врати нејзиниот мираз кај татко ѝ. За да се избегнат компликациите, се договриле Кетрин да се омажи за вториот син на Хенри VII, [[Хенри, војвода од Јорк|Хенри, војводата од Јорк]], кој бил пет години помлад од неа. Меѓутоа, со смртта на мајката на Кетрин, нејзината ,,''вредност''” во бракот опаднала. Кастилија било многу поголемо кралство од [[Кралство Арагон]] кое го наследи нејзината ментално заостаната сестра, Јоана. Наводно, бракот бил одложен додека Хенри не порасне, но Хенри VII толку многу го оддолжувал поради неплатениот мираз, што не било сигурно дали воопшто ќе се случи бракот. Таа живеела како затвореник во Куќата Дурхам во [[Лондон]]<ref>Williams, p.15</ref> .Некои од нејзините писма напишани за татко ѝ во кои се жали за условите во кои живее, постојат и денес. Таа имала малку пари и се трудела да соработува бидејќи требало да мисли и за добросостојбата на своите придружнички.
 
Бракот со братот на Артур зависел од добивањето ослободување од папата поради блиската врска. Кетрин сведочела дека нејзиниот брак со Артур никогаш не бил конзумиран. Во тоа време, таа работа не била толку важна, бидејќи папата ја имал моќта да ги одбие сите приговори, без разлика дали имаат или немаат религиска основа.
 
== Кралица на Англија (1509 – 1536) ==
{{Шаблон:Сопруги на Хенри VIII}}
Вториот брак на КетринКатерина се случил на [[11 јуни]], [[1509]] година, седум години по смртта на Артур. Таа тогаш се омажила со веќе крунисаниот Хенри VIII на приватна церемонија одржана во црквата Гринвич. Таа имала 23 години, а кралот скороречиси 18.
 
== Крунисување ==
 
На [[23 јуни]], сабота, вечерта пред крунисувањето во [[Вестминистер]], имало голема и весела толпа. Како што бил обичајот, ноќта ја поминале во Кулата во Лондон. На [[24 јуни]], [[1509]] во недела, Хенри VIII и Кетрин одКатерина АрагонАрагонска биле крунисани заедно од архиепископот на Кантербури за време на раскошната церемонија во [[Вестминстерска катедрала|Вестминистерската катедрала]]. По крунисувањето имало банкет во салата на Вестминистер.
 
== Брак ==
 
На [[31 јануари]], [[1510]] година, КетринКатерина родила мртвороденче. Синот Хенри, војводата на Корнвал, се родил на [[Нова година]], 1511 година. Тој починал по само 52 дена. Во 1513 година КетринКатерина повторно забременила. Хенри ја назначил за [[регент]] кога тој заминал за [[Франција]] за некоја воена кампања. Кога Шкотланѓаните извршиле напад, КетринКатерина им нанела пораз во [[битка кај Флоден|битката кај Флоден]]. КетринКатерина му испратила писмо на Хенри, заедно со крвавото палто на кралот на Шкотланѓаните, [[Џејмс IV од Шкотска]], кој умрел за време на битката.
 
КетринКатерина изгубила уште еден син кога Хенри се вратил од [[Франција]]. Или било мртвороденче или умрело по кратко време откако се родило. Во [[ноември]], [[1514]] година таа родила уште едно мртвороденче. На [[18 февруари]], [[1516]], Кетрин родила здраво женско дете. Ја нарекле Мери и ја крстиле три дена подоцна на голема церемонија во црквата на Капуцинерите. Во [[1518]] година КетринКатерина останала бремена за последен пат. На [[10 ноември]] родила ќерка, но бебето по само неколку часа починало. Вкупно, КетринКатерина била бремена шест пати.
 
Со текот на годините, интересот на Кетрин за религијата и науката се зголемиле. Таа продолжила да го зголемува своето знаење, а обезбедувала и обука за својата ќерка. Образованието на жените станало модерно, особено поради влијанието на КетринКатерина. Исто така, таа донирала огромни суми на пари во некои колеџи. Сепак, Хенри продолжил да мисли дека најважно е да добие машки наследник. Династијата Тјудор била нова, и нејзината легитимност сѐ уште не била докажана. Последниот пат кога жена седела на тронот (ќерката на Хенри I, кралицата Матилда) избувнала [[граѓанска војна]] која траела многу долго. Ужасите од [[Војна на Розите|Војната на Розите]] сѐ уште се чувствувале.
 
Во 1520 година, внукот на КетринКатерина, [[Чарлс V]], Светиот римски император, пристигнал во посета на [[Англија]]. Таа го терала Хенри да стапи во сојуз со Чарлс а не со Франција. Веднаш по неговото заминување, КетринКатерина и Хенри заминале на прослава во Франција кај [[Франсис I]]. Во рок од две години, Англија му објавила војна на Франција и иператоротимператорот повторно бил добродојден во Англија. Имало и планови за венчавка меѓу него и ќерката на КетринКатерина, Мери.
 
== Пресврт во кралството ==
[[Податотека:Portrait of Katherine of Aragon.jpg|thumb|left|Портрет од последните години на Катерина]]
[[Податотека:Mary I by Master John.jpg|thumb|Катерина и нејзината ќерка Мери, никогаш Ана не ја прифатиле како кралица]]
Во 1525 година Хенри се заитересирал за [[Ана Болејн]], придружничка на кралицата КетринКатерина, која била околу 10 иили 17 години помлада од Хенри (не се знае нејзината точна дата на раѓање). Во тој период, КетринКатерина не можела повеќе да раѓа деца. Хенри започнал да верува дека неговиот брак е проколнат и барал утеха во [[Библија|Библијата]].<ref>Scarisbrick, p.154.</ref> Тој протолкувал дека во Библијата е напишано дека доколку некој се ожени со вдовицата на својот брат тогаш никогаш нема да имаат деца. Иако нејзиниот брак со Артур не бил конзумиран (КетринКатерина тврдела до крајот на својот живот дека се омажила за Хенри како девица), грубото толкување на тој дел од Библијата значело дека нивниот брак бил погрешен во очите на Бога. Прашањето дали папата во времето на свадбата меѓу Хенри и Кетрин имал право да го отфрли тој пасус, ќе стане главната причина за барање поништување на бракот пред новиот папа. Можно е идејата за поништување да му била предложена на Хенри многу порано и веројатно го сакал тоа поништување поради големата желба за син. Пред престолот да биде наследен од таткото на Хенри, Хенри VII, во Англија беснееле војни за превласт на тронот и можеби поради оваа причина, Хенри сакал да избегне слична несигурност со наследувањето на круната.
 
Наскоро, единствената желба на Хенри станала добивање на тоа поништување. Кога ѝ предложиле на Кетрин да се повлече во манастир таа одговрила дека ,, ''„...Господ никогаш не ме повика во манастир, јас сум вистинската сопруга на кралот''”кралот“. Хенри поднел молба до Светиот трон, независно од кардиналот [[Томас Волси]], кој не го ни известил за своите планови. [[Вилијам Најт]], секретарот на кралот, бил испратен кај [[папа Климент VII]] да бара поништување, бидејќи наводно одобрението од [[папа Јулиј II]] било добиено со измама.
 
Најт не можел лесно да стигне до папата бидејќи по ограбувањето на [[Рим]] во [[мај]] 1527 година, тој станал затвореник на внукот на КетринКатерина, императорот [[Карло V]]. На крајот морал да се врати назад без некој позначаен напредок. Хенри немал многу избор. Морал да ја остави оваа работа во рацете на Волси, кој направил се што може за да ја реши ситуацијата во полза на Хенри. Волси дури и повикал црковен суд во Англија, со специјален делегат пратен од папата. Во претставата на [[Шекспир]], ''''Хенри Осми'''', опишано е како Кетрин се поклонува пред Хенри, го објаснува својот случај со непоборлива елоквенција и потоа си заминува од судницата, како еден пример за инзвонреднаизвонредна жена. Папата немал намера да дозволи случајот да се разреши во Англија, па така го повикал назад својот делагат. (Колку папата бил по влијание на имераторот, внукот на Кетрин, не се знае, но било јасно дека тој нема да дозволи поништување на бракот). Папата му забранил на Хенри повторно да се ожени сè додека не се донесе одлука во Рим. Во [[1529]] год. Волси не успеал во својата работа па поради тоа бил отстранет од должност. Тогаш, Волси започнал да работи на план за заговор за да ја протера Ана Болејн од земјата, па дури и почнал да се договара со самиот [[папа]]. Кога Хенри дознал за измамата, го уапсил и доколку не умрел од болест во 1530год. тој би бил погубен поради предавство. Една година подоцна, кралицата Кетрин била протерана од дворецот, а нејзините соби им биле доделени на Ана. Кога архиепископот од Кантербури, [[Вилијам Вархам]] починал, капланот на фамилијата Болејн, [[Томас Кранмер]] го зазел неговото место.
 
Кога Хенри одлучил да го поништи бракот со Кетрин, [[Џон Фишер]] станал нејзин доверител и еден од нејзините најголеми подржувачи. Тој се појавил во судот во нејзино име, каде ги шокирал присутните со својата директност и со изјавата дека исто како [[свети Јован Крстител]] и тој е подготвен да умре во име на веродостојноста на бракот. Хенри бил толку лут што напишал едно долго писмо до пратениците како одговор на изјавата на Фишер. Копијата на Фишер сѐ уште постои, со некои негови прибелешки од страна, со што се покажува дека не се плашел од Хенри. Иако на крајот Фишер бил тргнат од случајот, Хенри никогаш не му простил. Други луѓе кои ја подржувале Кетрин биле: [[Томас Мор]], [[Мери Тјудор]] (сестрата на Хенри), кралицата на Франција, [[Мариа де Салинас]], [[Чарлс V од Германија]], [[папа Павле III]], и протестанските реформатори: [[Мартин Лутер]] и [[Вилијам Тиндал]].