Википедија

Будимпешта (унгарски: Budapest) е главен град на Република Унгарија и нејзин основен политички, културен, трговски, индустриски и транспортен центар. Во 2009 година, во Будимпешта бројот на населението изнесувал 1.712.210, што е пад од средината на 1980-тите, кога тоа било 2.1 милион луѓе. Градот зафаќа површина 525 km². Будимпешта станал единствен град кој ги зафаќа двата брега на Дунав со спојувањето од 17 ноември 1873 година на десниот (западен) брег Буда и Обуда и левиот (источен) брег Пешта. Аквинкум (Aquincum) кој преставува келтскa колонија е директниот наследник на Будимпешта, станувајќи главен град на на римската провинција Долна Панонија. Унгарците дошле на територијата на Будимпешта во 9. век. Нивната прва колонија била уништена од Монголите во 1241-42 година. Обновениот град станал центар на Ренесансно-хуманистичката култура во 15. век. По Мохачката битка во 1526 година и приближно после 150 години Отоманско владеење, со развојот на регионот во 18. и 19. век, по унификацијата од 1873, Будимпешта станува глобална метропола. Градот станал втор главен град на Австро-Унгарија, голема сила која што се распаднала во 1918 година. Будимпешта претставувала фокусна точка на Унгарската Револуција од 1848, Унгарската Советска Република формирана во 1919, Битката за Будимпешта во 1945 и Револуцијата во 1956 година. (Дознајте повеќе...)

архива · наредни избрани статии · критериуми

Од најновите статии на Википедија:

...денес валонскиот јазик се смета за скоро исчезнат јазик, првенствено поради доминацијата на францускиот јазик во Валонија и забраната за употреба на валонскиот јазик од 1952 година?
... единицата за тежина фунта во Македонија се нарекувала „литра“?
... покрај аритметичката и геометриската средина, модусот, медијаната, и просекот се видови на средна вредност?
... Тајланд е поделен на дури 76 покраини?
... фризискиот јазик е рамноправен со холандскиот во покраината Фризија?
... географскиот центар на Македонија се наоѓа во Длабок Дол, во атарот на селото Долно Врановци?
... Википедија има изданија на вкупно 285 јазици?
... помеѓу XIV и XVI век, во Белорусија се користела белоруска арабица, откако доселените Татари го усвоиле белорускиот јазик, задржувајќи го писмото од татарскиот?
... кај екраните, секој пиксел е поделен на три „потпиксели“ за трите основни бои (црвена, сина и зелена)?
... летот со „Сојуз 1“ го направил Владимир Комаров прв човек којшто летал во вселенското пространство повеќе од еднаш, но и прв човек којшто загинал за време на лет во вселената?
... според УНЕСКО, во Македонија се зборуваат 7 загрозени јазици?

aрхива · предложете факт

Денес е 21 мај 2013 г.

Настани:

996	Шеснаесетгодишниот Ото III е прогласен за Свет Римски Император.
1871	Француската војска ги нападнала бунтовниците на Париската комуна и ги совладала по еднонеделни улични борби во Париз. Околу 30.000 комунари биле убиени.
1881	Основан е Американскиот Црвен Крст од страна на Клара Бартон.
1904	Во Париз, основана е меѓународната фудбалска асоцијација ФИФА.
1927	Американскиот пилот Чарлс Линдберг летна со авион преку Атлантикот на пат долг 5.850 километри. По 33 часа и 29 минути, Линдберг слета во Париз и стана херој, за кого со голема возбуда зборуваше целиот свет.
1932	Прво прелетување на Атлантикот од страна на жена. (Амелија Ерхарт, која поради лошо време слетала во Ирска)
1945	Венчавка на американските актери Хемфри Богарт и Лорин Бекол.
1956	Американците ја исфрлија првата хидрогенска бомба во Пацификот.
1992	Владата на Република Македонија донесе одлука за формирање на Македонско прес-биро.
2003	Катастрофален земјотрес го погодува северен Алжир, убивајќи повеќе од 2,000 лица.
2006	На референдум во Црна Гора граѓаните се изјаснуваат за независност од СР Југославија.

Родени:

1471	Албрехт Дирер, германски сликар и гравер.
1527	Филип II, шпански крал.
1688	Александар Поуп, англиски поет.
1792	Гистав - Гаспар де Кориолис, француски математичар.
1921	Андреј Сахаров, советски физичар, дисидент и нобеловец
1923	Васко Караџа, македонски писател.
1968	Јован Манасиевски, претседател на Либерално демократската партија.
1986	Кристијан Траш, германски фудбалер.
1986	Даниел Прањиќ, хрватски фудбалер.
1988	Адел, англиска пејачка.

Починале:

1471	Хенри VI, англиски крал.
1903	Парашкев Цветков, бугарски револуционер.
1991	Раџив Ганди, индиски премиер
1998	Манол Пандевски, македонски историчар.
2002	Слободан Мицковиќ, македонски есеист, критичар, романсиер и преведувач.

Последна измена на 17 мај 2013, во 07:05 ч.

На други јазици

Википедија ™